BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 35: Người phu xe phát bệnh

Ngày 02/10/1934, đường cát đi hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Thẩm Vạn Thành ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu…

Nội dung chương

Ngày 02/10/1934, đường cát đi hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Thẩm Vạn Thành ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.

Phu xe Hồ Vĩnh Phúc phát sốt và nói sảng sau khi uống nước ở một giếng phụ, đoàn phải cho anh nằm trên lưng lạc đà và chia lại việc. Thẩm Vạn Thành đối diện lựa chọn dừng chờ người bệnh khỏe hay đi tiếp trước khi bão cát lớn được báo từ một đoàn ngược chiều ập tới.

Phía xa, dãy núi đá đen sẫm đứng im như một bức tường không cửa. Thẩm Vạn Thành nhìn về hướng ấy rất lâu. Ông biết điểm đến của đoàn nằm ngay dưới chân bức tường đá đó, và cũng biết mọi lời đồn khó nghe nhất đều gắn với nơi ấy.

Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Thẩm Vạn Thành lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.

Thẩm Vạn Thành đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.

- Ngày mai đi sớm, tối nay ai cũng phải ngủ đủ giấc của ca mình. - Thẩm Vạn Thành khép sổ và nói câu cuối cùng trước khi đứng dậy. Mấy người quanh lửa gật đầu rồi tản về chỗ nằm của từng tốp.

Thạch Tiểu Thạch buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.

Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Mã Lục chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.

Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Thẩm Vạn Thành giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.

Ông quyết định đi tiếp tới hang đá cổ trú bão, mang theo người bệnh, và ghi rõ quyết định này vào sổ đoàn để tự chịu trách nhiệm.

Khi đoàn dừng nghỉ, Mã Lục nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.

Thẩm Vạn Thành đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.

Thẩm Vạn Thành quan sát cách Thạch Tiểu Thạch nói chuyện với dân trạm địa phương. Hỏi đường phải hỏi hai người khác nhau, hai câu trả lời khớp nhau mới đáng tin. Đó là lệ của thương đoàn đi xa, ông đã dạy cho lớp trẻ nhiều lần.

Ở đường cát đi hang đá cổ, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Thẩm Vạn Thành phủi cát trên vai áo rồi gọi Thạch Tiểu Thạch lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.

- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Thẩm Vạn Thành được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.

Thẩm Vạn Thành mở thùng gỗ đựng trà ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.

Đá ở vùng này giữ nóng lâu và nứt ra những vệt đen mảnh. Thẩm Vạn Thành nhặt một mảnh đá lên xem rồi đặt trả lại chỗ cũ. Ông không muốn mang theo bất cứ thứ gì nhặt được quanh vùng đất có hài cốt vô danh.

Hậu quả của việc này được Thẩm Vạn Thành ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Thương bệnh khóa: Hồ Vĩnh Phúc sốt, nằm lạc đà, không chết; quyết định trú bão ở hang đá cổ do Thẩm Vạn Thành ký nhận trong sổ đoàn. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.

Thẩm Vạn Thành kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.

Mã Lục mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Thẩm Vạn Thành. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.

- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Thẩm Vạn Thành hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.

- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Thẩm Vạn Thành dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.

Tang Đan thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.

- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Thẩm Vạn Thành nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Thạch Tiểu Thạch gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.

Thẩm Vạn Thành tới đường cát đi hang đá cổ khi trời lạnh dần khi mặt trời lặn sau dãy núi xa. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.

Thẩm Vạn Thành nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.

- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Thẩm Vạn Thành nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.

- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Mã Lục nói nhỏ khi quay lại trại. Thẩm Vạn Thành bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.

Mã Lục kiểm lại yên lạc đà rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.

Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.

Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Triệu Tam chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.

Thẩm Vạn Thành mở đèn dầu ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.

Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Thạch Tiểu Thạch thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.

Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Thẩm Vạn Thành ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.

Mã Lục kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.

- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Triệu Tam nói nhỏ khi quay lại trại. Thẩm Vạn Thành bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.

Việc phân nước được làm rất nghiêm trong đoàn. Mỗi người một phần, lạc đà uống theo lượt, phần dự trữ khóa trong thùng gỗ không ai tự ý mở. Thẩm Vạn Thành đứng nhìn tới lượt cuối cùng mới rời giếng.

Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Thẩm Vạn Thành hỏi thăm Mã Lục về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.

Đêm đó, Thẩm Vạn Thành là người cuối cùng rời khỏi đống lửa. Ông nhìn lại một lượt người và hàng hóa rồi mới về chỗ nằm. Trong đầu ông, việc của ngày mai đã xếp thành hàng rõ ràng.

Chương khác

Xem thêm