BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 2: Tin về tấm đá xanh

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm…

Nội dung chương

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm công việc của mình chậm hơn mọi ngày, như thể tay chân cũng nghe được một điều chưa rõ sắp đổi thay trong khu phố.

Một người mối lái trong giới đồ cổ rỉ tai Phú chuyện tấm đá xanh có chữ cổ chôn dưới mố cầu cổ, nói nếu lấy được về thì giới sưu tầm sẽ trả giá rất cao. Phú đang muốn có một món đồ trấn cửa hàng và khoe với nhóm bạn buôn cổ vật, nghe xong thì hỏi ngay cách lấy mà không ai hay biết. Tối đó Phú gọi Võ Văn Lực, thợ đào thuê từng làm các việc mờ ám cho giới đồ cổ, tới nói chuyện riêng sau cửa hàng.

Cửa hàng, nhà ở, miếu thờ và cây cầu trong khu phố này gắn với nhau bằng những mối dây vô hình của mấy trăm năm chung sống. Một việc làm sai ở chân cầu có thể làm rung cả dãy phố, cũng như một lời nói dối trong nhà có thể làm lệch cả một gia đình.

- Người trong phố bắt đầu hỏi rồi, giấu thêm được bao lâu nữa? Đỗ Trọng Phú hạ giọng khi thấy có người đi ngang qua. - Giấu được một ngày thì họa lớn thêm một phần. Tôi nói thật, không dọa đâu. {cp} nói rồi lặng im một lúc lâu.

Trong lòng Đỗ Trọng Phú lúc này có hai tiếng nói cãi nhau không dứt. Một tiếng nói nhắc tới tiền bạc, uy tín và những năm tháng gây dựng cơ nghiệp. Tiếng còn lại chỉ nhắc đi nhắc lại một hình ảnh duy nhất: tấm đá xanh nằm dưới chân cầu, và dòng nước đen đang chảy quanh nó trong đêm.

Tiếng mưa gõ trên mái tôn, tiếng nước chảy trong máng xối và tiếng gió lùa qua khe cửa là bản nhạc nền quen thuộc của những đêm tháng mười một ở phố cổ. Người nghe quen tai tới mức chỉ cần một âm thanh lạ chen vào giữa bản nhạc ấy, dù rất nhỏ, cũng đủ làm họ choàng tỉnh.

Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Đỗ Trọng Phú hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.

Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những người chài lưới lâu năm là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.

Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục. Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp. Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.

Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Mấy anh em thợ sửa cầu nhắc nhau không coi thường nước đêm vì ai cũng hiểu phố cổ đứng vững được là nhờ những việc nhỏ ấy cộng lại. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Những người buôn bán lâu năm kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố và chính những việc ấy giữ cho lòng người trong phố không rối lên khi nước lớn.

Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp. Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục. Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây.

Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Mấy bà hàng quán ở đầu phố ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Những người buôn bán lâu năm nhắc nhau không coi thường nước đêm và chính những việc ấy giữ cho lòng người trong phố không rối lên khi nước lớn. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.

Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những người chài lưới lâu năm là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.

Bà con dãy phố ven bờ kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Mấy anh em thợ sửa cầu kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy.

Những người buôn bán lâu năm kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố. Mấy anh em thợ sửa cầu bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Đội thợ hồ trong phường góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi.

Bà con dãy phố ven bờ nhắc nhau không coi thường nước đêm thành thử mùa mưa nào khu phố cũng qua được trong yên ổn tương đối. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Đội dân phòng của phường bàn nhau chuyện chằng chống nhà cửa trước bão như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố.

Đội dân phòng của phường kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Những người buôn bán lâu năm kể lại cho con cháu nghe chuyện giữ cầu giữ phố thành thử mùa mưa nào khu phố cũng qua được trong yên ổn tương đối. Người giữ đình của khu phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi.

Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Đội thợ hồ trong phường nhắc nhau không coi thường nước đêm mà không ai thấy phiền hà hay thừa thãi. Bà con dãy phố ven bờ đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.

Các cụ cao niên trong phố kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và nặng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Bà con dãy phố ven bờ ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa vì ai cũng hiểu phố cổ đứng vững được là nhờ những việc nhỏ ấy cộng lại. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Người giữ đình của khu phố đo lại mực nước ở chân cầu vào mỗi buổi chiều như một việc làm thuộc về nếp sống của cả khu phố.

Ngoài kia, mưa vẫn rơi đều trên mái ngói phố cổ. Đỗ Trọng Phú khép lại công việc của ngày, trong đầu còn nguyên những con số. Những mốc giờ và những lời kể vừa nghe, chúng xếp chồng lên nhau thành một áp lực im lặng mà không ai trong khu phố này còn có thể làm ngơ được nữa.

Chương khác

Xem thêm