Con Rể Hào Môn – Quyển 1: Hôn Nhân Giả - Chương 13: Trữ lượng trên giấy
Đêm mười sáu tháng Giêng, phòng áp mái, ánh đèn bàn vàng vọt. Hàn Quân trải ba tập báo cáo thường niên ra bàn, xếp thành hàng ngang. Bên cạnh là báo cáo…
Nội dung chương
Đêm mười sáu tháng Giêng, phòng áp mái, ánh đèn bàn vàng vọt.
Hàn Quân trải ba tập báo cáo thường niên ra bàn, xếp thành hàng ngang. Bên cạnh là báo cáo định giá tài sản bảo đảm, mở ở trang tóm tắt. Trước mặt anh là một tờ giấy trắng lớn và một cây bút đỏ.
Đêm nay, anh sẽ làm một việc mà anh đã trì hoãn hai ngày qua: lập một bảng đối chiếu chi tiết, với những con số cụ thể, để khóa lại kết luận về mỏ Myanmar bằng toán học chứ không chỉ bằng trực giác.
Anh bắt đầu với sản lượng.
Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, sản lượng đá quý khai thác từ mỏ Myanmar đạt mười nghìn đơn vị, tương đương một trăm phần trăm kế hoạch. Năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, sản lượng giảm xuống còn sáu nghìn tám trăm đơn vị, chỉ bằng sáu mươi tám phần trăm so với năm hai nghìn không trăm hai mươi ba. Năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, sản lượng chỉ còn bốn nghìn đơn vị, bằng bốn mươi phần trăm so với năm hai nghìn không trăm hai mươi ba.
Anh viết ba con số lên giấy, rồi kẻ một đường thẳng nối chúng lại. Đường thẳng đi xuống dốc, không một chút gợn lên. Tổng mức sụt giảm sau ba năm: sáu mươi phần trăm.
Tiếp theo, chi phí khai thác.
Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, tổng chi phí khai thác là một trăm tỷ, tương đương mười triệu đồng cho mỗi đơn vị sản lượng. Năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, tổng chi phí là chín mươi lăm tỷ, nhưng vì sản lượng giảm, chi phí cho mỗi đơn vị đã tăng lên gần mười bốn triệu đồng. Năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, tổng chi phí tám mươi tỷ, chi phí mỗi đơn vị vọt lên hai mươi triệu đồng, gấp đôi ba năm trước.
Hàn Quân khoanh tròn dãy số chi phí đơn vị bằng bút đỏ. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất của một mỏ đang cạn kiệt mà không một báo cáo nào có thể che giấu hoàn toàn. Khi quặng giàu ở những vỉa nông đã hết, người ta phải đào sâu hơn, đào xa hơn, dùng nhiều máy móc hơn, tốn nhiều nhân công hơn, để lấy được ít quặng hơn. Chi phí đơn vị tăng vọt là tiếng kêu cứu của một cái mỏ đang hấp hối.
Cuối cùng, định giá tài sản bảo đảm.
Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, mỏ được định giá hai nghìn tỷ. Năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, vẫn hai nghìn tỷ, không đổi một đồng. Năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, vẫn hai nghìn tỷ, vẫn không đổi một đồng.
Hàn Quân đặt bút xuống, nhìn bảng đối chiếu mà mình vừa lập. Ba hàng số liệu, ba câu chuyện hoàn toàn khác nhau, đặt cạnh nhau tạo thành một sự mâu thuẫn không thể chối cãi.
Sản lượng sụt sáu mươi phần trăm. Chi phí đơn vị tăng gấp đôi. Định giá không đổi.
Anh nhắm mắt lại, trong đầu hiện lên một thuật ngữ mà anh đã gặp nhiều lần trong sự nghiệp của mình: "định giá treo".
Đó là một thủ thuật quen thuộc trong giới tài chính, đặc biệt là trước những đợt phát hành trái phiếu lớn. Người ta thuê một đơn vị định giá, đưa ra những giả định lạc quan về trữ lượng, về giá cả tương lai, về tuổi thọ mỏ, rồi cho ra một con số định giá thật đẹp. Con số ấy được đưa vào hồ sơ phát hành, được nhà đầu tư tin tưởng, được cơ quan quản lý chấp thuận. Và không ai kiểm tra lại, vì kiểm tra thực địa tốn kém, mất thời gian, và chẳng ai muốn làm chậm một thương vụ béo bở.
Định giá treo không phải là bịa đặt trắng trợn. Nó tinh vi hơn nhiều. Nó dùng những giả định "hợp lý" để cho ra một kết quả "đẹp". Trữ lượng được ước tính dựa trên những mẫu khoan cũ từ nhiều năm trước, khi mỏ còn giàu quặng. Giá đá quý tương lai được dự báo theo kịch bản lạc quan nhất, giả định giá sẽ tăng đều mỗi năm. Chi phí được tính theo mức của những năm mỏ còn giàu quặng, bỏ qua xu hướng tăng chi phí đơn vị. Mỗi giả định riêng lẻ đều có thể bào chữa được khi bị chất vấn. Nhưng cộng lại, chúng tạo ra một con số không còn liên quan gì đến thực tế.
Hàn Quân đã từng thấy thủ thuật này nhiều lần. Có lần, một công ty bất động sản định giá một khu đất hoang bằng giá của khu đất đã có hạ tầng hoàn chỉnh, với lý do "tiềm năng phát triển". Có lần, một công ty khai khoáng định giá mỏ của mình dựa trên trữ lượng "tài nguyên" chứ không phải trữ lượng "thương mại", hai khái niệm khác nhau một trời một vực nhưng nghe qua thì giống nhau. Lần nào, những con số đẹp đẽ ấy cũng giúp họ huy động được hàng nghìn tỷ. Và lần nào, sự thật cũng lộ ra khi đến hạn trả nợ.
Anh lật lại báo cáo định giá, tìm đến phần chữ ký. Đơn vị định giá là một công ty trong nước mà anh chưa từng nghe tên trong giới chuyên môn quốc tế. Người ký là một chuyên gia mà anh cũng không biết. Điều này không có nghĩa là họ kém cỏi, nhưng nó có nghĩa là báo cáo này chưa bao giờ được kiểm chứng bởi một con mắt độc lập thật sự.
Một báo cáo định giá tốt phải chịu được sự soi xét của những kẻ hoài nghi nhất. Báo cáo này, theo đánh giá của Hàn Quân, sẽ sụp đổ ngay khi có người đặt câu hỏi đầu tiên: tại sao sản lượng giảm mà trữ lượng không giảm?
Hàn Quân mở mắt ra, cầm bút đỏ lên. Anh tính nhanh trong đầu: với sản lượng hiện tại chỉ còn bốn nghìn đơn vị một năm và tiếp tục giảm. Với chi phí đơn vị đã tăng gấp đôi, trữ lượng thương mại còn lại của mỏ, nếu tính một cách trung thực, không thể đủ cho mười lăm năm như báo cáo. Thậm chí, nếu xu hướng này tiếp tục, mỏ sẽ không còn khả năng khai thác có lãi trong vòng hai đến ba năm tới.
Anh làm một phép tính đơn giản trên giấy. Giả sử sản lượng tiếp tục giảm với tốc độ hiện tại, mỗi năm giảm khoảng hai mươi phần trăm. Năm nay bốn nghìn đơn vị, năm sau ba nghìn hai trăm, năm sau nữa hai nghìn năm trăm sáu mươi. Cộng dồn lại, tổng sản lượng có thể khai thác trong năm năm tới chỉ khoảng mười lăm nghìn đơn vị. Với giá hiện tại, tổng doanh thu không đủ bù chi phí, chưa nói đến lợi nhuận.
Nói cách khác, về mặt kinh tế, mỏ này đã chết. Nó chỉ còn tồn tại trên giấy tờ, trong những báo cáo định giá đẹp đẽ, để làm tài sản bảo đảm cho một khoản nợ mà nó không bao giờ có thể gánh nổi.</atem:parame ...[truncated 1168 chars]
Anh gạch một đường đỏ đậm dưới dòng kết luận mà anh viết bằng mật mã ở cuối trang giấy:
"Mỏ cạn. Báo cáo đẹp là giấy."
Bốn chữ ngắn gọn, nhưng đằng sau nó là hàng giờ phân tích, ba năm số liệu, và một sự thật không thể chối cãi: nhà họ Vương đang dùng một tài sản rỗng ruột để bảo đảm cho một khoản nợ khổng lồ.
Hàn Quân ngồi yên một lúc, nhìn bảng đối chiếu. Anh không vui, cũng không buồn. Anh chỉ cảm thấy một sự bình tĩnh lạnh lùng, như một bác sĩ vừa đọc xong kết quả xét nghiệm và biết chắc bệnh nhân mắc bệnh gì.
Vấn đề không phải là anh muốn nhà họ Vương sụp đổ. Vấn đề là họ đã tự đào hố chôn mình, và anh chỉ là người chỉ ra cái hố ấy cho cả thế giới thấy.
Anh lấy thiết bị liên lạc ra, soạn một email mã hóa gửi cho Ethan Ng. Email ngắn gọn, nhưng mang tính quyết định:
"Đẩy nhanh tiến độ khảo sát. Tôi cần số liệu thực địa trước Tết Nguyên đán. Mọi chi phí phát sinh đều được phê duyệt. Nhưng nhắc lại: an toàn tuyệt đối, không để lại dấu vết."
Vài phút sau, Ethan trả lời:
"Đã rõ. Chuyên gia đã đến Myanmar, đang chuẩn bị vào mỏ. Tôi sẽ đôn đốc ông ta làm việc nhanh nhất có thể mà không gây nghi ngờ."
Hàn Quân soạn tiếp một tin nhắn ngắn:
"Nhắc ông ta ưu tiên lấy mẫu lõi ở những vỉa sâu nhất. Đó là nơi sự thật nằm. Và dặn ông ta chụp ảnh, quay phim đầy đủ. Tôi cần bằng chứng không thể chối cãi, không chỉ là những con số trên giấy."
"Đã rõ. Tôi sẽ truyền đạt. Ông ta là người chuyên nghiệp, anh yên tâm."
Hàn Quân cất thiết bị đi. Anh nhìn ra cửa sổ áp mái. Ngoài kia, bầu trời đêm đen kịt, nhưng ở phía xa, phía trung tâm thành phố, những chùm pháo hoa rực rỡ bỗng bùng lên, rồi tắt, rồi lại bùng lên.
Pháo hoa tập dượt cho Tết Nguyên đán. Còn khoảng một tháng nữa là Tết, và người ta đã bắt đầu chuẩn bị cho những đêm hội lớn nhất trong năm.
Hàn Quân nhìn những chùm pháo hoa xa xa, khẽ nói một câu chỉ đủ cho mình nghe:
"Qua Tết, sẽ có người phải trả lời về con số này."
Giọng anh bình thản, nhưng trong đó có một sự chắc chắn lạnh lùng. Những con số không biết nói dối. Và khi sự thật về mỏ Myanmar được phơi bày, những kẻ đã ký vào báo cáo định giá đẹp như tranh vẽ sẽ phải giải thích trước cả thị trường.
Anh thu dọn bàn làm việc, cất bảng đối chiếu vào két sắt. Tờ giấy với những con số và đường gạch đỏ sẽ là một trong những vật chứng quan trọng nhất trong kế hoạch của anh, dù không ai ngoài anh đọc được nó.
Rồi anh tắt đèn, rời khỏi phòng áp mái. Ngoài cửa sổ, pháo hoa vẫn đang tập dượt, những chùm sáng rực rỡ nở bung trong đêm đen, đẹp đẽ và chóng tàn, như những con số đẹp đẽ trên báo cáo của nhà họ Vương.