Đất Đình Tình - Chương 4: Bức ảnh của bà
Đêm Ngày 9, mưa lại đổ. Không to như cơn bão hôm máy xúc vào, nhưng rả rích, dai dẳng, gõ lên mái tôn căn nhà gỗ những tiếng lộp bộp buồn bã. Phan Cẩm Ly…
Nội dung chương
Đêm Ngày 9, mưa lại đổ. Không to như cơn bão hôm máy xúc vào, nhưng rả rích, dai dẳng, gõ lên mái tôn căn nhà gỗ những tiếng lộp bộp buồn bã. Phan Cẩm Ly ngồi trên chiếc chõng tre giữa nhà, trước mặt là bức ảnh cũ đã ố vàng theo năm tháng.
Trong ảnh, bà nội cô đứng giữa vườn, tay cầm chiếc cuốc, cười tươi. Phía sau bà là hàng cây cổ thụ xanh um, những gốc cây mà bà đã trồng từ khi còn trẻ. Tấm ảnh này chụp cách đây đã lâu lắm, từ hồi Ly còn bé xíu, chưa biết gì về đất đai, sổ đỏ.
Ly lấy khăn mềm, lau từng chút bụi trên khung kính. Cô lau chậm rãi, như sợ làm xước một vật mong manh. Mỗi lần lau ảnh bà, cô lại nhớ đến những buổi chiều ngồi bên bà nghe kể chuyện.
- Bà ơi, hồi đó bà trồng mấy cây này cực không?
- Cực chứ con. Bà cười, nếp nhăn xô lại. Nhưng đất nó thương người chịu khó. Mình trồng cây, cây che mát cho mình. Mình giữ đất, đất nuôi mình.
Ly nhớ như in câu nói đó. Bà nội cô, bà Phan Thị Lành, cả đời gắn với mảnh vườn hai nghìn mét vuông ven sông này. Bà trồng cây, bà giữ đất, bà dạy Ly yêu từng tấc đất như máu thịt.
Cô còn nhớ, năm cô mười hai tuổi, bà dắt cô đi một vòng quanh vườn, chỉ từng gốc cây mà kể:
- Cây bưởi này bà trồng năm cha mày cưới mẹ mày. Cây mít kia trồng năm mày chào đời. Mỗi cây là một mốc đời của nhà mình đó con.
Hồi đó Ly còn nhỏ, chỉ thấy vui vì được ăn trái cây. Giờ nghĩ lại, cô mới hiểu: bà đang giao cho cô cả một gia tài ký ức. Mỗi gốc cây là một trang nhật ký của dòng họ. Mất đất, là mất luôn những trang nhật ký đó.
Khi bà mất, Ly mới mười bảy tuổi. Trong di chúc, bà để lại toàn bộ vườn và căn nhà gỗ cho cô, không cho ai khác, kể cả bác Đức, con trai ruột của bà. Lúc đó, cả họ xôn xao. Bác Đức đến tận nhà làm ầm lên, nói bà lú lẫn, nói Ly còn nhỏ không xứng. Nhưng di chúc có công chứng, không ai làm gì được.
Ly nhớ hôm đó, bác Đức chỉ tay vào mặt cô, gằn giọng:
- Mày giữ được thì giữ. Tao xem mày giữ được bao lâu.
Mười năm đã trôi qua. Ly giữ đất bằng cả tuổi trẻ của mình. Cô học nghề trắc địa, cô đo đạc khắp nơi, cô dành dụm từng đồng để tu sửa nhà gỗ, chăm sóc vườn cây. Mảnh đất này không chỉ là tài sản, nó là nơi bà yên nghỉ trong tim cô.
Ly đặt bức ảnh xuống, đứng dậy đi ra hiên. Mưa vẫn rơi. Ngoài vườn, những gốc cây cổ thụ đứng sừng sững trong mưa, tán lá xòe rộng như những cánh tay che chở. Cô bỗng thấy mình nhỏ bé quá, một mình chống lại cả một tập đoàn.
Nhưng rồi cô nhớ đến ánh mắt của bà trong ảnh. Ánh mắt hiền nhưng kiên định. Bà đã một mình nuôi cha cô khôn lớn trên mảnh đất này, đã một mình chống chọi với bao nhiêu kẻ dòm ngó. Bà làm được, cô cũng làm được.
- Bà ơi, con sẽ không để họ lấy đất của bà đâu. Ly thì thầm, tay nắm chặt thành lan can. Dù họ có làm gì, con cũng không ký. Con thề với bà.
Gió thổi qua hiên, mang theo mùi hoa bưởi thơm ngát. Ly nhắm mắt, tưởng tượng như bà đang đứng bên cạnh, xoa đầu cô như hồi cô còn bé.
Sáng Ngày 10, Ly dậy sớm ra vườn. Cô cuốc đất, trồng thêm một luống rau mới. Tay cô phồng rộp vì cuốc, nhưng cô không dừng. Mỗi nhát cuốc xuống đất, cô lại thấy mình gần bà hơn.
Bà Sáu đi ngang, thấy cô cuốc đất thì dừng lại:
- Ly, tay con phồng hết rồi kìa. Nghỉ đi con.
- Dạ không sao đâu bà. Ly cười, mồ hôi nhễ nhại. Con trồng thêm rau, vừa ăn vừa bán. Không có việc đo đạc, con vẫn sống được.
Bà Sáu nhìn cô, mắt rưng rưng:
- Con bé này, cứng đầu y như bà nội mày hồi trẻ. Bà Lành mà còn sống, chắc bà tự hào lắm.
Ly nghe mà lòng ấm lại. Cô tiếp tục cuốc. Đến trưa, luống rau đã xong. Cô ngồi bệt xuống bờ đất, nhìn thành quả của mình, bỗng thấy lòng nhẹ nhõm lạ thường. Đất không phụ người. Chỉ cần cô còn đứng trên đất này, cô còn hy vọng.
Chiều đó, Ly vào nhà, lấy cuốn sổ tay ra ghi chép. Cô ghi lại từng khoản chi tiêu, từng đồng tiền còn lại. Số tiền dành dụm của cô không nhiều, nhưng đủ sống vài tháng nếu tằn tiện. Vài tháng, đủ để cô tìm ra cách đối phó với Đại Nam.
Cô chợt nhớ đến chiếc hộp gỗ bà để lại, cất kỹ trong buồng trong. Bà dặn: khi nào thật sự bế tắc mới được mở. Ly nhìn về phía buồng trong, tay hơi run. Chưa phải lúc, cô tự nhủ. Cô vẫn còn đứng vững, vẫn còn cách xoay xở. Chiếc hộp đó là phao cứu sinh cuối cùng, chỉ dùng khi không còn đường nào khác.
Cô lật đến trang cuối cuốn sổ, nơi cô đã viết từ hồi bà mất: "Đất là gốc rễ. Mất đất là mất gốc. Giữ đất bằng mọi giá."
Ly đọc đi đọc lại dòng chữ đó, rồi cầm bút viết thêm: "Ngày 10. Họ cắt việc làm của mình. Nhưng mình còn đất, còn vườn, còn bà con lối xóm. Mình sẽ không thua."
Ngoài cửa sổ, nắng chiều xuyên qua tán lá, rải những vệt vàng lên nền nhà gỗ. Bức ảnh bà trên tường như mỉm cười với cô.
Cùng lúc đó, tại trụ sở Đại Nam, Đỗ Thế Hưng đang nghe báo cáo từ đội thi công. Gã chỉ huy công trường nói qua điện thoại, giọng e dè:
- Thưa anh, đêm nay chúng ta có quay lại vườn không ạ? Cô ta vẫn ở đó, bà con lối xóm cũng tụ tập đông lắm.
Hưng im lặng một lúc. Hắn nhìn ra cửa sổ, nơi thành phố đã lên đèn. Trong đầu hắn hiện lên hình ảnh cô gái ôm sổ đỏ giữa mưa, hình ảnh cô gái đứng thẳng trong phòng họp, hình ảnh cô gái cuốc đất ngoài vườn mà trợ lý vừa chụp lén gửi về.
Một cô gái hai mươi bảy tuổi, mất hết việc làm, vẫn không chịu khuất phục. Hắn bỗng thấy tò mò. Rốt cuộc, điều gì khiến cô ta cứng đầu đến vậy? Chỉ vì một mảnh đất thôi sao?
- Quay lại. Hắn nói, giọng lạnh. Nhưng không được động đến người. Chỉ dựng rào, cắm biển. Tôi muốn cô ta biết, Đại Nam không bao giờ bỏ cuộc.
- Dạ rõ.
Hưng tắt máy, đứng dậy đi ra ban công. Gió đêm thổi vào mặt hắn mát lạnh. Hắn chợt nhớ đến một buổi chiều rất xa xưa, khi hắn còn là một cậu bé, đã từng suýt chết đuối ở một bến sông nào đó. Ký ức mờ nhạt như sương khói, hắn không nhớ rõ ai đã cứu mình. Chỉ nhớ mang máng một bàn tay gầy guộc kéo hắn lên khỏi dòng nước lạnh, và một giọng nói hiền hậu dỗ hắn nín khóc.
Đã hai mươi năm, hắn chưa một lần quay lại bến sông đó. Cuộc đời cuốn hắn đi: du học, về nước, leo lên ghế tổng giám đốc. Quá khứ như một trang sách bị gió lật úp, hắn không có thời gian mở ra đọc lại.
Hắn lắc đầu, xua đi ý nghĩ vẩn vơ. Việc trước mắt là mảnh đất hai nghìn mét vuông. Mọi thứ khác, để sau.
Nhưng hắn không biết rằng, sợi dây vô hình nối hắn với mảnh đất ấy, với cô gái ấy, đã bắt đầu siết chặt từ hai mươi năm trước.