MA ĐÈ TRƯỚC GƯƠNG CỔ PHÒNG TRỌ - Chương 13: Ngắm Kỹ Tấm Gương
Chiều hai mươi hai tháng chín, nắng tràn vào phòng áp mái qua ô cửa sổ nhỏ. Ánh sáng ban ngày làm mọi thứ trong phòng hiện ra khác hẳn. Những thứ ban đêm…
Nội dung chương
Chiều hai mươi hai tháng chín, nắng tràn vào phòng áp mái qua ô cửa sổ nhỏ.
Ánh sáng ban ngày làm mọi thứ trong phòng hiện ra khác hẳn. Những thứ ban đêm chỉ là bóng mờ thì giờ đây có đường nét rõ ràng, có màu sắc cụ thể, có cả những vết bụi mỏng phủ trên bề mặt mà mắt thường ban đêm không bao giờ nhìn thấy được. Bảo kéo rèm cửa ra hết cỡ, để nắng chiếu thẳng vào chiếc tủ gỗ ở cuối phòng, rồi đứng lùi lại một bước để nhìn nó trọn vẹn trong ánh sáng ấy lần đầu tiên kể từ ngày dọn vào.
Chiếc tủ không lớn.
Nó cao ngang ngực một người trưởng thành, rộng vừa đủ cho hai cánh cửa mở ra hai bên, làm bằng thứ gỗ đã sẫm màu theo năm tháng, vân gỗ nổi lên ở những chỗ lớp sơn ngoài đã mòn đi gần hết. Phía trên mặt tủ là tấm gương soi gắn liền vào khung gỗ phía sau, cao hơn mặt tủ chừng một sải tay, hình chữ nhật đứng, các góc được bo bằng nẹp gỗ chạm khắc đơn giản mà tinh xảo theo lối cũ.
Bảo tiến lại gần.
Mặt gương ố vàng không đều. Có chỗ còn phản chiếu khá rõ, đủ để cậu nhìn thấy khuôn mặt mình và cả ô cửa sổ sáng rực phía sau lưng. Có chỗ lại đục hẳn, trắng xám như phủ một lớp sương dày không lau đi được, khiến hình ảnh phản chiếu trong đó méo mó và nhòe nhoẹt như nhìn qua mặt nước bị khuấy động. Ranh giới giữa hai vùng ấy không thẳng, mà loang lổ, ngoằn ngoèo, giống hệt hình dạng của những vết ố trên tường vì nước mưa thấm lâu ngày.
Cậu đưa tay sờ nhẹ lên mặt gương.
Kính lạnh và nhẵn ở vùng còn tốt. Sang tới vùng đục, bề mặt vẫn nhẵn như vậy, chứng tỏ cái đục không nằm ở mặt ngoài mà nằm ở phía sau tấm kính. Nơi lớp tráng bạc ngày xưa người ta gọi là thủy ngân đã bong tróc từng mảng theo thời gian. Bảo từng nghe bác Thịnh nói qua về gương cổ trong một lần về thăm nhà, rằng gương xưa tráng bằng thủy ngân thật, càng để lâu càng bong, và mỗi mảng bong là một phần hình ảnh không bao giờ quay lại được nữa.
Cậu cúi xuống nhìn kỹ hơn.
Ở góc dưới bên trái của tấm gương, mảng bong đặc biệt lớn, rộng gần bằng bàn tay người lớn, để lộ ra phía sau một màu nâu tối khác hẳn với màu của lớp tráng còn nguyên vẹn xung quanh. Qua mảng bong ấy, nếu ghé mắt thật sát và nghiêng đầu đúng góc với ánh nắng, người ta có thể nhìn thấy lờ mờ một lớp gỗ mỏng nằm ngay phía sau tấm kính. Sẫm màu và phẳng, như một tấm ván lót được đặt vào đó từ rất lâu rồi.
Bảo không cố nhìn sâu hơn nữa. Cậu tự dặn mình hôm nay chỉ quan sát.
Cậu lùi lại, đi vòng sang bên hông tủ để nhìn khung gỗ từ phía bên. Khung gương dày và nặng, các mộng ghép khít nhau tới mức sau bao nhiêu năm vẫn không hề có khe hở đáng kể nào ngoài những vết xước cũ chằng chịt trên bề mặt. Những vết xước ấy có cái nông, có cái sâu, có cái chạy dài theo thớ gỗ, có cái chỉ là một chấm nhỏ như đầu kim. Ghi lại không biết bao nhiêu lần va chạm, di chuyển và lau chùi trong suốt mấy chục năm tồn tại của món đồ này.
Cậu gõ nhẹ lên mặt tủ.
- Cộc. Cộc.
Tiếng gỗ đặc và trầm vang lên, ngắn gọn, không hề có âm rỗng nào vọng lại từ bên trong. Bảo gõ thêm mấy chỗ khác trên thân tủ, trên cánh cửa, trên hông tủ, chỗ nào cũng cho ra thứ âm thanh chắc nịch như nhau. Một chiếc tủ gỗ thịt cũ kỹ, nặng trịch, được đóng bởi một người thợ có tay nghề, dùng thứ gỗ tốt mà ngày nay người ta khó lòng tìm được ở những xưởng đóng đồ thông thường ngoài phố.
Rồi cậu nhìn thấy những con ốc.
Bốn con ốc ở bốn góc của khung gương, nhỏ, đầu có rãnh chữ thập đã mòn, màu kim loại xỉn đen không còn chút ánh sáng nào. Thoạt nhìn chúng chẳng có gì đặc biệt. Đồ cũ thì ốc cũng cũ, điều ấy quá đỗi bình thường. Nhưng Bảo đã đứng trước chiếc tủ này đủ lâu trong buổi chiều hôm nay để mắt cậu bắt đầu nhận ra những chi tiết mà một cái nhìn lướt qua sẽ không bao giờ giữ lại được.
Con ốc ở góc trên bên phải có một vệt sáng nhỏ quanh chân ốc.
Vệt sáng ấy là phần gỗ bị lộ ra vì lớp sơn và lớp bụi lâu năm xung quanh đã bị cọ xát. Nó mảnh như sợi chỉ, chạy quanh chân ốc thành một vòng gần như trọn vẹn. Ba con ốc còn lại cũng vậy, mỗi con đều có một vòng sáng tương tự quanh chân, đậm nhạt khác nhau đôi chút, nhưng cùng một kiểu dấu vết không thể nhầm lẫn được với sự mòn tự nhiên của thời gian.
Ốc từng được vặn ra. Rồi vặn lại.
Bảo ngồi xổm xuống trước chiếc tủ, ghé mắt nhìn con ốc ở góc dưới bên trái thật lâu, nơi ánh nắng chiều đang chiếu xiên qua ô cửa sổ và làm vệt sáng quanh chân ốc hiện lên rõ nhất. Rãnh chữ thập trên đầu ốc không chỉ mòn vì cũ. Nó có những vết trượt nhỏ ở mép rãnh, dấu vết điển hình của một chiếc tua vít đã đặt vào đó, xoay đi, rồi có lúc trượt ra ngoài vì người vặn dùng lực không đều tay.
Ai đó đã từng tháo tấm gương này ra khỏi khung.
Rồi lắp nó lại. Cẩn thận. Ngay ngắn. Đúng vị trí cũ.
Việc ấy xảy ra từ rất lâu rồi, lâu tới mức lớp bụi và lớp sơn đã kịp phủ mờ gần hết dấu vết. Chỉ còn lại những vòng sáng mảnh quanh chân ốc và những vết trượt nhỏ trên đầu ốc mà phải nhìn thật kỹ, dưới ánh sáng thật tốt, mới có thể nhận ra được. Nếu là một lần tháo ra để sửa chữa thông thường, người ta đã chẳng cần phải giấu diếm gì cả. Nhưng Bảo không hiểu sao lại có cảm giác việc tháo lắp ấy từng được làm một cách lặng lẽ. Vào một thời điểm mà không ai trong khu nhà này hay biết, hoặc có hay biết mà đã chọn cách im lặng cho tới tận bây giờ.
Cậu đứng dậy, phủi bụi ở đầu gối quần.
Trong đầu cậu lúc này có thêm một câu hỏi mới, cụ thể hơn hẳn những câu hỏi mơ hồ của mấy ngày trước. Không còn là căn phòng này có ai khuất mặt hay không. Không còn là chủ cũ của khu nhà là người như thế nào. Mà là một câu hỏi chạm thẳng vào món đồ đang đứng trước mặt cậu: tấm gương này đã từng được tháo ra để làm gì. Và sau khi lắp lại, có thứ gì đã ở lại phía sau nó mà người lắp muốn giữ kín hay không.
Bảo quay về bàn học lấy cuốn sổ và cây bút.
Cậu ghi ngày hai mươi hai tháng chín, giờ hai giờ chiều, rồi ghi lại từng quan sát của buổi chiều hôm nay bằng thứ chữ rõ ràng và bình tĩnh nhất mà cậu có thể viết được lúc này. Mặt gương ố vàng. Lớp thủy ngân bong tróc từng mảng loang lổ, mảng lớn nhất ở góc dưới bên trái. Gõ lên thân tủ nghe tiếng gỗ đặc. Bốn con ốc ở khung gương có dấu vết như từng được vặn ra rồi vặn lại từ rất lâu.
Viết tới dòng cuối cùng, cậu dừng bút.
Cậu muốn viết thêm một dòng nữa, dòng chứa đựng cái suy đoán đang lớn dần trong đầu mình, nhưng rồi cậu gạch đi ý định ấy ngay khi nó vừa hình thành. Suy đoán chưa phải là sự thật. Cuốn sổ này, cậu đã quyết định từ đêm mười chín, chỉ ghi những gì mắt thấy tai nghe được, ghi đúng và ghi đủ. Còn phần kết luận thì để dành cho ngày nào chứng cứ đã rõ ràng tới mức không cần phải suy đoán thêm nữa.
Ngoài cửa sổ, nắng chiều bắt đầu ngả sang màu vàng sẫm.
Bóng của chiếc tủ đổ dài trên sàn gỗ, kéo tới tận chân giường, nối hai món đồ ở hai đầu căn phòng lại với nhau bằng một vệt tối mỏng manh mà ánh sáng ban ngày cũng không xóa đi hết được. Bảo đứng nhìn vệt bóng ấy một lúc, rồi đi tới khép bớt rèm cửa, trả căn phòng về với thứ ánh sáng dịu hơn của buổi chiều muộn.
Tối nay cậu còn phải học bài. Ngày mai cậu còn phải lên lớp.
Cuộc sống của một sinh viên năm ba không dừng lại chỉ vì trong phòng trọ của cậu có một chiếc tủ gương từng bị ai đó tháo ra lắp lại từ mấy chục năm trước. Bài vở vẫn phải làm. Tiền phòng cuối tháng vẫn phải đóng. Cơm vẫn phải nấu, áo quần vẫn phải giặt phơi. Chính sự bình thường dai dẳng ấy, Bảo nhận ra, mới là thứ giúp cậu giữ được đầu óc tỉnh táo để tiếp tục nhìn mọi chuyện cho rõ ràng. Thay vì để nỗi sợ mơ hồ kéo mình đi xa khỏi những điều mắt thường có thể kiểm chứng được.
Cậu ngồi vào bàn học, mở sách ra.
Trang sách trước mặt nói về những lý thuyết khô khan của môn học kỳ này, chữ nghĩa ngay ngắn và vô hồn. Bảo đọc được vài dòng thì mắt lại tự động liếc về phía cuối phòng, nơi chiếc tủ đang đứng im trong ánh sáng chiều đang tắt dần. Bốn con ốc nhỏ xỉn đen ở bốn góc khung gương không còn nhìn rõ nữa mà chỉ còn là bốn chấm tối rất mờ.
Bốn chấm tối ấy, cậu biết, sẽ còn ở đó vào sáng mai.
Và cả vào nhiều buổi sáng sau nữa, cho tới ngày cậu tìm được cách nhìn rõ thứ nằm phía sau tấm gương cổ này mà không làm điều gì vội vàng. Thiếu suy nghĩ, hay thiếu sự cho phép của những người có quyền quyết định đối với món đồ cũ kỹ thuộc về chủ nhà này.