NGŨ THÔNG THẦN MIẾU HOANG BẾN ĐÒ - Chương 34: Vựa Cá Đã Đóng Cửa
Trưa ngày hai mươi ba tháng Chín, đúng mười một giờ, Trần Huyền Cơ đứng trên bến đò của thị trấn bên, nhìn con đường đất chạy vào giữa phố. Bảy Đò vừa…
Nội dung chương
Trưa ngày hai mươi ba tháng Chín, đúng mười một giờ, Trần Huyền Cơ đứng trên bến đò của thị trấn bên, nhìn con đường đất chạy vào giữa phố.
Bảy Đò vừa chở ông qua sông trong chuyến đò gần nửa canh giờ. Nước sông buổi trưa phẳng và sáng, chuyến đi yên tĩnh tới mức ông nghe rõ tiếng mái chèo khua nước đều đều sau lưng. Bảy buộc đò vào cọc tre ở bến, phủ tấm bạt lên khoang đò cho khỏi nắng, rồi quay sang dặn ông một câu.
- Ông cứ vào phố thong thả ông ạ. Tôi ở lại bến này đợi, ông xem xét xong thì ra đây gọi tôi.
- Anh ở bến ăn cơm trưa luôn đi anh ạ. Việc trong phố để tôi tự đi một mình cho tiện hỏi han.
Ông cầm cây gậy, đi chậm vào con đường chính của thị trấn bên. Thị trấn này lớn hơn Bến Đò một chút, nhà cửa san sát hơn, nhưng cũng là cảnh sông nước quen thuộc. Người qua lại trên phố nhìn ông một cái rồi lại đi tiếp việc của mình. Ông hỏi một người bán nước ở đầu phố đường tới vựa cá của ông Đinh Văn Thịnh. Người ấy chỉ tay về phía cuối phố, nói vựa nằm ở mặt đường lớn, nhưng dạo này đóng cửa suốt, ông tới cũng chỉ thấy cửa khóa mà thôi.
Ông đi hết con phố dài, tới nơi thì dừng lại rất lâu trước khi bước hẳn vào khoảng sân trước vựa.
Vựa cá của ông Thịnh nằm ở vị trí đẹp nhất của đoạn phố này. Mặt tiền vựa rộng, mái ngói đã cũ nhưng còn chắc chắn, phía trước là một khoảng sân gạch rộng vốn dùng để phơi cá. Nhưng cảnh ông thấy trưa nay là một cảnh vắng lặng tới lạnh người. Cánh cửa gỗ lớn của vựa đóng chặt, bên ngoài quấn một sợi xích sắt to, khóa bằng một ổ khóa đã bắt đầu gỉ vàng ở các mép.
Ông bước lại gần, nhìn kỹ từng chi tiết nhỏ trên mặt tiền vựa. Chỗ vốn treo bảng hiệu trên cao giờ chỉ còn lại một vệt sơn nhạt màu hơn hẳn xung quanh. Bốn lỗ đinh ở bốn góc của vệt sơn ấy còn mới, chứng tỏ bảng hiệu mới được tháo xuống cách đây chưa lâu. Ông đưa tay sờ nhẹ lên vệt sơn trống ấy. Một vựa cá làm ăn sầm uất bao năm, tới lúc đóng cửa thì tháo cả bảng hiệu xuống, như muốn xóa luôn cái tên của mình khỏi con phố này.
Sân phơi cá trước vựa trống trơn không còn một chiếc vỉ phơi nào dựng đứng. Mấy cây sào tre dài gác nghiêng vào tường, phủ một lớp bụi mỏng đều khắp. Ở góc sân, hai chiếc chum sành lớn vốn dùng chứa nước rửa cá nay khô cong, đáy chum nứt một đường nhỏ vì để nắng lâu ngày không ai đổ nước. Lá khô từ cây bàng bên đường bay vào đọng thành từng đống nhỏ trước thềm vựa. Cảnh ấy nói rõ một điều mà không cần ai kể thêm. Nơi này đã không có người qua lại làm ăn từ nhiều tuần nay rồi.
Ông đi vòng qua con ngõ nhỏ bên hông vựa để nhìn ra phía sau. Phía sau vựa là một gian kho lợp tôn, cửa kho khép hờ chứ không khóa, bên trong trống trơn tới mức tiếng bước chân của ông vang lên rõ mồn một. Mấy chiếc kệ gỗ vốn dùng xếp bao cá nay nằm ngổn ngang, có chiếc đã gãy một chân. Ở góc kho còn sót lại một chiếc cân bàn lớn, kim cân đứng yên ở vạch số không, mặt cân phủ bụi dày như mọi thứ khác trong khu vựa này. Sân sau vốn là chỗ rửa cá và phân loại hàng, nay chỉ còn mấy vệt muối trắng loang lổ trên nền gạch ẩm.
Ông đứng ở cửa kho nhìn vào một lúc lâu mà không bước hẳn vào trong. Đây không phải nhà của ông, chủ nhà đã đi xa, ông không có cớ gì để lục lọi thêm. Ông chỉ cần nhìn cho đủ cái trống rỗng của một cơ nghiệp vừa sụp đổ. Cái trống rỗng ấy, ở một vựa cá từng đông người làm nhất vùng này, nói lên nhiều điều hơn mọi lời đồn ông nghe được ở chợ.
Ông đứng giữa sân vắng, mở cuốn sổ nhỏ ra ghi mấy dòng ngắn. Vựa cá Đinh Văn Thịnh, mặt phố thị trấn bên. Cửa khóa xích, bảng hiệu đã tháo, sân phơi bỏ trống, chum nước khô nứt. Ông ghi xong thì ngẩng lên nhìn lại mặt tiền vựa một lần nữa. Trong đầu ông hiện lên hình ảnh vựa này những ngày còn buôn bán. Xe cá ra vào, người làm khiêng hàng, tiếng cân cá và tiếng mặc cả vang khắp đoạn phố. Ông chưa từng thấy cảnh ấy tận mắt, nhưng những lời người chợ bên Bến Đò kể mấy hôm nay đủ cho ông hình dung ra nó.
Ngay sát vách vựa là một quán tạp hóa nhỏ, bày mấy hũ kẹo, vài bao thuốc và một tủ kính đựng đồ khô. Chủ quán là một bà ngoài sáu mươi tuổi, tóc búi cao, đang ngồi quạt nan sau tủ kính. Ông ghé vào quán, mua một gói trà nhỏ làm cớ, rồi hỏi chuyện một cách tự nhiên như người qua đường tò mò.
- Bà cho tôi hỏi thăm chút bà ạ. Vựa cá bên cạnh nhà bà đóng cửa lâu chưa bà. Tôi có người quen xưa làm ăn với vựa này, nay qua tìm thì thấy khóa cửa im ỉm thế này.
Bà chủ quán nghe ông hỏi thì thở dài một tiếng rõ dài. Bà đặt chiếc quạt xuống tủ kính, nhìn sang phía vựa cá một lúc mới đáp lời ông.
- Đóng hẳn từ đầu tháng Chín rồi ông ạ. Trước đó thì thưa khách dần từ cuối tháng Tám, hàng họ bày ra mà ít người tới lấy lắm.
- Thế vợ chồng ông chủ vựa đi đâu rồi hả bà. Nhà ở của họ cũng ở quanh đây phải không bà.
- Bán hết rồi ông ạ. Cả vựa này lẫn căn nhà nhỏ ở ngõ sau, bán trong mấy ngày liền để trả nợ cho người ta. Hôm mồng bảy tháng Chín, vợ chồng ông Thịnh dắt hai đứa con đi làm thuê xa, đi từ lúc trời chưa sáng rõ mặt người.
Ông nghe tới đó thì tay cầm gói trà khựng lại một nhịp. Ông hỏi tiếp, giọng chậm hơn, về nơi gia đình ông Thịnh tới làm thuê. Bà chủ quán lắc đầu, nói mình chỉ nghe loáng thoáng rằng họ xin vào làm ở một xưởng cá tận dưới tỉnh. Chỗ cụ thể thế nào thì vợ chồng ông Thịnh không nói rõ với hàng xóm trước khi đi. Từ hôm đi tới nay đã hơn hai tuần, chưa thấy thư từ gì gửi về phố này cả.
- Bà ở sát vách thế này, hôm họ đi bà có ra tiễn không bà.
- Có chứ ông. Tôi ra đứng ở cửa này nhìn theo. Bà Thịnh khóc suốt từ lúc khóa cửa nhà. Ông Thịnh thì không khóc, chỉ chào hàng xóm từng nhà một, nói đi làm thuê ít năm, trả hết nợ nần rồi mới dám quay về phố này.
- Hai đứa con nhà ông Thịnh còn nhỏ không bà. Chúng nó đi theo bố mẹ cả à bà.
- Đứa lớn là con trai, năm nay học lớp mười hai ở trường huyện ông ạ. Nó phải nghỉ học giữa chừng để đi theo bố mẹ làm thuê. Đứa nhỏ là con gái mới mười tuổi, hôm đi cứ ôm con búp bê vải khóc suốt quãng đường ra bến xe.
Bà chủ quán nói tới đó thì quay đi, lấy vạt áo chấm nhẹ khóe mắt. Ông ngồi yên, không nói chen vào, để bà tự trấn tĩnh lại. Một gia đình buôn bán tử tế bao năm, con trai sắp thi tốt nghiệp, con gái còn tuổi chơi búp bê. Chỉ trong mấy tuần lễ cuối cùng, tất cả những thứ ấy đều phải gói ghém lại mà ra đi lúc trời chưa sáng. Ông ghi thêm vào sổ hai dòng ngắn về hai đứa trẻ, dù chúng không liên quan gì tới sổ sách làm ăn của người lớn.
- Họ còn nói thêm điều gì về chuyện làm ăn đổ bể không bà.
Bà chủ quán im lặng một lúc, như cân nhắc điều gì trong lòng. Rồi bà hạ giọng xuống, nói một câu làm ông phải ghi nhớ ngay lập tức.
- Ông Thịnh chỉ nói một câu với chồng tôi thôi ông ạ. Ông ấy nói vựa này làm ăn tử tế bao năm không sao, chỉ mấy phi vụ cuối cùng là đổ hết cơ nghiệp.
Ông mở cuốn sổ, ghi lại câu nói ấy nguyên vẹn dưới dòng ghi về vựa cá. Mấy phi vụ cuối cùng. Ba chữ phi vụ ấy khớp chặt với những trang sổ ông đã ghi ở chợ Bến Đò hai hôm nay. Ép giá người kẹt tiền, tráo hàng trên đường giao, và ở cuối vệt ấy là một vựa cá bao năm gây dựng đổ sập xuống trong mấy tuần lễ. Ông gấp sổ lại, cảm ơn bà chủ quán, toan đứng dậy ra về thì bà gọi với lại.
- Ông mà muốn nghe đầu đuôi chuyện vựa này thì tối nay quay lại đây ông ạ. Chồng tôi là ông Sáu, từng phụ việc ở vựa những mùa cao điểm, biết rõ chuyện bên trong hơn tôi nhiều. Ông ấy đi chở hàng thuê, chập tối mới về tới nhà.
- Thế thì tối nay tôi quay lại bà ạ. Tôi ở lại thị trấn này tới tối, phiền ông bà cho tôi ngồi nghe một lát.
- Ông cứ tới, nhà tôi không có gì chứ chuyện cũ thì kể được hết cho ông nghe ông ạ.
Ông ra khỏi quán tạp hóa, đi ngược lại con phố dài về phía bến đò. Nắng trưa đổ xuống mặt đường đất trắng xóa, hai bên phố vắng hẳn người qua lại. Ông ghé vào một quán cơm nhỏ gần bến, gọi một suất cơm đạm bạc, ngồi ăn chậm rãi bên cửa sổ nhìn ra mặt sông. Bảy Đò ngồi ở bàn bên cạnh, ăn cùng ông mà không hỏi han gì thêm về việc trong phố.
Ăn xong, ông nói rõ với Bảy dự định của mình trong buổi chiều nay.
- Tôi ở lại đây tới tối anh ạ. Tối nay tôi quay lại nhà ông Sáu ở cạnh vựa cá, nghe ông ấy kể đầu đuôi chuyện nhà ông Thịnh.
- Thế tôi cũng ở lại bến này đợi ông luôn ông ạ. Đò cứ buộc ở đây, ông xong việc giờ nào thì mình qua sông giờ ấy.
Ông gật đầu, rồi ngồi lại bên cửa sổ quán cơm, mở cuốn sổ ra xem lại từng trang dưới ánh sáng buổi chiều đang dịu dần. Những trang ghi ở chợ Bến Đò và dòng ghi trưa nay ở vựa cá nằm cạnh nhau, nối thành một vệt không đứt quãng. Ông biết tối nay, khi ông Sáu kể xong câu chuyện của gia đình ông Thịnh, vệt ấy sẽ hiện ra trọn vẹn tới mức không còn chỗ nào để chối cãi được nữa.