NGƯU ĐẦU MÃ DIỆN CÂU NHẦM HỒN - Chương 1: Danh Y Khám Bệnh Không Lấy Tiền

Sáng ngày 12 tháng 10 năm 2026, Chu Minh Viễn tới phòng khám Nhân Đức lúc bảy giờ mười lăm. Trời Trùng Khánh còn phủ một lớp sương mỏng, mặt đường trước…

Nội dung chương

Sáng ngày 12 tháng 10 năm 2026, Chu Minh Viễn tới phòng khám Nhân Đức lúc bảy giờ mười lăm. Trời Trùng Khánh còn phủ một lớp sương mỏng, mặt đường trước cổng bệnh viện cổ kính ướt hơi đêm, mấy hàng quán ăn sáng ở đầu ngõ vừa dọn bàn vừa gọi nhau í ới. Phòng khám nằm ở tầng trệt của dãy nhà cũ sát bệnh viện, cửa gỗ sơn xanh đã bạc màu ở mép, biển hiệu viết tay treo ngay ngắn phía trên, chữ Nhân Đức nét đậm, bên dưới là dòng chữ nhỏ ghi giờ khám buổi sáng và buổi chiều. Minh Viễn mở khóa, đẩy cửa, nghe tiếng bản lề kêu khẽ như mọi ngày.

Anh quét qua phòng chờ một lượt trước khi thầy tới. Mười hai chiếc ghế nhựa xếp thành hai hàng, bàn khám kê sát cửa sổ, tủ thuốc chia ô theo từng nhóm bệnh, ấm nước đặt trên chiếc bếp điện nhỏ ở góc phòng. Trên bàn của thầy có một chồng đơn thuốc in sẵn, một ống nghe cũ mà dây đã ngả màu, một hộp bút và cuốn sổ khám bìa cứng ghi chép theo ngày. Minh Viễn pha ấm trà nóng, rửa lại bộ ấm chén, rồi mở sổ tới trang của hôm nay, ghi ngày tháng lên góc phải bằng nét chữ quen thuộc của mình.

Bệnh nhân đầu tiên tới lúc bảy giờ hai mươi lăm, trước giờ mở cửa năm phút. Đó là một bà cụ bán rau ở chợ đầu cầu, lưng còng, tay xách chiếc làn nhựa đựng mấy bó rau chưa bán hết. Cụ ho nhiều đêm qua, ngực nặng, con trai cụ đứng sau lưng, áo khoác còn ướt sương, cứ liên tục nhìn đồng hồ vì sợ trễ giờ làm ở bến xe.

- Thầy Nhân chưa tới à cháu. - Dạ thầy sắp tới rồi cụ. Cụ ngồi đây, cháu lấy nước ấm cho cụ uống trước.

Minh Viễn đỡ cụ ngồi xuống ghế gần cửa sổ, nơi có ánh sáng. Anh hỏi cụ ho từ hôm nào, đờm màu gì, đêm nằm có khó thở không, rồi ghi từng câu trả lời vào sổ. Đó là việc anh đã làm suốt mấy năm theo thầy học nghề. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy anh là học trò ghi đơn, nhưng thầy từng nói ghi đơn cho tử tế cũng là một nửa của việc khám bệnh, vì người bệnh nghèo thường nói ít, nói vòng, có khi giấu cả triệu chứng vì sợ tốn thêm tiền thuốc.

Đúng bảy giờ ba mươi, Trương Thiện Nhân bước vào phòng khám. Ông năm nay sáu mươi tuổi, dáng người tầm thước, tóc đã bạc quá nửa, áo sơ mi trắng cài kín cúc, tay xách chiếc cặp da cũ đựng sách thuốc và mấy tập bệnh án mang về nhà xem lại từ tối hôm trước. Ông chào bà cụ bán rau trước, rồi mới gật đầu với Minh Viễn.

- Cụ tới sớm thế. Đêm qua ngủ được không. - Thưa thầy, ho cả đêm, nằm xuống là tức ngực. - Để tôi nghe phổi cho cụ đã. Thuốc hôm nay tôi bốc cho cụ uống ba ngày, đỡ thì thôi, không đỡ thì quay lại, đừng tự mua thêm thuốc ngoài chợ.

Ông đặt ống nghe lên lưng cụ, nghe rất lâu, rồi bắt mạch, xem lưỡi, hỏi chuyện ăn uống. Minh Viễn ngồi bên cạnh, ghi đơn theo lời thầy đọc, từng vị thuốc, từng lượng, cách sắc, giờ uống. Khi ghi xong, anh đứng dậy lấy thuốc trong tủ, cân từng thang bằng chiếc cân tiểu ly cũ đặt trên bàn, gói vào giấy, buộc dây, dặn lại cách sắc một lần nữa cho người con trai nghe.

Người con trai móc ví, đếm tiền, đặt lên bàn. Ông Nhân đẩy tờ tiền lại.

- Tiền khám thì thôi. Tiền thuốc tôi cũng chỉ lấy phần vốn cho phòng khám còn xoay vòng, hôm nay cụ cứ mang thuốc về uống. Chừng nào bán được rau, khỏe người, quay lại cảm ơn tôi một câu là đủ.

- Thầy cứ không lấy thế này, chúng con ngại lắm. - Người bệnh ngại thì tôi mới phải khám cho cẩn thận hơn. Về sắc thuốc nhớ để lửa nhỏ, đừng sắc cạn quá.

Bà cụ cảm ơn rối rít rồi ra về. Minh Viễn nhìn theo, trong lòng đã quen với cảnh ấy mà vẫn thấy ấm. Ở phòng khám Nhân Đức, chuyện không lấy tiền khám của người nghèo không phải là việc lạ, cũng không phải là việc làm cho có tiếng. Suốt mấy chục năm, thầy của anh vẫn giữ lệ ấy. Người bán hàng rong, người phu xe, cụ già neo đơn, đứa trẻ nhà nghèo sốt cao giữa đêm, ai tới cửa phòng khám này cũng được khám như nhau, bốc thuốc như nhau, và rất nhiều người trong số họ chưa từng phải trả một đồng tiền khám nào.

Buổi sáng hôm ấy bệnh nhân tới đều. Một anh thợ hồ đau dạ dày vì ăn uống thất thường khi đi công trình xa. Một chị công nhân may bị viêm họng, nói khàn cả giọng, trong túi chỉ còn ít tiền lẻ định để dành mua sữa cho con. Một ông lão từng là lính già, chân đau khớp mỗi khi trời trở lạnh, tới xin thầy xem lại đơn thuốc cũ vì uống ở nơi khác không hợp. Thầy khám cho từng người, không vội, không gắt, hỏi cả chuyện nhà, chuyện ngủ, chuyện ăn, rồi mới kê đơn.

Minh Viễn phụ thầy ghi đơn không ngơi tay. Anh nhận ra một điều đã lặp lại ba ngày nay mà hôm nay mới thật sự để tâm. Thầy ho khan.

Tiếng ho không lớn, không dài, chỉ là một cơn ho ngắn bật ra khi ông cúi xuống lấy thuốc ở ngăn dưới. Rồi một lần nữa khi ông đứng lên sau khi khám cho anh thợ hồ, và lần thứ ba khi ông uống ngụm trà đã nguội giữa hai lượt bệnh nhân. Mỗi lần ho, ông đều quay mặt đi, lấy tay che miệng, rồi lại tiếp tục công việc như không có chuyện gì. Bệnh nhân không ai để ý. Chỉ Minh Viễn ngồi gần nhất mới đếm được.

Anh nhớ lại. Ngày 10 tháng 10, thầy ho khan hai lần trong buổi chiều. Ngày 11 tháng 10, thầy ho lúc dọn phòng khám, nói là bụi tủ thuốc bay vào họng. Hôm nay là ngày thứ ba liên tiếp. Ba ngày ho khan, với một người làm nghề y cả đời, không phải là chuyện nên bỏ qua dễ dàng, nhất là khi người đó vừa bước sang tuổi sáu mươi, huyết áp từng có lần đo cao mà chính ông cũng biết.

Giữa buổi, y tá trưởng Tôn Ngọc Lan từ bệnh viện sang phòng khám đưa tập kết quả xét nghiệm của mấy bệnh nhân gửi khám chung. Chị Lan năm nay bốn mươi lăm tuổi, làm việc ở bệnh viện cổ kính này đã lâu, nói năng dứt khoát, đi đứng nhanh nhẹn. Chị đặt tập giấy lên bàn, nhìn qua phòng chờ còn đông người, rồi hạ giọng nói với Minh Viễn trong lúc thầy đang khám ở bàn bên.

- Sáng nay phòng xét nghiệm trả kết quả chậm, bên đó nhờ tôi mang sang luôn. Cậu đối chiếu tên cho kỹ nhé, dạo này hồ sơ gửi qua gửi lại nhiều, tôi sợ nhất là lẫn. - Dạ chị cứ để em kiểm. Tên nào không khớp em gọi lại ngay. - Thầy dạo này trông hơi mệt đấy. Cậu để ý thầy một chút.

Minh Viễn gật đầu. Anh nhìn sang thầy. Ông đang cúi người nghe tim cho một đứa bé gái chừng bảy tuổi được mẹ bế tới vì sốt nhẹ từ tối qua. Ông dỗ đứa bé há miệng, xem họng, cười hiền, rồi kê đơn thuốc hạ sốt và dặn người mẹ cách lau người bằng nước ấm. Đứa bé hết sợ, còn nắm lấy ống nghe của ông không chịu buông. Cảnh ấy quen thuộc tới mức Minh Viễn thấy lòng mình chùng xuống. Một người cả đời cúi xuống nghe bệnh cho người khác, tới lượt mình ho ba ngày liền lại chỉ nói một câu cho qua.

- Thầy, trưa nay thầy có đo huyết áp không. Mấy hôm nay con thấy thầy ho khan. - Ho vặt thôi. Trời trở lạnh, người già nào chẳng ho. - Ba ngày rồi thầy ạ. Để con lấy máy đo, đo một lần cho yên tâm. - Bệnh nhân còn ngồi chờ kia. Chiều đo cũng được.

Ông nói rồi quay lại với bệnh nhân tiếp theo. Minh Viễn không cãi thêm. Tính thầy anh biết rõ. Với bệnh của người khác, ông tỉ mỉ tới từng giờ uống thuốc. Với bệnh của chính mình, ông lại hay gạt đi, nói để sau, nói không sao, nói người làm nghề y tự biết thân mình. Cái tự biết ấy đôi khi là kinh nghiệm, đôi khi chỉ là thói quen chịu đựng đã thành nếp từ thời còn trẻ.

Tới gần trưa, phòng chờ thưa dần. Một cụ ông ở xã bên được cháu chở tới bằng xe máy, tay ôm bụng, nói đau âm ỉ vùng thượng vị đã hai tuần, đi khám ở trạm thì được cho thuốc dạ dày uống không đỡ. Thầy khám rất kỹ cho cụ, sờ bụng, hỏi vị trí đau, hỏi chuyện đại tiện, chuyện sụt cân, rồi trầm ngâm một lúc lâu. Ông viết giấy giới thiệu cụ lên bệnh viện làm nội soi, dặn cháu cụ đưa đi ngay trong tuần, đừng để lâu.

- Thầy ơi, nhà con nghèo, lên bệnh viện tốn kém lắm. - Cứ đi đã. Giấy này tôi ghi rõ tình trạng, bên bệnh viện sẽ sắp xếp. Phần nào khó khăn quá thì quay lại đây nói với tôi, tôi tìm cách giúp. Bệnh ở bụng để lâu không được đâu.

Người cháu đỡ cụ ra về, miệng cảm ơn không ngớt. Minh Viễn ghi thêm một dòng vào sổ theo dõi chuyển tuyến, lòng thầm nghĩ thầy lúc nào cũng vậy, giúp người ta tới nơi tới chốn, kể cả việc không thuộc phần khám của mình.

Buổi khám sáng kết thúc lúc mười một giờ bốn mươi. Bệnh nhân cuối cùng ra về, phòng khám yên lại. Minh Viễn dọn bàn, sắp lại chồng đơn, kiểm lại tủ thuốc, ghi số lượng mấy vị thuốc sắp hết vào cuốn sổ nhỏ để chiều gọi nhà cung cấp. Thầy ngồi ở bàn khám, mở cuốn sổ khám của buổi sáng ra xem lại một lượt, tay cầm bút định ký tên vào cuối trang như lệ thường.

Chính lúc ấy Minh Viễn nhìn thấy.

Tay phải của thầy run nhẹ khi cầm bút. Nét run rất nhỏ, đầu bút chạm giấy không vững trong một thoáng, đường ký kéo dài hơn bình thường một chút rồi mới dừng lại. Ông khựng tay, nhìn xuống bàn tay mình, xòe các ngón ra rồi nắm lại, như thể vừa kiểm tra một khớp máy cũ. Sau đó ông ký lại nét cuối, gấp sổ, đứng dậy, nét mặt không đổi.

- Trưa nay con ăn cơm ở đâu. Về nhà thầy ăn luôn, Tú Anh nó nấu canh cá đấy. - Dạ con ăn ở phòng khám cũng được, chiều còn ca sớm. - Thế thì tôi mang phần sang cho. Đừng ăn mì gói mãi, dạ dày con còn yếu hơn cả bệnh nhân sáng nay.

Ông cười, xách cặp đi ra cửa. Minh Viễn đứng trong phòng khám nhìn theo bóng thầy khuất dần ở hành lang nối sang khu nhà ở của bệnh viện, rồi quay lại nhìn trang sổ vừa ký. Nét ký cuối trang hơi run, rất nhẹ, nếu không ngồi gần và không để ý suốt buổi sáng thì không ai nhận ra.

Anh ghi vào cuốn sổ tay riêng của mình một dòng ngắn, chỉ mình anh đọc. Ngày 12 tháng 10, thầy ho khan ngày thứ ba, tay phải run nhẹ khi ký sổ cuối buổi sáng. Anh gấp sổ lại, cất vào ngăn kéo, trong lòng dặn mình chiều nay nhất định phải đo huyết áp cho thầy, dù thầy có gạt đi thêm một lần nữa.

Chương khác

Xem thêm