NGƯU ĐẦU MÃ DIỆN CÂU NHẦM HỒN - Chương 5: Bảy Ngọn Đèn Dầu Của Mao Sơn Trưa ngày 13 tháng 10 năm 2026, tranh thủ giờ nghỉ giữa hai ca khám. Chu Minh Viễn về phòng trọ của mình ở khu tập thể phía sau bệnh viện cổ kính để kiểm lại hành trang Mao Sơn đã để lâu trong tủ. Phòng trọ của anh nhỏ, chỉ kê vừa một chiếc giường đơn, một bàn học, một tủ gỗ hai cánh và kệ sách thấp chất đầy sách thuốc mượn của thầy cùng mấy cuốn sách về trận pháp chép tay từ thời còn học với sư tổ. Ánh sáng buổi trưa lọt qua ô cửa sổ hẹp, chiếu lên mặt bàn một vệt nắng mỏng đầy bụi.

Anh mở cánh tủ bên phải, lôi ra chiếc túi vải dày màu chàm đã theo anh nhiều năm. Túi không nặng, nhưng mỗi vật trong đó đều được bọc riêng, xếp theo…

Nội dung chương

Anh mở cánh tủ bên phải, lôi ra chiếc túi vải dày màu chàm đã theo anh nhiều năm. Túi không nặng, nhưng mỗi vật trong đó đều được bọc riêng, xếp theo đúng thứ tự mà sư tổ đã dạy từ ngày đầu tiên anh được chạm vào hành trang của một đệ tử chân truyền. Minh Viễn đặt túi lên bàn, mở nút thắt, lấy từng món ra bày thành hàng, kiểm tra như kiểm lại tủ thuốc ở phòng khám mỗi sáng.

Món đầu tiên là bảy ngọn đèn dầu.

Bảy chiếc đèn nhỏ bằng đồng, thân đèn thấp, miệng đèn tròn, bấc đèn được cắt đều, đế đèn phẳng để đặt vững trên mặt bàn hay mặt đất. Chúng không phải là đèn thờ trang trí, cũng không phải đồ bày cho đẹp. Mỗi chiếc đều đã qua tay anh lau chùi nhiều lần, lòng đèn sạch, không còn vết dầu cũ đóng cặn. Khi xếp bảy chiếc đèn này theo đúng vị trí, chúng tạo thành hình Bắc Đẩu, hình chòm sao mà người học Mao Sơn thuộc nằm lòng như thuộc đường mạch trên cổ tay người bệnh.

Minh Viễn xếp thử bảy ngọn đèn lên mặt bàn trọ chật hẹp. Đèn thứ nhất ở đầu cán, rồi lần lượt cong theo hình chiếc muôi lớn quen thuộc trong sách trận pháp. Anh xếp xong lại thu lại, xếp lần thứ hai cho thật đều tay, như một người tập lại bài học cũ để chắc rằng khi cần tới, tay mình không run và mắt mình không nhầm vị trí nào.

Bên cạnh đèn là một bình dầu thắp dự phòng, nút gỗ đậy kín, được anh kiểm tra bằng cách nghiêng nhẹ xem lượng dầu còn lại. Dầu còn hơn nửa bình, đủ cho một lần thắp trọn vẹn theo đúng lệ mà sư tổ đã dạy, nhưng anh vẫn ghi vào sổ nhỏ một dòng nhắc mình mua thêm dầu mới trong tuần này. Việc của Mao Sơn, cũng như việc của thầy thuốc, không chấp nhận chữ chắc là đủ khi chưa tận mắt kiểm lại.

Món thứ hai là thanh kiếm gỗ đào.

Kiếm dài vừa tầm tay, thân kiếm làm bằng gỗ đào già, màu nâu sẫm, chuôi kiếm được quấn chỉ đỏ đã ngả màu theo năm tháng. Đây không phải là vũ khí để chém giết. Trong những bài học của sư tổ, kiếm gỗ đào của đệ tử Mao Sơn là vật để trấn, để chắn, để giữ mình đứng vững trong thời khắc đối diện với thứ không thuộc về dương gian. Anh cầm kiếm lên, xem kỹ thân kiếm từ mũi tới chuôi, không thấy vết nứt nào. Gỗ vẫn liền, vân gỗ vẫn đều. Anh đặt kiếm xuống cạnh hàng đèn, lòng thầm mong mình không bao giờ phải dùng tới nó trong bệnh viện, nơi người ta cứu người bằng máy móc, thuốc men và những ca trực trắng đêm.

Món thứ ba là một cây kim bạc.

Kim nằm trong chiếc hộp gỗ nhỏ lót vải đỏ, dài, mảnh, sáng, đầu kim nhọn và thân kim thẳng. Chỉ có đúng một cây. Minh Viễn mở hộp, nhìn cây kim nằm yên trong lớp vải, rồi đóng hộp lại ngay. Cây kim này không phải kim châm cứu thông thường dùng trong phòng khám mỗi ngày. Nó là vật sư tổ truyền riêng cho anh, với lời dặn về một công dụng duy nhất mà anh đã thuộc lòng từ lâu. Và cũng như kiếm gỗ đào, anh mong mình không phải dùng tới nó trên người thầy của mình hay bất kỳ người nào anh quen biết.

Anh cầm từng chiếc đèn lên soi dưới ánh nắng từ cửa sổ. Đèn đồng để lâu ngày đã xỉn màu ở quai, nhưng lòng đèn và đế đèn là hai chỗ quan trọng nhất thì vẫn sạch và phẳng. Sư tổ từng dạy anh rằng một ngọn đèn đặt lệch hay một sợi bấc cắt không đều cũng làm trận pháp mất đi sự ngay ngắn vốn có, và người học trận phải tập tính cẩn thận từ những việc nhỏ nhất như lau một chiếc đèn. Minh Viễn lấy khăn vải mềm lau lại từng chiếc một lần nữa dù chúng đã sạch, cắt lại đầu bấc của hai chiếc đèn có bấc hơi dài bằng chiếc kéo nhỏ để trong túi, rồi mới xếp chúng vào lớp vải bọc riêng. Động tác ấy làm anh nhớ tới những buổi chiều ngày còn nhỏ ngồi trong sân nhà sư tổ, lau đèn tới mỏi tay mà không dám than, trong khi sư tổ ngồi bên cạnh đọc sách và thỉnh thoảng ngẩng lên hỏi anh đã đếm đủ bảy chiếc chưa.

Với bình dầu dự phòng cũng vậy. Anh mở nút gỗ, ngửi mùi dầu, thấy dầu còn trong, không có mùi lạ của dầu để quá lâu ngày. Anh ghi thêm vào sổ nhỏ bên cạnh dòng nhắc mua dầu mới một dòng nữa về việc thay bấc cho hai chiếc đèn ở vị trí đầu cán. Vì bấc ở hai vị trí ấy bao giờ cũng cháy nhanh hơn các vị trí còn lại khi trận đèn được thắp lên. Anh chưa từng thắp trọn một trận đèn thật sự cho người bệnh nào trong bệnh viện này. Những lần anh học thắp đèn đều là học trên sân nhà sư tổ, với giường tre và hình nhân bằng vải thay cho người bệnh. Nhưng sư tổ bắt anh học như thật, đếm giờ như thật, canh dầu như thật, để tới ngày cần dùng thật thì tay chân không lóng ngóng.

Kiểm xong ba món chính, Minh Viễn sắp lại tất cả vào túi vải theo đúng thứ tự cũ. Đèn dầu bọc trong vải mềm xếp ở ngăn dưới, bình dầu đặt đứng ở góc túi có lót thêm lớp vải dày chống đổ, hộp kim bạc đặt ở ngăn riêng phía trên, kiếm gỗ đào bọc trong bao vải dài đặt dọc theo thân túi. Anh thắt nút túi, đặt lại vào tủ, rồi đứng lặng một lúc trong căn phòng trọ yên tĩnh buổi trưa.

Chiều hôm ấy, khi ca khám ở phòng khám Nhân Đức bắt đầu lúc hai giờ, thầy thấy Minh Viễn mang theo chiếc túi vải đặt ở góc bàn khám thì dừng tay, nhìn anh một lúc.

- Con mang cả túi này tới phòng khám làm gì. Đèn dầu với kiếm gỗ, người ta nhìn vào lại tưởng phòng khám của ta chuyển sang làm việc khác. - Dạ con vừa kiểm lại ở phòng trọ buổi trưa, tiện mang sang đây để ở phòng khám ít hôm. Mấy món này để lâu trong tủ ẩm, con sợ dầu cũ đóng cặn, mang sang lau lại cho kỹ. - Ừ thì lau. Nhưng con nói cho ta nghe xem, con còn nhớ Thất Tinh Đăng Trận là trận gì không. Học từ ngày còn nhỏ, để lâu không ôn lại là quên hết đấy.

Minh Viễn đặt chiếc đèn dầu đầu tiên đang lau dở xuống khăn vải, đáp lời thầy bằng giọng của một học trò đang được kiểm bài, rõ ràng và không vội.

- Dạ, Thất Tinh Đăng Trận là trận giữ phách của Mao Sơn. Bảy ngọn đèn dầu xếp hình Bắc Đẩu quanh giường người bệnh. Trận chỉ thắp khi người bệnh đã ở lằn ranh sinh tử, khi hơi thở còn mà phách đã bắt đầu rời rạc. Bảy ngọn đèn giữ bảy phách của người bệnh không tan, để hồn và xác còn đường tìm về nhau. Đó là cơ chế duy nhất của trận này, thưa thầy. Ngoài giữ phách ra, đèn không chữa bệnh, không thay thuốc, không thay được tay bác sĩ cấp cứu.

Thầy gật đầu, ánh mắt lộ vẻ hài lòng hiếm hoi của một người thầy nghe học trò nhắc lại đúng bài học cũ không sai một chữ.

- Nhớ được thế là tốt. Nhưng con cũng phải nhớ điều này nữa. Trận đèn là việc của tầng giữ phách, còn cứu người là việc của thuốc, của máy, của người thầy thuốc đứng ở đầu giường. Hai tầng ấy không thay nhau được. Có những học trò học được chút trận pháp rồi tưởng mình đứng trên cả nghề thuốc, đó là sai lầm lớn nhất. - Dạ con nhớ. Thầy dạy con học Mao Sơn là để giữ tâm cho vững khi đứng trước người bệnh nguy kịch, không phải để bỏ nghề thuốc mà đi làm việc khác. - Đúng. Ta dạy con cả hai đường là vì thế. Tay phải biết bắt mạch, đầu phải biết giữ tĩnh. Người bệnh tới lằn ranh sinh tử thì hoảng loạn là mất người.

Thầy nói rồi quay lại với bệnh nhân đang chờ, một bà mẹ bế con nhỏ tới xin xem lại đơn thuốc ho. Minh Viễn tiếp tục lau nốt mấy chiếc đèn dầu còn lại trong lúc phụ thầy ghi đơn, động tác chậm và đều. Anh lau từng đế đèn, kiểm từng sợi bấc, rồi đặt cả bảy chiếc trở lại túi vải, xếp ngay ngắn ở góc phòng khám gần tủ thuốc, nơi không vướng đường đi của bệnh nhân mà anh vẫn nhìn thấy được mỗi khi ngẩng đầu lên.

Trong lúc lau đèn, anh nghĩ tới lời dặn của sư tổ năm xưa về giới hạn của người học trò Mao Sơn. Sư tổ từng nói đệ tử chân truyền cũng chỉ là người, không phải là người muốn gì được nấy. Đèn giữ được phách thì cũng chỉ giữ trong một chừng mực, kim giữ được hơi thở cuối thì cũng chỉ giữ được một thời khắc, kiếm chắn được một đòn thì thân kiếm cũng phải trả giá. Những giới hạn ấy anh đã học thuộc từ lâu, và chính vì thuộc nên anh chưa bao giờ dám xem nhẹ bất kỳ món nào trong chiếc túi vải màu chàm này.

Cuối ca chiều, khi bệnh nhân cuối cùng ra về và phòng khám yên lại, thầy đứng dậy vươn vai, nhìn chiếc túi vải ở góc phòng rồi trêu học trò bằng giọng nửa đùa nửa thật quen thuộc của ông sau một ngày làm việc dài.

- Mang đèn dầu vào bệnh viện hiện đại làm gì hả con. Ở đây người ta có máy theo dõi, có đèn phẫu thuật sáng chói cả phòng, còn đèn dầu của con thắp lên khéo lại bị y tá trưởng nhắc vì mùi dầu. - Dạ, để phòng khi khoa học tới giới hạn thôi thầy.

Minh Viễn đáp, miệng cười theo lời trêu của thầy, nhưng tay anh vẫn đặt lên nút thắt của chiếc túi vải một nhịp lâu hơn bình thường trước khi buông ra và đi khóa cửa phòng khám.

Chương khác

Xem thêm