RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 10: Chuyện Tượng Rùa Năm Xưa

Trưa ngày 11 tháng 11, Khôi ra bờ hồ nghỉ trưa lúc mười hai giờ. Nắng dịu. Gió thổi nhẹ qua mặt nước. Anh mua một ổ bánh mì ở quán nhỏ ven đường rồi ngồi…

Nội dung chương

Trưa ngày 11 tháng 11, Khôi ra bờ hồ nghỉ trưa lúc mười hai giờ. Nắng dịu. Gió thổi nhẹ qua mặt nước.

Anh mua một ổ bánh mì ở quán nhỏ ven đường rồi ngồi xuống ghế đá quen thuộc gần đoạn bờ mà anh và Hằng vẫn đặt trạm đo trong những đêm đo thử vừa qua. Vừa ăn vừa nhìn mặt hồ bát giác lặng sóng dưới nắng trưa của thành phố.

Ông bảo vệ trông coi khu vực cũng ra nghỉ trưa ở ghế đá bên cạnh. Ông cầm bình trà nhỏ như mọi ngày, rót một chén trà nóng mời anh, rồi hai người ngồi nói chuyện vu vơ về thời tiết. Về tiến độ cải tạo và về những đổi thay của khu vực vòng xoay này qua nhiều năm tháng.

Câu chuyện dần chuyển sang chuyện xưa. Ông bảo vệ nhìn ra giữa hồ một lúc lâu. Ông nói bằng giọng chậm rãi của một người đang kể lại điều mà mình cũng chỉ nghe người đi trước kể lại, chứ không hề tận mắt chứng kiến trong đời mình ở khu vực này.

- Hồi xưa giữa hồ này có tượng rùa đó cháu. Tượng lớn lắm. Người quanh đây ai lớn tuổi cũng biết chuyện đó hết.

- Dạ. Hôm trước chú có nhắc sơ qua rồi ạ. Tượng rùa bằng gì vậy chú.

- Theo lời người xưa kể lại thì tượng làm bằng hợp kim màu đồng sẫm. Con rùa nằm giữa hồ, trên lưng cõng một tấm bia đá lớn. Nhìn oai lắm, theo lời đồn của dân quanh vùng ngày đó là vậy.

Khôi ngồi yên nghe. Anh không ngắt lời. Dù anh vẫn giữ thói quen nghề nghiệp là không đưa lời kể truyền miệng vào báo cáo kỹ thuật, anh vẫn thấy câu chuyện này đáng nghe cho trọn. Bởi nó liên quan trực tiếp tới mặt hồ mà anh đang khảo sát mỗi ngày cho dự án cải tạo cảnh quan.

Ông bảo vệ kể tiếp rất chậm. Ông nói rằng về sau tượng rùa và tấm bia không còn nữa, và người dân quanh vùng đều biết rằng một vụ nổ năm 1976 đã phá hủy cả tượng rùa lẫn tấm bia đá ở giữa hồ. Khiến hồ từ đó trở thành một mặt nước trống trải chỉ còn lại cụm năm cột bê tông đứng trơ giữa vòng xoay.

Ông chỉ kể đúng những gì người dân quanh vùng đều biết. Không thêm thắt. Không tên tuổi của bất kỳ ai trong câu chuyện, không diễn biến chi tiết nào ngoài ý công khai duy nhất ấy, và ông còn nói rõ rằng chuyện đã quá lâu rồi. Lớp người biết rõ thì đã già hoặc đã mất, còn lớp trẻ thì chỉ nghe lại loáng thoáng như anh đang nghe lúc này.

- Vậy sau vụ nổ đó hồ cứ để trống vậy luôn hả chú.

- Ừ. Để trống vậy luôn tới giờ. Chỉ còn năm cột đứng đó thôi. Dân ở đây đi qua mỗi ngày riết rồi quen mắt, ít ai còn hỏi tượng rùa ngày xưa đâu nữa cháu.

Anh gật đầu. Anh nhìn ra giữa hồ. Khoảng mặt nước trống giữa năm cột hôm nay lặng và sáng dưới nắng trưa, và anh cố hình dung một tượng rùa lớn từng nằm ở đó với tấm bia đá trên lưng. Nhưng hình dung ấy chỉ thoáng qua như một bóng mờ rồi tan vào thực tại đo đạc hằng ngày của anh.

Anh hỏi ông bảo vệ thêm một câu rất thận trọng. Anh hỏi rằng ngoài chuyện tượng rùa và vụ nổ năm ấy, người quanh vùng còn kể gì khác về khu vực hồ này hay không, và ông chỉ cười hiền rồi nói rằng chuyện kể thì nhiều lắm. Toàn là giai thoại truyền miệng qua nhiều đời, nghe cho biết vậy thôi chứ không ai dám khẳng định điều nào là thật trong những chuyện cũ ấy cả.

Câu trả lời ấy làm anh thấy yên tâm lạ lùng. Nó đúng với cách anh vẫn tự nhắc mình phải giữ khi làm việc ở nơi này, rằng giai thoại thì cứ để ở mức giai thoại. Tương truyền thì cứ để ở mức tương truyền, còn kết luận của một kiến trúc sư thì phải đứng trên bản vẽ, số liệu đo và chứng cứ hiện trường mà thôi.

Buổi chiều hôm ấy về văn phòng, anh ghi lại buổi trò chuyện vào sổ tay. Anh ghi rất rõ ràng. Giữa hồ từng có tượng rùa bằng hợp kim màu đồng sẫm cõng bia đá theo lời kể công khai của người dân quanh vùng. Và vụ nổ năm 1976 đã phá hủy tượng rùa cùng tấm bia, ngoài ra không ghi thêm bất kỳ chi tiết nào khác.

Anh đọc lại dòng ghi ấy hai lần. Anh thấy nó vừa đủ. Nó không biến lời kể trưa nay thành sự thật lịch sử trong giấy tờ của anh. Nó cũng không xóa đi một phần ký ức đô thị mà người dân quanh hồ vẫn còn nhắc lại cho nhau nghe sau mấy chục năm kể từ ngày tượng rùa không còn nữa.

Hằng từ bàn bên cạnh ngẩng lên. Cô hỏi anh trưa nay đi đâu mà về muộn, và anh kể lại ngắn gọn câu chuyện tượng rùa năm xưa mà ông bảo vệ vừa kể ở bờ hồ. Kèm theo lời dặn của chính anh rằng đây chỉ là chuyện công khai ai cũng biết, không phải dữ kiện kỹ thuật để đưa vào báo cáo của nhóm.

- Nhưng nó khớp với bản vẽ gốc ghê luôn đó anh. Tượng rùa ở giữa hồ. Khối kim loại hình mai rùa dưới đáy hồ. Anh không thấy khớp sao.

- Anh thấy khớp. Khớp ở mức gợi ý thôi Hằng. Mình vẫn phải chờ khảo sát chính thức mới nói chắc được bất cứ điều gì về vật dưới đáy hồ.

- Ừ. Em cũng nghĩ vậy. Mà em có cảm giác dự án này sắp không còn là dự án cảnh quan bình thường nữa rồi đó anh.

Anh cười nhẹ mà không đáp. Trong lòng anh, cảm giác của Hằng cũng chính là cảm giác của anh lúc này, khi bản vẽ gốc trong ngăn bàn. Biểu đồ chu kỳ quanh 0 giờ trong tập giấy in và câu chuyện tượng rùa năm xưa ở bờ hồ trưa nay đang xếp lại thành một bức tranh chưa rõ nét nhưng không thể bỏ qua được nữa.

Chiều tối, anh ở lại văn phòng hoàn thiện nốt phần báo cáo hiện trạng còn dang dở. Anh làm việc chậm rãi và cẩn thận như mọi ngày, nhưng thỉnh thoảng anh lại ngẩng lên nhìn ra cửa sổ, nơi vòng xoay đang lên đèn và mặt hồ dần tối lại trong ánh sáng vàng của hệ thống đèn quanh bờ.

Anh biết giai đoạn khảo sát chính thức của dự án sắp bắt đầu. Anh biết mình sẽ còn quay lại bờ hồ này nhiều lần nữa, với thiết bị đầy đủ hơn. Với đội khảo sát đông hơn và với những câu hỏi lớn hơn nhiều so với những câu hỏi của một kiến trúc sư chỉ làm cải tạo cảnh quan bình thường.

Anh khóa ngăn bàn. Anh tắt đèn. Trước khi rời văn phòng, anh nhìn lần cuối vào tập bản sao bản vẽ gốc và tập biểu đồ số liệu đặt cạnh nhau trên bàn. Rồi bước ra hành lang tối với cảm giác rằng câu chuyện của hồ nước bát giác này mới chỉ vừa bắt đầu hé mở những lớp đầu tiên của nó mà thôi.

Đêm đó về nhà, anh mở lại toàn bộ giấy tờ của mười ngày đầu dự án. Anh xếp chúng thành một hàng dài trên bàn. Sổ tay khảo sát bờ hồ nằm ở đầu hàng, tiếp theo là ghi chép về kho lưu trữ, bản sao bản vẽ gốc, bảng tổng hợp tọa độ. Phiếu mượn thiết bị đo và cuối cùng là bảng theo dõi chu kỳ mà Hằng vừa cập nhật sau đêm đo trực tiếp thứ hai.

Nhìn hàng giấy tờ ấy, anh thấy rõ hành trình của chính mình. Mười ngày trước anh còn là một kiến trúc sư nhận một dự án cảnh quan bình thường. Hôm nay anh là người giữ trong tay một bản vẽ cũ, một tọa độ ở tâm hồ và một chuỗi số liệu lặp lại quanh nửa đêm mà chưa ai trong nhóm lý giải được cho trọn vẹn bằng kiến thức thông thường.

Anh không thấy sợ. Anh thấy tỉnh táo lạ thường. Anh biết những ngày sắp tới sẽ khó hơn nhiều, với áp lực tiến độ từ ông Trọng, với những đợt khảo sát chính thức đông người và ồn ào hơn. Và với khả năng phải xuống tận đáy hồ bằng thợ lặn chuyên nghiệp để nhìn tận mắt vật mà bản vẽ cũ đã ghi chú.

Anh viết trang cuối cùng của cuốn sổ công tác đầu tiên trong dự án này. Anh viết rất ngắn. Hồ Con Rùa không còn là một mặt nước bình thường trong mắt anh nữa, nhưng anh sẽ chỉ đi tiếp bằng bản vẽ. Bằng số liệu và bằng chứng cứ, không đi bằng lời đồn hay sự tưởng tượng của bất kỳ ai, kể cả của chính mình.

Viết xong, anh khép sổ lại. Anh tắt đèn bàn. Ngoài cửa sổ, thành phố về đêm vẫn sáng và vẫn ồn theo cách của riêng nó, còn ở một góc trung tâm của thành phố ấy. Mặt hồ bát giác đang lặng yên trong bóng tối với năm cột đứng giữa và một vật hình mai rùa nằm sâu dưới lớp bùn mà chưa một người nào của dự án được tận mắt nhìn thấy cho tới lúc này.

Anh chợt nhớ tới lời ông bảo vệ lúc trưa. Ông nói chuyện xưa thì nhiều lắm. Nghe cho biết vậy thôi. Anh thấy lời ấy rất đúng. Nó đúng cho cả chuyện tượng rùa. Nó cũng đúng cho mọi lời kể quanh hồ này. Nghe thì cứ nghe. Tin thì phải chờ chứng cứ. Đó là cách anh sẽ đi tiếp trong những ngày khảo sát sắp tới ở vòng xoay này.

Anh gấp trang sổ cuối lại. Anh đặt bút xuống bàn. Mười ngày đầu tiên của dự án đã khép lại như vậy. Không ồn ào. Không có gì giật gân. Chỉ có giấy tờ, số liệu và một câu chuyện xưa được kể bên ghế đá lúc trưa. Nhưng anh biết rất rõ. Bên dưới sự yên lặng ấy, có một vật đang nằm chờ. Nó nằm dưới lớp bùn đáy hồ. Nó đã chờ mấy chục năm rồi. Nó chờ thêm ít ngày nữa cũng chẳng sao.

Chương khác

Xem thêm