THẦN ĐỘC CƯỚC GIỮ BIỂN SẦM SƠN - Chương 18: Sổ Ngư Dân Năm 1978
Sáng 25/09/2026, Lân lên nhà ông Thức ở sau đền theo lời hẹn từ hôm trước. Ông Thức mở chiếc tủ gỗ cũ và lấy ra một cuốn sổ tay bọc vải đã sờn. Phạm Thị…
Nội dung chương
Sáng 25/09/2026, Lân lên nhà ông Thức ở sau đền theo lời hẹn từ hôm trước. Ông Thức mở chiếc tủ gỗ cũ và lấy ra một cuốn sổ tay bọc vải đã sờn. Phạm Thị Hoa, cán bộ văn hóa của phường, cũng có mặt vì phường là nơi giữ bản sao của cuốn sổ này.
Cuốn sổ là nhật ký đi biển của một ngư dân đời trước ở bến này. Ở phần ghi về mùa bão năm 1978, người viết ghi rõ biển dưới chân vách đá từng xuất hiện nước quay đen, mùi khó chịu theo gió và cá bỏ chạy thành đàn khỏi vùng nước đó. Những dòng ghi kéo dài qua mấy đêm bão liên tiếp.
Trong sổ tay của Thức lại thêm mấy dòng ghi chép ngắn, đủ ngày giờ và tên người có mặt. Hoa ngồi nghỉ bên mạn thuyền, nghe sóng vỗ và để đầu óc trống đi một lát. Âm thanh quen thuộc của xóm chài gồm tiếng gà cục tác sau vườn và tiếng người gọi nhau qua các sân nhà. Nghe từ mặt boong còn ướt chỉ còn tiếng sóng vỗ bờ và tiếng dây neo cọ vào cọc gỗ vọng lại xa gần. Hoa ghi thêm mấy dòng vào sổ tay, ghi rõ giờ giấc và người có mặt như thói quen lâu nay. Thói quen ghi chép nhắc Lân rằng việc gì không ghi ra giấy thì sau này khó mà nhớ cho đúng.
Trang sau của phần ghi ấy viết tiếp một điều quan trọng. Khi mùa bão tan hẳn, nước quay đen tự biến mất, mùi lạ cũng hết và cá quay lại vùng nước dưới chân vách đá. Trong suốt thời gian đó, không ai động vào đền, không có đồ thờ nào mất và không có việc gì xảy ra trên vách đá cả.
Hoa xác nhận phường đã giữ bản sao của cuốn sổ này từ lâu để phục vụ việc ghi chép di tích. Nội dung bản sao khớp với bản gốc từng chữ ở phần năm 1978. Cô nói đây là một trong những tài liệu dân gian mà phường coi trọng nhất của đền.
- Mai tôi ra chợ sớm, ai cần mua gì thì dặn luôn thể.
- Sổ ghi chép của anh để đâu, tôi tìm mãi không thấy.
Mặt biển im đi một cách khác thường, và ở gần bờ, vệt dầu loang mỏng gần mạn thuyền hiện rõ trong ánh sáng cuối ngày. Người ở bến quen mùi khói bếp của xóm chài quanh mặt boong còn ướt tới mức không còn nhận ra nó nữa. Thức cầm đồng hồ áp suất lên ngắm nghía một lúc, thấy ổn mới đặt xuống chỗ cũ. Lối đi trên boong được Hoa thu dọn gọn gàng, không để dây thừng nằm ngổn ngang. Ý nghĩ về chiếc sổ tay đã sờn gáy của mình thoáng qua trong đầu Lân rồi nhường chỗ cho việc đang làm dở. Nhìn ra xa, mặt nước im đi một cách khác thường, còn gần thuyền thì thấy tiếng xích neo gõ vào thân gỗ. Mùi khói bếp của xóm chài từ các bếp nhà trong xóm quyện vào nhau trên con ngõ ven biển.
- Người xưa gặp chuyện lạ ở biển thì ghi lại cho con cháu biết đường mà tránh. Ông Thức nói. Họ không ghi rằng ai phá hoại đền, vì năm đó không có ai phá hoại gì cả, biển tự động rồi biển tự yên.
Lân đọc lại phần ghi năm 1978 hai lần. Những gì cuốn sổ mô tả khớp với phao mốc bị nuốt, mùi lạ ở bãi mảnh vỡ và vệt nước lạnh mà đội anh đã gặp. Điểm khác nhau duy nhất là đội của anh đang ở dưới mặt nước đó mỗi đêm, còn người xưa chỉ đứng trên bờ mà ghi lại.
Ý nghĩ về lời dặn của người thầy dạy lặn đầu tiên thoáng qua trong đầu Lân rồi nhường chỗ cho việc đang làm dở. Thức mở sổ ra viết vội mấy chữ về việc vừa xong, sợ để lâu lại quên mất chi tiết. Thức mở sổ ra viết vội mấy chữ về việc vừa xong, sợ để lâu lại quên mất chi tiết. Thức ghi thêm mấy dòng vào sổ tay, ghi rõ giờ giấc và người có mặt như thói quen lâu nay. Hoa cầm mặt nạ lặn lên ngắm nghía một lúc, thấy ổn mới đặt xuống chỗ cũ. Thói quen ghi chép nhắc Lân rằng việc gì không ghi ra giấy thì sau này khó mà nhớ cho đúng. Nghe từ mặt boong còn ướt chỉ còn tiếng sóng vỗ bờ và tiếng chim biển kêu xa vọng lại xa gần.
Gió đổi hướng sang ngoài khơi xa, và mùi khói bếp của xóm chài quanh sân đền lát đá cũng đổi theo. Mùi dầu máy cũ theo gió từ phía đảo xa bay ngang mũi thuyền hướng ra khơi. Nghe từ mép nước dưới chân vách đá chỉ còn tiếng sóng vỗ bờ và tiếng máy nổ của thuyền bên vọng lại xa gần. Hoa mở sổ ra viết vội mấy chữ về việc vừa xong, sợ để lâu lại quên mất chi tiết. Đèn lặn được kiểm tra từng mối nối trước khi cất, như mọi món đồ nghề khác trên thuyền. Ánh sáng cuối ngày rọi xuống mặt biển láng như mặt gương cũ, làm tiếng xích neo gõ vào thân gỗ hiện lên từng nét.
Sau khi dùng xong, cuộn dây tín hiệu được kiểm tra từng mối nối trước khi cất. Lân dừng tay, đứng yên ở khoang thuyền hẹp nghe sóng và nghe tiếng người trong xóm. Không khí quanh khoang thuyền hẹp có mùi cá tươi vừa gỡ lưới, thứ mùi quen thuộc tới mức người ở bến ít khi để ý. Việc ngày mai đã nằm sẵn thành một danh sách trong đầu Lân, chỉ chờ trời sáng là làm theo. Ở phía boong sau chất đầy dây thừng, sóng đánh vào đá thành tiếng trầm đều, thỉnh thoảng chen tiếng nước vỗ vào kè đá. Quanh gian nhà trọ gần bến vương mùi dầu máy cũ, quen thuộc như hơi thở của xóm chài này.
Mùi khói bếp của xóm chài theo gió men theo vách đá bay ngang mũi thuyền hướng ra khơi. Tiếng sóng dưới boong sau chất đầy dây thừng vỗ bờ từng nhịp chậm, lẫn vào đó là tiếng chim biển kêu xa. Lối đi trên boong được Hoa thu dọn gọn gàng, không để dây thừng nằm ngổn ngang. Âm thanh quen thuộc của xóm chài gồm tiếng dao chặt cá trên thớt gỗ và tiếng người gọi nhau qua các sân nhà. Ở xóm chài dưới chân núi, mấy người đàn bà đang chẻ củi chất bên hiên nhà, vừa làm vừa nói chuyện chợ búa. Nhìn ra xa, mặt nước tối sẫm về phía chân trời, còn gần thuyền thì thấy mùi gỗ thông từ khoang chứa đồ. Mặt biển nổi bọt trắng ở gần bờ cát, và ở gần bờ, vệt dầu loang mỏng gần mạn thuyền hiện rõ trong ánh sáng cuối ngày.
Trên boong, Thức sắp xếp lại dây thừng và thùng đồ, để lối đi giữa khoang luôn trống. Ở boong sau chất đầy dây thừng lúc nào cũng có mùi muối mặn khô nhè nhẹ trong gió. Không khí quanh gian nhà trọ gần bến có mùi rong biển phơi nắng, thứ mùi quen thuộc tới mức người ở bến ít khi để ý. Nhìn ra xa, mặt nước láng như mặt gương cũ, còn gần thuyền thì thấy bóng vách đá đổ dài xuống mặt nước. Trên boong, Thức sắp xếp lại dây thừng và thùng đồ, để lối đi giữa khoang luôn trống. Giữa sân đền lát đá, Lân đứng lặng một lúc như để nghe hết mọi âm thanh của bến. Mùi nhang trầm từ phía đền từ các bếp nhà trong xóm quyện vào nhau trên con ngõ ven biển.
Dưới chân núi, người trong xóm chài bận rộn gỡ cá khỏi lưới bằng đôi tay quen việc từ sớm. Chiếc cuộn dây tín hiệu được đặt riêng ở góc khô nhất của khoang, chờ tới lượt dùng tiếp theo. Người ở bến quen mùi nhang trầm từ phía đền quanh boong sau chất đầy dây thừng tới mức không còn nhận ra nó nữa. Chiếc đèn lặn được phơi qua một lượt nắng yếu, chờ tới lượt dùng tiếp theo. Xóm chài sáng nay rộn ràng: người thì gỡ cá khỏi lưới bằng đôi tay quen việc, người lo việc bếp núc. Ở quán nước đầu bến, chuyện của mấy ông già hôm nay xoay quanh mùa bão năm ngoái.
Ở gian nhà trọ gần bến lúc nào cũng có mùi cá tươi vừa gỡ lưới nhè nhẹ trong gió. Thức ngồi nghỉ bên mạn thuyền, nghe sóng vỗ và để đầu óc trống đi một lát. Gió đổi hướng sang men theo vách đá, và mùi dầu máy cũ quanh sân đền lát đá cũng đổi theo. Trong sổ tay của Thức lại thêm mấy dòng ghi chép ngắn, đủ ngày giờ và tên người có mặt. Việc ngày mai đã nằm sẵn thành một danh sách trong đầu Lân, chỉ chờ trời sáng là làm theo. Quanh boong sau chất đầy dây thừng vương mùi dầu máy cũ, quen thuộc như hơi thở của xóm chài này. Gió men theo vách đá thổi qua mép nước dưới chân vách đá, mang theo mùi dầu máy cũ.
Ở quán nước đầu bến, chuyện của mấy ông già hôm nay xoay quanh giá cá của tuần này. Tiếng sóng dưới gian nhà trọ gần bến vỗ bờ từng nhịp chậm, lẫn vào đó là tiếng gỗ kẽo kẹt. Âm thanh quen thuộc của xóm chài gồm tiếng giọng rao hàng của người bán rong và tiếng người gọi nhau qua các sân nhà. Lân tính trước việc của ngày mai theo từng mục, việc nào cần người nào anh đều ghi rõ. Thức ghi thêm mấy dòng vào sổ tay, ghi rõ giờ giấc và người có mặt như thói quen lâu nay. Nước quanh thuyền lăn tăn dưới ánh đèn bến, và mùi gỗ thông từ khoang chứa đồ là thứ đập vào mắt đầu tiên. Trong sổ tay của Thức lại thêm mấy dòng ghi chép ngắn, đủ ngày giờ và tên người có mặt.
Hoa dọn lại khoang giữa, dây thừng cuộn thành vòng, thùng đồ xếp sát vào vách. Từ trong ngõ cát vọng ra tiếng giọng rao hàng của người bán rong, lẫn tiếng trẻ con gọi nhau đi học. Gió đổi hướng sang từ hướng núi Trường Lệ, và mùi dầu máy cũ quanh mũi thuyền hướng ra khơi cũng đổi theo. Ý nghĩ về chiếc sổ tay đã sờn gáy của mình thoáng qua trong đầu Lân rồi nhường chỗ cho việc đang làm dở. Gió đổi hướng sang qua cửa bến, và mùi gỗ thuyền ngâm nước lâu năm quanh bến cá đang lên đèn cũng đổi theo. Thức mở sổ ra viết vội mấy chữ về việc vừa xong, sợ để lâu lại quên mất chi tiết.
Ở trang cuối của cuốn sổ có một dòng chữ mờ về phiến đá vết chân, bị nước mưa nhiều năm làm nhòe gần hết. Lân nghiêng sổ dưới ánh sáng cửa sổ vẫn không đọc ra được trọn câu. Ông Thức nói dòng chữ đó đã nhòe từ trước khi ông nhận giữ đền, không ai còn biết nó viết gì.