THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 50: Trả Bài Vị Về Đền Bạch Mã
Chiều 26/04/2027, Duy Anh tới bờ sông Tô Lịch từ đầu giờ chiều. Anh tới sớm để cùng đoàn chuẩn bị việc trả bài vị về đền. Đàn phụng nghinh ở bờ kè vẫn…
Nội dung chương
Chiều 26/04/2027, Duy Anh tới bờ sông Tô Lịch từ đầu giờ chiều. Anh tới sớm để cùng đoàn chuẩn bị việc trả bài vị về đền. Đàn phụng nghinh ở bờ kè vẫn giữ nguyên từ ngày hoàn thổ lớn. Bài vị an vị trên đàn giữa khói hương của lễ tạ kéo dài hai ngày. Người nhà đền túc trực bên đàn suốt thời gian qua không rời vị trí.
Trời chiều tháng tư trong và gió sông thổi mát khắp bờ kè. Mặt nước ở ngã ba lặng yên và trong xanh hơn những ngày đầu dự án. Không còn vệt bọt đen và không còn tiếng động lạ từ lòng đất. Duy Anh đứng nhìn mặt sông một lúc lâu trước khi vào lán. Anh thấy lòng mình nhẹ nhõm như mặt nước trước mắt mình lúc này.
Tùng tới bờ sông cùng Huy trên chiếc xe của công trường. Anh mặc áo sơ mi sạch và mang theo một bó hoa nhỏ tự mua. Anh nói bó hoa này để đặt lên đàn trước khi đoàn khởi hành. Huy giúp anh đặt bó hoa ngay ngắn ở góc đàn phụng nghinh. Cả hai đứng lặng một lúc trước đàn như những người dự lễ khác.
Trong lúc chờ đoàn đền tới, Tùng kể cho Duy Anh nghe chuyện đêm qua. Anh nói đêm 25/04 anh ngủ trọn một giấc dài ở lán trực. Suốt đêm ấy anh không mơ thấy mây đen che kín mặt trời nữa. Anh ngủ một mạch tới sáng và tỉnh dậy với đầu óc nhẹ nhõm. Đó là giấc ngủ yên đầu tiên của anh kể từ ngày chạm trụ.
- Đêm qua tôi ngủ một mạch tới sáng, không mơ mộng gì hết. Tùng nói câu ấy với nụ cười hiền và đôi mắt đã hết quầng thâm. Duy Anh nghe và ghi lại lời kể của anh vào sổ tay của mình. Anh ghi rõ ngày đêm và người kể để khép lại bảng theo dõi cũ. Bảng theo dõi giấc mơ của dự án giờ đã có dòng kết trọn vẹn.
Huy nghe Tùng kể xong thì vỗ vai anh và cười nhẹ nhõm. Ông nói cả đội trực những đêm qua đều báo ngủ yên như vậy. Không còn ai kể về những giấc mơ mây đen như trước nữa. Ông cũng nói mình đã ngủ một giấc dài nhất trong hơn một tháng. Niềm vui giản dị ấy lan khắp lán chỉ huy trong buổi chiều cuối.
Lâm và ông Nghĩa tới bờ sông lúc đầu giờ chiều theo giờ hẹn. Lâm kiểm tra lại bài vị trên đàn trước khi bắt đầu lễ trả. Ông thắp hương và khấn tạ một lượt ngắn ngay tại đàn bờ sông. Lời khấn tạ ơn thần đã chứng giám và cảm ơn người đã làm đúng lệ. Sau đó ông chuẩn bị đưa bài vị lên kiệu để rước về đền.
Đoàn trả bài vị rời bờ sông trong trật tự như ngày phụng nghinh tới. Kiệu bài vị đi giữa đoàn với hai người khiêng là người nhà đền. Duy Anh đi bộ theo đoàn cùng Huy và Tùng ở hàng phía sau. Thu đã ký biên bản bàn giao tại bờ sông trước khi đoàn khởi hành. Mọi thủ tục chứng kiến đều hoàn tất trước lúc đoàn rời bờ kè.
Đường về Đền Bạch Mã buổi chiều đông người hơn buổi sớm hôm rước đi. Người dân hai bên phố dừng lại nhìn đoàn rước đi qua phố mình. Một số cụ già chắp tay cúi đầu khi kiệu bài vị đi ngang qua. Đoàn đi chậm rãi và giữ im lặng suốt chặng đường về tới đền. Duy Anh bước theo đoàn và thấy lòng mình trang nghiêm lạ thường.
Khi đoàn về tới cổng Đền Bạch Mã, chuông đền ngân lên nhè nhẹ. Lâm đưa bài vị vào hậu cung và an đặt lại vào vị trí cũ. Bài vị trở về đúng chỗ trang trọng mà nó rời đi hai ngày trước. Vải đỏ được phủ lại lên bài vị theo đúng lệ của nhà đền. Ông Nghĩa đứng bên cạnh và đọc lại lệ an vị cho người nhà đền nghe.
Sau khi bài vị an vị xong, Lâm làm lễ tạ chính thức trong hậu cung. Ông khấn tạ thần đã chứng giám việc hoàn thổ của dự án sông. Ông cũng trình bày việc trụ đã yên ở hốc khóa dưới đáy sông. Từ nay người giữ đền và người giữ sông sẽ cùng giữ yên việc ấy. Duy Anh đứng dự lễ ở hàng sau và cúi đầu theo nhịp khấn.
Trước lễ tạ, Lâm mời đoàn dự án xem lại gian hậu cung của đền. Bài vị vừa an vị nằm giữa các đồ thờ cổ của nhà đền. Tấm bia cũ về đoạn sông cũng được đặt ở gian bên như trước đây. Lâm nói nhà đền sẽ giữ bản sao báo cáo cạnh hồ sơ về tấm bia. Sau này người giữ đền nào cũng sẽ biết câu chuyện của trụ đồng. Duy Anh nghe và thấy việc lưu giữ ấy thật sự có ý nghĩa lâu dài.
Huy thay mặt công trường thắp một nén hương tạ trước bàn thờ đền. Ông khấn khẽ lời cảm ơn và lời hứa giữ yên đoạn sông ngã ba. Tùng đứng sau ông cũng chắp tay cúi đầu rất thành kính. Không ai trong đoàn nói lời nào hoa mỹ trong giây phút ấy cả. Sự im lặng chân thành của họ có sức nặng hơn mọi bài phát biểu. Duy Anh đứng ở cuối hàng và ghi giờ lễ tạ vào cuốn sổ cuối cùng.
Ông Nghĩa đưa cho Duy Anh một bản sao trang lệ rước của nhà đền. Ông nói anh nên giữ nó kèm với hồ sơ nghiên cứu của riêng mình. Trang lệ ấy ghi thứ tự phụng nghinh và hoàn thổ đã làm hôm trước. Nó là tư liệu dân gian sống mà sách vở không dễ gì có được. Duy Anh nhận bằng hai tay và cảm ơn ông bằng giọng chân thành. Anh biết món tư liệu này sẽ theo anh trong nhiều công trình nghiên cứu sau.
Lễ tạ kết thúc, Duy Anh trao bản báo cáo cuối cùng cho thủ nhang giữ. Bản sao báo cáo cũng được anh nộp cho ban quản lý dự án hôm nay. Báo cáo ghi trọn quá trình từ ngày khai công tới ngày trả bài vị. Nó ghi rõ lần anh công bố nhận định sai về trụ đồng năm xưa. Nó cũng ghi rõ lần anh chậm công bố kết quả mẫu nước quan trọng.
Anh viết trong báo cáo rằng hai sai lầm ấy là bài học lớn nhất đời mình. Một nhà nghiên cứu không được kết luận khi bằng chứng chưa đủ đầy. Và không được chậm nói sự thật chỉ vì sợ mất một dự án nào. Những dòng ấy nằm yên trong hồ sơ dự án cho người sau đọc lại. Duy Anh ký tên ở cuối báo cáo bằng nét chữ chậm và rõ ràng.
Ông Nghĩa tiễn đoàn dự án ra tới sân trước của Đền Bạch Mã. Ông nói việc ở sông đã xong và việc ở đền cũng đã trọn. Thần vẫn ngự ở đất Long Đỗ như từ bao đời nay vẫn vậy. Thần không bị ai làm hại và cũng không bị ai giam giữ ở đâu. Người nay chỉ cần giữ lệ cũ và giữ yên dòng sông là đủ.
- Từ nay giữ yên đoạn sông ấy là giữ yên lòng người ven sông. Ông Nghĩa nói câu ấy với Duy Anh và Huy ở bậc thềm đền. Huy đáp rằng công trường đã ghi điều ấy thành quy định chính thức rồi. Tùng đứng cạnh gật đầu và nhìn về hướng sông xa phía cuối phố. Cả ba người đều hiểu cam kết ấy sẽ còn hiệu lực rất lâu dài.
Chiều muộn, đoàn dự án rời Đền Bạch Mã trong ánh nắng cuối ngày. Duy Anh đi bộ một đoạn ngắn cùng Tuấn trước khi hai người chia tay. Tuấn nói toàn bộ hồ sơ điện tử của dự án đã được sao lưu hoàn chỉnh. Mọi biên bản, hình ảnh và số liệu đều nằm đúng thư mục của chúng. Duy Anh cảm ơn cậu trợ lý đã đồng hành cùng anh suốt chặng đường dài.
Anh đứng lại một mình ở góc phố và nhìn về hướng sông Tô Lịch. Dưới đáy ngã ba sông ấy, trụ đồng đang yên ở đúng hốc khóa cũ. Mạch nước ngầm nhiễm độc vẫn bị khóa yên dưới lớp bùn nén chặt. Thần Long Đỗ vẫn là chính khí bản thổ ngự đất Long Đỗ này. Toàn bộ hành trình dài đã khép lại mà không một ai phải mất đi. Anh khẽ mỉm cười rồi bước đi trong ánh chiều đang tắt dần êm ả.
Trên đường về, anh ghé qua bờ kè đoạn ngã ba một lần cuối. Khu vực đàn phụng nghinh đã được dọn dẹp gọn gàng từ buổi chiều. Chỉ còn biển cảnh báo khu vực bảo vệ mới gắn ở đầu bờ kè. Mặt sông trong ánh chiều muộn lặng yên và không một gợn bất thường. Anh đứng nhìn dòng nước chảy qua ngã ba thêm vài phút ngắn ngủi. Rồi anh quay bước về phía con phố đang lên đèn của buổi tối. Trong lòng anh, một chặng đường dài đã khép lại thật trọn vẹn và yên bình.
Anh đi chậm dọc con phố nhỏ dẫn ra trục đường lớn của thành phố. Tiếng xe cộ buổi tối và ánh đèn hàng quán dần trở lại quen thuộc. Cuộc sống của khu phố ven sông vẫn tiếp diễn như bao ngày bình thường khác. Chỉ khác là từ nay, người dân quanh ngã ba có thể ngủ yên mỗi đêm. Họ không còn phải giật mình vì những âm thanh lạ khi triều rút nữa. Và những người công nhân của dự án cũng được trả lại giấc ngủ trọn vẹn. Duy Anh nghĩ về điều giản dị ấy mà thấy mọi vất vả đều xứng đáng. Anh bước lên chuyến xe cuối ngày và nhìn thành phố lùi dần sau lưng mình.
Ngồi trên xe, anh mở điện thoại xem lại tin nhắn của cả đội hôm nay. Tuấn báo hồ sơ đã khóa lưu trữ và không còn mục nào chờ bổ sung. Mai báo lịch lấy mẫu quý đầu tiên đã được lập cho điểm quanh hốc. Huy gửi một bức ảnh chụp biển cảnh báo mới ở đầu bờ kè ngã ba. Anh lưu bức ảnh ấy vào thư mục riêng của điện thoại mình để nhớ. Rồi anh tắt màn hình và tựa đầu vào ghế trong sự yên tĩnh hiếm hoi. Hành trình của trụ đồng đã kết thúc, còn hành trình của những con người giữ sông thì vẫn đang tiếp tục theo một cách bình yên hơn rất nhiều.