THẤT TINH TỤC MỆNH ĐĂNG GIANG NAM - Chương 8: Đêm Canh Bên Giường Bệnh
Chín giờ tối mùng tám tháng mười, nhà cổ họ Thẩm yên tĩnh dần. Họ hàng đã về hết, chỉ còn người nhà trực đêm ở lại. Thẩm Thanh Trúc ngồi bên giường bệnh…
Nội dung chương
Chín giờ tối mùng tám tháng mười, nhà cổ họ Thẩm yên tĩnh dần. Họ hàng đã về hết, chỉ còn người nhà trực đêm ở lại. Thẩm Thanh Trúc ngồi bên giường bệnh của ông cố như mọi tối. Chu Tú Anh ngồi ở ghế đối diện, tay cầm kim khâu vá áo. Ánh đèn dầu trên bàn hắt bóng hai người lên vách buồng. Ngoài sân, gió đêm lùa qua vườn cau nghe từng đợt rõ. Cô bắt mạch cho ông cố rồi ghi chép vào sổ tay mình. Mạch vẫn trầm yếu và hơi thở vẫn nông như những ngày trước. Không có chuyển biến nào mới trong đêm nay để ghi thêm. Tú Anh khâu xong mũi cuối thì đặt áo xuống và thở dài. Bà nhìn ông cố nằm im rồi bắt đầu kể chuyện cũ khẽ. Bà kể từ ngày bà mới về nhà này làm người chăm việc. Ông cố khi ấy còn khỏe và hay ngồi đọc sách ở thư phòng. Ông đối đãi với người làm trong nhà rất có tình nghĩa. Bà kể chuyện mùa xuân năm nay với giọng chậm và buồn. Mùa xuân ấy ông cố còn tự đi lại được trong sân nhà. Một hôm ông gọi bà vào buồng và dặn dò mấy việc nhỏ. Ông nói mình sẽ viết lại di chúc cho rõ ràng mọi chuyện. Ông viết trong từ đường và cất bản viết vào hộc tủ kín. Hộc tủ ấy nằm sau bàn thờ trong gian trong của từ đường. Ông dặn bà nếu sau này nhà có chuyện thì nhớ chi tiết này. Bà khi ấy chỉ vâng dạ chứ chưa hiểu hết ý của ông. Giờ ông nằm đây không nói được, bà mới thấy lời dặn ấy nặng. Thanh Trúc nghe tới hai chữ di chúc thì ngồi thẳng người lên. Đây là lần đầu cô nghe chuyện di chúc mới của ông cố. Trọng Lễ hôm trước chỉ nói cha viết lại điều gì đó thôi. Hóa ra bản viết ấy chính là di chúc mới của ông cố.
- Ông cố viết lại di chúc từ mùa xuân thật sao bà? - Ông viết một mình trong từ đường, tôi bưng trà vào thấy. - Bản di chúc ấy cất ở hộc tủ sau bàn thờ à? - Ông tự tay cất và dặn tôi nhớ kỹ chỗ ấy. - Từ ngày đó có ai mở hộc tủ ra nữa không bà? - Từ đó anh cả không cho ai lại gần hộc tủ nữa.
Tú Anh kể tiếp rằng từ ngày ông cố viết xong di chúc, nhà đổi khác. Bá Văn giữ hết chìa khóa từ đường và tự tay thắp hương mỗi ngày. Ông không cho người làm vào gian trong quét dọn như trước nữa. Ngay cả Trọng Lễ muốn vào thắp hương cũng phải chờ ông mở cửa. Bà mấy lần định vào lau bàn thờ đều bị ông gạt đi. Ông nói gian trong cần yên tĩnh và tránh người lạ động chạm. Lời nói nghe hợp lý nhưng hành động của ông thì quá chặt chẽ. Bà ở trong nhà lâu năm nên nhận ra sự khác thường ấy. Chỉ là bà phận người chăm việc, không dám lên tiếng hỏi han. Thanh Trúc nghe xong thì nhớ lại câu chuyện của Trọng Lễ. Hai lời kể của hai người khớp nhau ở chi tiết chìa khóa. Chìa khóa từ đường, hộc tủ di chúc và sự ngăn cấm lại gần. Ba chi tiết ấy giờ đã có hai người làm chứng riêng biệt. Cô ghi chúng vào sổ tay bằng những dòng chữ ngắn gọn. Cô chưa biết nội dung bản di chúc mới viết những gì. Không ai trong nhà được khẳng định nội dung của nó lúc này. Nhưng việc nó tồn tại và bị giữ kín đã là chuyện lớn. Một bản di chúc bị giấu sẽ làm đảo lộn quyền quản tộc. Người giữ chìa khóa hộc tủ là người hưởng lợi rõ nhất ở đây. Cô nghĩ tới bác cả và thấy lòng mình nặng thêm một phần. Cô không muốn tin người bác của mình toan tính như vậy. Nhưng dấu hiệu cứ xếp chồng lên nhau không cho cô lảng tránh.
Đêm khuya hơn, Tú Anh đứng dậy đi pha ấm trà gừng mới. Trong buồng chỉ còn lại Thanh Trúc bên giường bệnh của ông cố. Cô nhìn gương mặt già nua đang chìm trong giấc hôn mê sâu. Ông cố đã viết di chúc mới với mong muốn nhà yên ổn. Vậy mà bản di chúc ấy lại thành nguồn cơn của rạn nứt. Cô tự hỏi trong bản viết ấy ông đã dặn những điều gì. Có lẽ ông muốn chia việc họ cho hai con trai công bằng. Có lẽ ông muốn dặn con cháu giữ nếp nhà cho bền lâu. Dù là điều gì, nó cũng đang bị khóa trong hộc tủ tối. Cô đặt tay lên bàn tay lạnh của ông và khẽ siết nhẹ. Giá mà ông tỉnh lại được một lúc để nói rõ mọi chuyện. Chỉ một lúc tỉnh như đêm đầu cô mới về nhà này thôi. Nhưng ông vẫn nằm im, hơi thở mỏng như sợi chỉ mảnh. Tú Anh quay lại với ấm trà gừng bốc khói thơm nồng. Hai người uống trà và nói chuyện nhỏ để xua cơn buồn ngủ. Bà kể thêm về những đêm thức canh bệnh trong nhà này. Bà nói người chăm bệnh sợ nhất là những đêm quá yên tĩnh. Yên tĩnh quá nghĩa là người bệnh không còn sức cựa quậy nữa. Cô nghe mà nhìn sang ông cố với nỗi lo quen thuộc. Đêm nay ông cũng yên tĩnh như vậy từ đầu tối tới giờ. Cô đứng dậy đổi tư thế nằm cho ông như thói quen nghề nghiệp. Tú Anh phụ cô một tay đỡ vai ông cố rất nhẹ nhàng. Hai người làm việc ăn ý như đã cùng chăm bệnh lâu năm. Xong xuôi, bà ngồi xuống và nhìn ra cửa sổ tối đen. Bà nói một câu rất khẽ mà khiến cô nhớ mãi về sau.
- Từ ngày ông cụ viết xong di chúc, anh cả đổi khác lắm. - Bà thấy bác cả đổi khác ở chỗ nào nhất vậy? - Anh cả không còn ngủ yên một đêm nào từ dạo đó. - Đêm nào bác cả cũng thức sao, thưa bà Tú Anh? - Tôi dậy giờ nào cũng thấy đèn phòng anh cả còn sáng.
Nửa đêm về khuya, Thanh Trúc tranh thủ kiểm lại hộp thuốc của nhà. Hộp thuốc đặt trong tủ buồng, có mấy thang thuốc bắc chưa sắc hết. Cô mở từng gói thuốc ra xem dưới ánh đèn dầu bàn nhỏ. Thuốc gồm các vị bổ khí và an thần quen thuộc trong sách học. Cô ngửi mùi thuốc và nhận ra thuốc còn mới, không bị ẩm mốc gì. Tú Anh kể thầy thuốc trong trấn kê thuốc này từ tuần trước đó. Ông cố uống thuốc này vào thì ngủ yên hơn nhưng người vẫn yếu dần. Cô gói lại từng thang thuốc cẩn thận như lúc ban đầu mở ra. Nghề thuốc có những giới hạn mà cô phải chấp nhận trước người thân. Không thang thuốc nào kéo lại được tuổi trời đã cạn của một người. Cô ghi vào sổ tay tên các vị thuốc để sau này đối chiếu thêm. Rồi bà Tú Anh kể thêm chuyện ông cố ngày còn trẻ khỏe mạnh. Ông từng gánh việc họ từ năm ba mươi tuổi tới tận già yếu. Ông dựng lại từ đường sau một trận bão lớn nhất của trấn này. Ông cũng là người mở lớp học chữ cho trẻ con trong họ tộc. Nhiều người trong trấn mang ơn dạy dỗ của ông tới tận bây giờ. Thanh Trúc nghe chuyện xưa mà hình dung ra ông cố thời trai trẻ. Người đàn ông gánh cả một họ tộc trên vai suốt mấy chục năm trời. Giờ ông nằm đây, nhỏ bé và lặng im dưới tấm chăn mỏng manh. Sự đối lập ấy khiến mắt cô cay lên trong đêm khuya vắng. Tú Anh vỗ nhẹ lên tay cô như an ủi một đứa cháu gái. Bà bảo người già nào rồi cũng tới lúc phải nằm xuống như vậy. Điều quan trọng là con cháu ở bên cạnh cho trọn đạo hiếu. Cô gật đầu và tự hỏi đạo hiếu thật sự nằm ở đâu trong nhà này. Ở bên giường bệnh lặng lẽ như Tú Anh đang làm mỗi đêm dài. Hay ở những quyết định lớn tiếng trong gian giữa nhà cổ kia. Câu hỏi ấy cô giữ trong lòng chứ không nói ra thành lời. Đêm càng khuya, tiếng mưa ngoài sân càng nghe rõ hơn trước. Cô kéo chăn đắp lại cho ông cố và ngồi xuống ghế canh đêm. Sổ tay của cô mở sẵn trên đùi, ghi giờ giấc của đêm nay. Cô sẽ thức cùng Tú Anh cho tới khi trời sáng hẳn mới thôi.
Khoảng nửa đêm, Thanh Trúc ra sân sau lấy nước rửa mặt cho tỉnh táo. Sân sau tối và lạnh, hơi sương thấm qua lớp áo mỏng của cô. Cô đi ngang qua giếng cổ và dừng lại theo thói quen mấy ngày nay. Nắp giếng vẫn khóa chặt bằng ổ khóa cũ gỉ xanh như hôm đầu. Cô đưa tay chạm nhẹ vào ổ khóa và thấy nó lạnh buốt. Chiếc giếng này từng là nơi ông cố múc nước pha trà mỗi sáng. Giờ nó đứng im lìm trong góc sân như một người già khác của nhà. Cô tự hỏi vì sao nhà lại khóa giếng kỹ đến mức như vậy. Có lẽ chỉ vì sợ trẻ con trong họ nghịch ngợm quanh miệng giếng. Cô lắc đầu cho qua ý nghĩ ấy rồi quay vào buồng bệnh ngay. Tú Anh đang ngồi gật gù bên giường vì quá buồn ngủ và mệt. Cô lay nhẹ vai bà và bảo bà nằm nghỉ trên ghế dài một lát. Bà đầu tiên còn từ chối rồi cũng nghe lời cô mà nằm xuống. Chẳng mấy chốc tiếng thở đều của bà vang lên trong buồng vắng. Thanh Trúc ngồi vào chỗ của bà và tiếp tục canh ông cố. Đêm còn dài và cô muốn bà được ngủ một giấc cho lại sức.
Thanh Trúc nhìn về phía dãy nhà ngang nơi Bá Văn ở riêng. Qua khe cửa buồng, cô thấy ánh đèn vàng hắt ra sân. Đêm đã khuya mà đèn phòng bác cả vẫn sáng như bà nói. Một người giữ nhiều chìa khóa và nhiều đêm không ngủ yên. Cô tự hỏi nỗi lo nào khiến ông thức trắng như vậy hoài. Lo cho cha bệnh nặng là một phần rất thật trong đó. Nhưng phần còn lại có lẽ nằm trong hộc tủ sau bàn thờ kia. Cô ghi thêm vào sổ tay dòng cuối của đêm canh này. Ngày mai họ tộc sẽ bắt đầu dọn dẹp từ đường cho trận đèn. Cô cần ngủ một giấc để giữ đầu óc tỉnh táo ngày mai. Nhưng trước khi rời buồng, cô bắt mạch ông cố thêm lần nữa. Mạch vẫn yếu và chậm, chưa có gì thay đổi trong đêm. Cô đắp lại chăn cho ông rồi nhẹ bước ra khỏi buồng. Ánh đèn phòng bác cả vẫn sáng ở phía dãy nhà ngang xa. Đêm canh bên giường bệnh kết thúc trong yên lặng như vậy đó.