ANH LINH CẦU TÀU 914 CÔN ĐẢO - Chương 50: Về Lại Bến Vũng Tàu
Mười sáu giờ ngày năm tháng mười hai, tàu Sóng Lành về lại Bến Đá ở Vũng Tàu. Và chuyến khơi dài ngày đầu tiên của Khôi theo cha ra Côn Đảo khép lại ở…
Nội dung chương
Mười sáu giờ ngày năm tháng mười hai, tàu Sóng Lành về lại Bến Đá ở Vũng Tàu. Và chuyến khơi dài ngày đầu tiên của Khôi theo cha ra Côn Đảo khép lại ở đúng bến tàu mà nó đã bắt đầu mười ba ngày trước.
Hải trình về đất liền là một hải trình yên tĩnh tới mức gần như cố ý bù lại cho đêm ba mươi. Đường dầu của tàu đã được súc rửa và thay dầu mới ở bến Côn Đảo trong hai ngày sau buổi kiểm tra mạn thuyền, máy nổ êm và đều suốt chặng về. Và hai cha con thay nhau trực lái qua một vùng biển cuối năm phẳng lặng, gió nhẹ, không một đợt sóng nào cao quá mạn tàu. Khôi đứng những ca trực của mình vững vàng hơn hẳn ca trực đầu tiên trên hải trình ra đảo: anh nghe tiếng máy bằng tai và bằng tay đặt lên vách khoang như cha đã dạy. Ghi nhật ký đều đặn theo giờ, và nhận ra chuyến đi này đã để lại trong anh một thứ nghề, không phải chỉ là một câu chuyện để kể. Từ buổi trưa, vệt đất liền hiện ra dần trong nắng chiều, và tới đầu giờ chiều thì Bến Đá hiện ra trọn vẹn với những cột đèn, những mái kho và dãy tàu cá neo san sát mà anh đã thuộc lòng từ nhỏ.
Mẹ Thủy và em gái Ngọc Anh đã đứng chờ ở bến từ trước khi tàu vào hẳn. Khôi nhìn thấy hai người từ xa, khi con tàu còn đang giảm tốc độ trên mặt nước trong bến: mẹ anh đứng ở đầu cầu bến. Một tay giữ chiếc nón khỏi bay trong gió chiều, còn Ngọc Anh đứng ngay bên cạnh, tay giơ cao vẫy về phía tàu theo một cách mà chỉ người nhà mới vẫy, vừa vẫy vừa nhún chân tại chỗ vì sốt ruột. Anh vẫy lại từ trên boong, và trong giây phút đó, toàn bộ những đêm dài của chuyến đi, từ đêm trực đầu tiên trên biển yên cho tới đêm sương muối trên bãi đá ngầm. Xếp lại thành một khoảng cách duy nhất mà con tàu đang đi nốt những mét cuối cùng: khoảng cách từ một chiếc tàu đi xa trở về tới những người đang đứng chờ nó ở bến nhà. Ông Sơn giữ lái cho tới khi con tàu cặp sát vào cầu bến, giảm ga về mức nhỏ nhất, tắt máy trong tiếng nổ lịm dần êm ái của một chiếc máy khỏe. Rồi mới bước ra khỏi vị trí lái, tháo sợi dây neo đầu tiên và ném lên bến cho người nhà bắt lấy, bằng chính đôi tay đã làm công việc đó ở bến này suốt mấy chục năm qua.
Theo đúng nếp của mọi chuyến về, hai cha con làm xong phần việc của con tàu trước khi nghỉ ngơi: buộc neo cho chắc, khóa cabin, và treo lại những vật dụng của chuyến đi vào đúng vị trí của chúng trên tàu. Chiếc túi vải đã theo hai cha con suốt hành trình được Khôi mang lên bờ cùng bìa hồ sơ của chuyến đi. Trong đó có cuốn nhật ký hải trình, cuốn sổ máy với dòng ghi thú nhận đã được cha ký xác nhận, và tờ ghi chép tự lập về vết tay trên mạn thuyền có chữ ký của cha anh và bác Tám. Mảng mạn phải của con tàu, mảng gỗ còn in những vết tay bột đá trắng và những vệt máu đã khô sẫm. Nằm nguyên vẹn ở vị trí của nó khi con tàu neo lại ở Bến Đá, không sơn lại, không cạo bỏ, đúng như quyết định của ông Sơn ở bến Côn Đảo. Người ở bến nhà đi qua đi lại làm việc của buổi chiều, vài người quen gật đầu chào hai cha con trở về. Và không ai trong số họ dừng lại trước đoạn mạn đó lâu hơn một cái nhìn thoáng qua của người bến tàu nhìn một con tàu vừa đi xa về, vì chuyến đi này, từ đầu tới cuối. Là chuyện của hai cha con và của một hòn đảo xa, không phải là chuyện để bày ra ở bến cho người qua lại xem.
Buổi cơm tối hôm đó ở nhà là bữa cơm mà mẹ Thủy đã hứa trong lòng từ ngày hai cha con rời bến. Bà nấu những món mà ông Sơn thích, dọn lên bàn trong căn bếp ấm hơi cơm mới, và Ngọc Anh ngồi cạnh anh trai, vừa ăn vừa bắt anh kể lại chuyến đi, câu hỏi của nó dồn dập như mọi lần anh đi đâu xa về. Khôi kể lại chuyến đi cho mẹ và em gái nghe đúng như những gì đã ghi trong nhật ký của mình: những ngày đánh bắt quanh đảo. Buổi lên cầu tàu lần đầu và sự thật về di tích mà chị Hạnh đã giới thiệu, lệ thắp nhang tạ đá của người đảo. Những đêm nghe tiếng đục đá và tiếng xiềng trong khung giờ triều rút, đêm sương muối và sóng cấp bảy, chiếc máy chết hẳn vì nước và cặn trong đường dầu. Con tàu trôi vào bãi đá ngầm, và rồi, tới phần của đêm mà giọng anh chậm lại một cách tự nhiên. Hàng người trên thân cầu tàu lúc một giờ hai mươi tám phút và tiếng hô nhịp lúc một giờ ba mươi phút nâng con tàu của hai cha con qua mỏm đá vào bãi cát an toàn trước cửa Dinh Chúa Đảo. Anh kể cả phần lỗi của mình, việc làm sót bước xả cặn khi kiểm máy và lời thú nhận của anh bên mạn tàu sáng ngày hai. Vì cuốn nhật ký của anh đã ghi phần đó và anh không kể lại chuyến đi này bằng một bản nào thiếu mất phần của chính mình. Mẹ Thủy nghe hết, lặng đi một lúc lâu, rồi bà chỉ nói một câu ngắn về gói trà của mình. Rằng bà gói nó ở căn bếp này với ý nghĩ duy nhất là để hai cha con có một gói trà ngon mà dùng trên đảo, và bà không ngờ nó lại được đặt lên bậc đá của cầu tàu đó trong một buổi lễ tạ ơn như vậy. Ngọc Anh thì ngồi yên hơn thường ngày, và khi anh trai kể xong, nó hỏi một câu duy nhất, câu hỏi mà anh biết nó đã giữ từ lúc nghe tới đoạn mạn thuyền.
- Anh có giữ tấm ảnh nào của mạn tàu không anh hai?
Khôi đứng dậy, mở bìa hồ sơ của chuyến đi, lấy ra tấm ảnh mà chị Hạnh đã chụp ở bến Côn Đảo trong buổi kiểm tra ban ngày. Tấm ảnh có thước đo đặt cạnh vết bàn tay bột đá trắng in rõ trên gỗ và những vệt máu đã khô sẫm ở rìa của nó, cùng bản in của tấm ảnh anh tự chụp trong đêm trên bãi cát. Anh chọn tấm ảnh ban ngày, tấm rõ nhất và đầy đủ nhất, lồng vào một khung gỗ nhỏ mà mẹ anh lấy xuống từ ngăn tủ. Và treo nó lên bức tường của phòng khách, ở vị trí giữa những tấm ảnh cũ của gia đình: ảnh cưới của cha mẹ, ảnh hai anh em ngày còn nhỏ ở bến tàu. Và ảnh con tàu Sóng Lành trong ngày hạ thủy của một mùa biển đã xa. Tấm ảnh mới treo ở đó không lớn hơn những tấm ảnh khác và không chiếm vị trí trang trọng hơn bất cứ tấm nào. Nó chỉ ở đó, giữa những gương mặt của gia đình này, như một phần của những gì gia đình này đã đi qua: một đoạn mạn thuyền gỗ, những vết tay trắng. Và một đêm ở một hòn đảo xa mà hai người trong căn nhà này đã cùng nhau trở về được.
Ông Sơn giữ lời hứa về mái nhà. Ngay trong buổi chiều đầu tiên ở nhà, trước cả khi trời tối hẳn, ông đã bắc thang lên xem lại chỗ mái dột mà ông hứa sửa trong cuộc gọi video ra đảo. Ghi lại những tấm tôn cần thay và hẹn con trai sáng mai hai cha con cùng làm, và tới sáng hôm sau. Tiếng búa của hai cha con vang lên đều đều trên mái nhà của chính mình trong nắng sớm, một thứ tiếng búa của đời thường, của gỗ và tôn và công việc nhà cửa, mà Khôi nghe với một lòng bình yên trọn vẹn. Mẹ Thủy ở dưới sân ngẩng lên dặn hai cha con làm chậm và chắc chân, Ngọc Anh chạy việc vặt đưa đồ nghề lên thang. Và căn nhà của gia đình trở lại là một căn nhà đang sống những ngày bình thường của nó, với một người cha vừa giữ xong một lời hứa nhỏ mà ông đã mang theo suốt cả một chuyến đi biển dài và nguy hiểm.
Trong những ngày sau đó, không có một điều lạ nào xảy ra ở Bến Đá hay trong căn nhà của gia đình. Đêm ở Vũng Tàu yên tĩnh theo cách của đất liền, không một tiếng đục đá nào vang lên trong khung giờ nào, vì những âm thanh đó thuộc về một vùng nước khác ở rất xa căn nhà này. Khôi ngủ những giấc ngủ trọn vẹn đầu tiên sau nhiều ngày, và mỗi sáng đi qua phòng khách, anh nhìn tấm ảnh trên tường một lần như nhìn một tấm ảnh gia đình bình thường. Có những việc đã xảy ra thì ở lại với người ta theo cách đó: như một phần đời đã được ghi lại, được chứng kiến, được ký tên vào một tờ giấy, và được treo lên tường ở đúng vị trí của nó trong căn nhà.
Buổi tối cuối cùng của những ngày nghỉ ngắn trên bờ, ông Sơn ngồi với con trai ở hiên nhà, hai cha con uống trà trong gió biển thổi qua Bến Đá. Và ông nói về chuyến khơi sau bằng giọng của một người thuyền trưởng đã lại bắt đầu tính những chuyến đi tiếp theo của con tàu mình. Ông nói vùng cá, nói mùa biển, nói những việc cần làm trên tàu trước chuyến tới, và ở cuối của những tính toán đời thường đó, ông nói thêm một việc mà giọng ông chậm lại, như mọi lần ông nói tới lệ của hòn đảo xa đó.
- Chuyến khơi sau, dù đi đâu, hễ ghé Côn Đảo là vẫn lên bậc đá Cầu Tàu 914 thắp nhang trước tiên. - Ông nói. - Việc đó từ nay là lệ của tàu mình, như lệ của người đảo vậy con. Đi bao nhiêu chuyến cũng không bỏ.
Khôi gật đầu và rót thêm trà cho cha. Phía ngoài hiên, Bến Đá lên đèn trong buổi tối yên tĩnh của đất liền, và con tàu Sóng Lành neo dưới bến chờ những chuyến đi sau, với mảng mạn phải còn nguyên những vết tay trắng trong bóng tối của bến nhà. Ở rất xa về phía biển Đông, quanh một cây cầu tàu đá cổ khởi công từ năm một nghìn tám trăm bảy mươi ba trên một hòn đảo nhỏ. Những anh linh vô danh của người tù khổ sai năm xưa vẫn ở lại quanh cầu tàu của họ, trong khung giờ và vùng nước của riêng họ. Không theo một con tàu nào về đất liền, không rời khỏi nơi họ đã nằm lại, và không cần một người sống nào giải thích về họ thêm nữa. Hai cha con đã về nhà an toàn, không một ai trong chuyến đi này phải ở lại phía bên kia của biển. Và đó là cách chuyến khơi dài ngày đầu tiên của Trần Minh Khôi theo cha ra Côn Đảo khép lại: bằng một bữa cơm nhà, một mái nhà được sửa. Một tấm ảnh treo trên tường phòng khách, và một lời hẹn thắp nhang trên bậc đá của một cây cầu tàu xa, cho những chuyến đi còn chưa tới của hai cha con.