BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 21: Tư liệu trong chùa ở Đôn Hoàng

Ngày 22/09/1934, chùa trong thành Đôn Hoàng. Đó là mốc thời gian Hạ Văn Bân ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu…

Nội dung chương

Ngày 22/09/1934, chùa trong thành Đôn Hoàng. Đó là mốc thời gian Hạ Văn Bân ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.

Đoàn vào thành, tá túc ở dãy nhà khách của chùa theo lời giới thiệu của nhà họ Vương, Hạ Văn Bân được trụ trì cho xem một quyển sổ khách và mấy tờ chép tay cũ về vùng hang đá phía tây. Trong đó có đoạn chép về đội cung nhân tuẫn táng thời Đường bị mất dấu trong cát và lời dặn không trú đêm ở hang đá cổ khi có bão.

Tang Đan thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.

- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Hồ Vĩnh Phúc nói nhỏ khi quay lại trại. Hạ Văn Bân bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.

- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Hạ Văn Bân được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.

Cố Hành Chu buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.

Hạ Văn Bân tới chùa trong thành Đôn Hoàng khi hơi nóng ban ngày còn giữ trong đá tới tận nửa đêm. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.

Hồ Vĩnh Phúc mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Hạ Văn Bân. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.

Tang Đan kiểm lại nồi gang nấu cháo rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.

Hạ đối chiếu nét chữ cung nhân với bia tàn và mảnh đồng, thấy cùng một mạch chuyện.

Hạ Văn Bân đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.

- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Hạ Văn Bân dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.

Hạ Văn Bân nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.

Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Hồ Vĩnh Phúc chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.

Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Hạ Văn Bân cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.

Khi đoàn dừng nghỉ, Hồ Vĩnh Phúc nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.

Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.

Hậu quả của việc này được Hạ Văn Bân ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Chứng cứ chữ viết thứ ba vào sổ: chép tay của chùa nối cung nhân tuẫn táng với hang đá cổ phía tây; đoàn tá túc gần chùa từ 22/09/1934. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.

- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Hạ Văn Bân nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.

Hạ Văn Bân kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.

Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Cố Hành Chu thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.

Hạ Văn Bân quan sát cách Cố Hành Chu nói chuyện với dân trạm địa phương. Hỏi đường phải hỏi hai người khác nhau, hai câu trả lời khớp nhau mới đáng tin. Đó là lệ của thương đoàn đi xa, ông đã dạy cho lớp trẻ nhiều lần.

- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Hạ Văn Bân hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.

Tang Đan kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.

Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Hạ Văn Bân ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.

Phía xa, dãy núi đá đen sẫm đứng im như một bức tường không cửa. Hạ Văn Bân nhìn về hướng ấy rất lâu. Ông biết điểm đến của đoàn nằm ngay dưới chân bức tường đá đó, và cũng biết mọi lời đồn khó nghe nhất đều gắn với nơi ấy.

Đêm xuống rất nhanh ở sa mạc, cái lạnh ập tới ngay sau vệt nắng cuối cùng. Hạ Văn Bân khoác thêm áo bông và ngồi gần lửa hơn. Ông lật sổ ra ghi lại những việc đã xảy ra trong ngày bằng nét chữ nhỏ và đều.

Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Hạ Văn Bân hỏi thăm Tang Đan về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.

Hạ Văn Bân tới chùa trong thành Đôn Hoàng khi nắng hanh rót xuống mặt cát trắng xóa. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.

Ở chùa trong thành Đôn Hoàng, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Hạ Văn Bân phủi cát trên vai áo rồi gọi Tang Đan lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.

- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Hạ Văn Bân nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Tang Đan gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.

Mã Lục kiểm lại gùi nước da dê rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.

Hạ Văn Bân đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.

Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Triệu Tam chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.

Hạ Văn Bân mở túi kinh ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.

Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Tang Đan thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.

Mã Lục kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.

Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Hạ Văn Bân lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.

Khi mọi việc tạm xong, Hạ Văn Bân ngồi yên nghe gió cát ngoài trại. Ông không nói thêm lời nào. Sự im lặng của ông làm mấy người trẻ cũng tự biết phải giữ mồm giữ miệng.

Chương khác

Xem thêm