BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 3: Tử địa sau Ngọc Môn
Ngày 10/09/1934, đường cát sau Ngọc Môn Quan. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với…
Nội dung chương
Ngày 10/09/1934, đường cát sau Ngọc Môn Quan. Đó là mốc thời gian Mã Lục ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Phu xe đầu đàn Mã Lục chia lạc đà thành ba tốp và kể cho lớp trẻ nghe về tử địa phía tây Đôn Hoàng, nơi hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Anh nói lạc đà sợ tử địa hơn sợ bão, vì chúng ngửi được mùi đất chết trước khi người nhìn thấy.
Hồ Vĩnh Phúc mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Mã Lục. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.
Mã Lục tới đường cát sau Ngọc Môn Quan khi gió tây bắc thổi cát mịn qua khe cửa. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Mã Lục giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Hồ Vĩnh Phúc nói nhỏ khi quay lại trại. Mã Lục bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Mã Lục mở ống nhòm đồng ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Cố Hành Chu kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Khi đoàn dừng nghỉ, Hồ Vĩnh Phúc nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.
Cuối ngày, đàn lạc đà bỗng chùn chân trước một vùng cát xám dù trời còn sáng.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Mã Lục ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Mã Lục hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Ở đường cát sau Ngọc Môn Quan, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Mã Lục phủi cát trên vai áo rồi gọi Triệu Tam lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
Triệu Tam buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Mã Lục nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Triệu Tam gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
- Ngày mai đi sớm, tối nay ai cũng phải ngủ đủ giấc của ca mình. - Mã Lục khép sổ và nói câu cuối cùng trước khi đứng dậy. Mấy người quanh lửa gật đầu rồi tản về chỗ nằm của từng tốp.
Đêm xuống rất nhanh ở sa mạc, cái lạnh ập tới ngay sau vệt nắng cuối cùng. Mã Lục khoác thêm áo bông và ngồi gần lửa hơn. Ông lật sổ ra ghi lại những việc đã xảy ra trong ngày bằng nét chữ nhỏ và đều.
Hậu quả của việc này được Mã Lục ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Tử địa và hài cốt vô thừa nhận vào sổ ở mức truyền thuyết đường cát; phản ứng sợ hãi của lạc đà trước đất chết được gieo. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
Mã Lục kiểm tra lại nút buộc của các bao hàng lần cuối. Tơ lụa sợ ẩm, trà sợ mùi lạ, thuốc bắc sợ nắng gắt, mỗi thứ một tính nết riêng. Ông thuộc tính nết của hàng hóa như thuộc tính người trong đoàn.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Triệu Tam thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Mã Lục cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.
Đá ở vùng này giữ nóng lâu và nứt ra những vệt đen mảnh. Mã Lục nhặt một mảnh đá lên xem rồi đặt trả lại chỗ cũ. Ông không muốn mang theo bất cứ thứ gì nhặt được quanh vùng đất có hài cốt vô danh.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Hồ Vĩnh Phúc chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
Mã Lục đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Mã Lục lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Mã Lục nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
Cố Hành Chu thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.
Mã Lục tới đường cát sau Ngọc Môn Quan khi cát bay sát mặt đất như một lớp khói mỏng. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Ở đường cát sau Ngọc Môn Quan, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Mã Lục phủi cát trên vai áo rồi gọi Thẩm Vạn Thành lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Mã Lục nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Thẩm Vạn Thành gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
La Đại Dũng kiểm lại gùi nước da dê rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Thạch Tiểu Thạch chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Mã Lục mở tấm chăn len dày ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Thẩm Vạn Thành thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Mã Lục dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
La Đại Dũng kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Mã Lục nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Thạch Tiểu Thạch nói nhỏ khi quay lại trại. Mã Lục bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Trước khi đi ngủ, Mã Lục dặn người gác ca đầu gọi ông dậy ngay khi có tiếng động lạ. Lệnh ấy được nhắc lại hai lần cho chắc. Lửa trại được vùi tro, chỉ để lại một đốm sáng nhỏ giữa đêm.