BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 40: Tiếng khóc trong khoang sâu
Nửa đêm 03/10/1934, hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Thẩm Vạn Thành ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ…
Nội dung chương
Nửa đêm 03/10/1934, hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Thẩm Vạn Thành ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Khoảng nửa đêm, từ khoang sâu của hang vang lên tiếng khóc của một cô gái trẻ, khóc đứt quãng và gọi xin cởi trói. Thẩm Vạn Thành cầm đèn đứng dậy theo phản xạ, đi được vài bước về phía tiếng khóc thì nhìn thấy trong ánh đèn yếu một cô nương áo lụa trắng bị dây thừng trói chặt vào cột đá, tóc xõa che nửa mặt.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Thẩm Vạn Thành nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Cố Hành Chu gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Thẩm Vạn Thành hỏi thăm Triệu Tam về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
Đá ở vùng này giữ nóng lâu và nứt ra những vệt đen mảnh. Thẩm Vạn Thành nhặt một mảnh đá lên xem rồi đặt trả lại chỗ cũ. Ông không muốn mang theo bất cứ thứ gì nhặt được quanh vùng đất có hài cốt vô danh.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Thẩm Vạn Thành lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
Thẩm Vạn Thành nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Thẩm Vạn Thành nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
Thẩm Vạn Thành quan sát cách Cố Hành Chu nói chuyện với dân trạm địa phương. Hỏi đường phải hỏi hai người khác nhau, hai câu trả lời khớp nhau mới đáng tin. Đó là lệ của thương đoàn đi xa, ông đã dạy cho lớp trẻ nhiều lần.
Ông dừng lại vì sực nhớ Triệu Tam, và tiếng khóc bỗng im bặt như chờ ông quyết định.
Cố Hành Chu buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.
Triệu Tam kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Mã Lục chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Ở hang đá cổ, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Thẩm Vạn Thành phủi cát trên vai áo rồi gọi Cố Hành Chu lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
Triệu Tam kiểm lại tấm chăn len dày rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Một phu xe trẻ hỏi vì sao phải tụng kinh cho những bộ hài cốt không quen biết. Thẩm Vạn Thành đáp rằng người sống làm việc tử tế cho người khuất thì lòng mình yên. Lòng yên thì tay không run và mắt nhìn rõ hơn trong đêm tối.
Thẩm Vạn Thành tới hang đá cổ khi gió đổi chiều mang theo mùi đất khô và mùi phân lạc đà. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Hậu quả của việc này được Thẩm Vạn Thành ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Cảnh khóa của hồ sơ mở ra: cô nương áo lụa trắng bị trói trong khoang sâu lúc nửa đêm 03/10/1934; Thẩm Vạn Thành chưa tiến tới cởi trói; chương kết ở điểm treo. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
Thẩm Vạn Thành đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
Thẩm Vạn Thành mở sổ đoàn ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Thẩm Vạn Thành giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
Thẩm Vạn Thành đứng trên một mô đá thấp nhìn bao quát cả đoàn. Từ trên cao, người và lạc đà chỉ là những chấm nhỏ giữa biển cát mênh mông. Ông chợt thấy chuyến hàng này nhỏ bé biết chừng nào so với vùng đất đã nuốt không biết bao nhiêu đoàn người vô danh.
Triệu Tam thử độ sâu của cát bằng một cây gậy dài. Gậy lún xuống gần một gang ở chỗ cát xám, trong khi chỗ cát vàng bên cạnh chỉ lún nửa gang. Cả nhóm lặng lẽ vòng tránh vùng cát xám ấy.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Thẩm Vạn Thành ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
Trời về chiều, cát đổi màu từ trắng sang vàng sẫm rồi xám lạnh. Thẩm Vạn Thành cho đoàn thu dọn sớm hơn thường lệ một khắc. Ai cũng hiểu lý do mà không cần nói thành lời.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Cố Hành Chu thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Việc phân nước được làm rất nghiêm trong đoàn. Mỗi người một phần, lạc đà uống theo lượt, phần dự trữ khóa trong thùng gỗ không ai tự ý mở. Thẩm Vạn Thành đứng nhìn tới lượt cuối cùng mới rời giếng.
Ở hang đá cổ, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Thẩm Vạn Thành phủi cát trên vai áo rồi gọi Hồ Vĩnh Phúc lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Thẩm Vạn Thành nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Hồ Vĩnh Phúc gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Cố Hành Chu kiểm lại bản đồ vẽ tay rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Thẩm Vạn Thành hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. La Đại Dũng chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Thẩm Vạn Thành mở dây thừng buộc hàng ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Hồ Vĩnh Phúc thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Thẩm Vạn Thành dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
Cố Hành Chu kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - La Đại Dũng nói nhỏ khi quay lại trại. Thẩm Vạn Thành bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Đêm đó, Thẩm Vạn Thành là người cuối cùng rời khỏi đống lửa. Ông nhìn lại một lượt người và hàng hóa rồi mới về chỗ nằm. Trong đầu ông, việc của ngày mai đã xếp thành hàng rõ ràng.