BẠCH CỐT TINH TRONG ĐỘNG ĐÔN HOÀNG - Chương 41: Lạt ma quát dừng
Nửa đêm 03/10/1934, khoang sâu hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Tang Đan ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với…
Nội dung chương
Nửa đêm 03/10/1934, khoang sâu hang đá cổ. Đó là mốc thời gian Tang Đan ghi vào trí nhớ trước tiên, vì mọi việc xảy ra trong ngày đều phải đối chiếu với sổ đoàn và lời khai của người trong cuộc. Đoàn Thẩm Ký lúc này vẫn giữ đủ lệ cũ: việc gì cũng có người chứng kiến, vật gì cũng có người giữ, lời gì cũng phải hỏi lại lần thứ hai.
Tang Đan nghe động, chống tay bị thương đứng dậy và quát lớn dừng cả đoàn lại khi hai phu xe đã cầm dao định vào cởi trói cho cô nương. Cô khóc kể mình là con gái nhà buôn ở Đôn Hoàng bị sơn tặc bắt, trói bỏ ở đây ba ngày, kể khớp nhiều chi tiết về thành khiến đoàn chia thành hai ý kiến ngay trong hang.
Quách Thiết Ngưu mang tới một bát trà nóng và đặt xuống bên cạnh Tang Đan. Hai người uống trà mà không nói gì thêm. Tình đồng hành trên đường cát nhiều khi chỉ cần một bát trà đúng lúc.
Tang Đan đi một vòng quanh chỗ nghỉ, xem xét nền đất và hướng gió. Nơi nào cát xám hơn nơi khác, ông đều dừng lại nhìn lâu hơn một chút. Kinh nghiệm nhiều năm dạy ông rằng đất lạ thì phải hỏi người già và nhìn dấu chân thú trước.
La Đại Dũng kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
- Đêm nay chia gác làm ba ca, không ai gác một mình. - Tang Đan dặn và nhìn từng người một lượt. Lệnh này từ mấy ngày nay không còn ai cười nữa. Người nhận ca đầu ôm chăn ra ngồi cạnh đống lửa chưa tàn.
- Ai thấy điều gì lạ thì báo ngay cho người gác, đừng tự đi xem một mình. - Lệnh của Tang Đan được truyền qua từng tốp. Thạch Tiểu Thạch nghe xong ôm chặt bó củi vào ngực và đi sát bên Mã Lục.
- Hàng hóa có ướt hay mốc thì còn cứu được, người mất thì không. - Tang Đan nói câu ấy với giọng rất bình thản. Mấy phu xe nghe xong đều cúi đầu, vì ai cũng hiểu chuyến đi này đã khác hẳn những chuyến trước.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Tang Đan nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Hạ Văn Bân gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Tang Đan không tranh cãi chuyện kể, chỉ ra lệnh đốt thêm đuốc, mang dầu ra và giữ cô đứng yên trong vùng sáng trước khi bất cứ ai chạm vào dây trói.
Phía xa, dãy núi đá đen sẫm đứng im như một bức tường không cửa. Tang Đan nhìn về hướng ấy rất lâu. Ông biết điểm đến của đoàn nằm ngay dưới chân bức tường đá đó, và cũng biết mọi lời đồn khó nghe nhất đều gắn với nơi ấy.
Có lúc gió ngừng hẳn, im lặng dày tới mức nghe được tiếng tim mình đập. Tang Đan giữ nguyên tư thế ngồi và chờ cho qua hết cơn im lặng ấy. Ở tử địa, im lặng quá lâu cũng là một dấu hiệu phải ghi nhớ.
Tang Đan nhớ lại lời dặn của Tang Đan về tử địa quanh vùng này. Hài cốt người và thú nằm lẫn trong cát hàng trăm năm không ai nhận. Đất như thế giữ âm khí nặng, người yếu bóng vía đi qua dễ sinh bệnh và mê sảng.
Đàn lạc đà nằm rạp thành vòng ngoài, cổ ngẩng cao và tai luôn quay về phía gió. Chúng nhai chậm, mắt lim dim, nhưng chỉ một tiếng động lạ cũng đủ làm cả đàn ngẩng đầu cùng lúc. Người phu xe già nói thú đi cát nghe đất giỏi hơn người.
La Đại Dũng kiểm lại yên lạc đà rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Ánh đèn dầu trong lều chao nghiêng theo gió lùa qua khe vải. Tang Đan lấy tay che miệng đèn và nhìn ra ngoài qua khe hở. Bên ngoài chỉ có cát, đá và mấy đống hàng phủ bạt im lìm.
Đá ở vùng này giữ nóng lâu và nứt ra những vệt đen mảnh. Tang Đan nhặt một mảnh đá lên xem rồi đặt trả lại chỗ cũ. Ông không muốn mang theo bất cứ thứ gì nhặt được quanh vùng đất có hài cốt vô danh.
Hậu quả của việc này được Tang Đan ghi lại ngay trong đêm. Sổ dữ kiện của đoàn thêm một dòng mới: Cao trào bắt đầu khóa: chưa ai cởi trói; Tang Đan giành quyền kiểm tra bằng đuốc theo đúng điều kiện đã đặt ở chương 33; đoàn chia ý kiến cứu hay không. Dòng chữ ngắn mà nặng, vì từ nay mọi quyết định của đoàn đều phải đối chiếu với nó.
Một phu xe trẻ hỏi vì sao phải tụng kinh cho những bộ hài cốt không quen biết. Tang Đan đáp rằng người sống làm việc tử tế cho người khuất thì lòng mình yên. Lòng yên thì tay không run và mắt nhìn rõ hơn trong đêm tối.
Đêm xuống rất nhanh ở sa mạc, cái lạnh ập tới ngay sau vệt nắng cuối cùng. Tang Đan khoác thêm áo bông và ngồi gần lửa hơn. Ông lật sổ ra ghi lại những việc đã xảy ra trong ngày bằng nét chữ nhỏ và đều.
Khi đoàn dừng nghỉ, Quách Thiết Ngưu nhóm bếp ở chỗ khuất gió và đào hố cát đặt nồi. Khói bếp bay ngang mặt đất rồi tan nhanh. Mùi trà nóng làm không khí bớt căng hơn một chút.
- Ngày mai đi sớm, tối nay ai cũng phải ngủ đủ giấc của ca mình. - Tang Đan khép sổ và nói câu cuối cùng trước khi đứng dậy. Mấy người quanh lửa gật đầu rồi tản về chỗ nằm của từng tốp.
Tang Đan mở bản đồ vẽ tay ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Gió mang theo tiếng cát trượt trên sườn cồn, nghe như có bàn chân rất nhẹ đi qua. Tang Đan ngồi yên nghe hết một hồi lâu mới phân biệt được tiếng cát và tiếng thú. Đêm ở sa mạc dạy người ta kiên nhẫn trước khi kết luận.
Việc phân nước được làm rất nghiêm trong đoàn. Mỗi người một phần, lạc đà uống theo lượt, phần dự trữ khóa trong thùng gỗ không ai tự ý mở. Tang Đan đứng nhìn tới lượt cuối cùng mới rời giếng.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Hạ Văn Bân thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Quách Thiết Ngưu chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
- Đoạn đường này trước kia có ai trú đêm chưa. - Tang Đan hỏi người dẫn đường của trạm. Người kia đáp đã lâu không ai dám ở lâu, chỉ ghé lấy nước rồi đi ngay. Câu trả lời ngắn mà làm mấy phu xe trẻ im hẳn.
Tang Đan tới khoang sâu hang đá cổ khi hơi nóng ban ngày còn giữ trong đá tới tận nửa đêm. Việc đầu tiên ông làm là đếm lại người và lạc đà theo thói quen của đoàn buôn. Con số khớp với sổ thì lòng mới yên được một nửa.
Ở khoang sâu hang đá cổ, cát lọt vào mọi khe hở của áo quần và giày vải. Tang Đan phủi cát trên vai áo rồi gọi Mã Lục lại gần để dặn việc. Giọng ông giữ mức vừa đủ nghe, không muốn làm cả trại chú ý.
- Việc hôm nay phải xong trước khi trời tối hẳn. - Tang Đan nói và chỉ tay về phía đoàn lạc đà đang được dỡ hàng. Mã Lục gật đầu, quay đi truyền lại cho tốp của mình.
Triệu Tam kiểm lại túi kinh rồi ghi thêm một dòng vào giấy nhớ. Mực tàu gặp gió khô rất mau đặc, phải chấm nhiều lần mới viết tròn nét. Tờ giấy được gấp tư và cất vào ngực áo.
Bữa ăn của đoàn chỉ có bánh khô, thịt muối và trà nóng pha trong ấm sắt. Thạch Tiểu Thạch chia phần đều cho từng tốp, ai cũng nhận phần mình rồi ăn trong im lặng. Tiếng nhai bánh khô giòn tan nghe rõ giữa khoảng cát rộng.
Tang Đan mở ống nhòm đồng ra xem lại, đối chiếu từng khoản bằng đầu ngón tay. Sổ sách của đoàn buôn là mạng người thứ hai, mất sổ là mất đường về. Ông ghi thêm ngày tháng ở góc trang rồi mới khép lại.
Khi lửa trại cháy đều, mấy người ngồi gần nhau hơn để tránh gió. Câu chuyện quay về hàng hóa, tiền công và ngày về, những chuyện trần thế làm người ta tạm quên nỗi sợ mơ hồ. Chỉ có Mã Lục thỉnh thoảng lại ngẩng đầu nghe ngóng phía ngoài vòng lửa.
Triệu Tam kể rằng những người đi cát lâu năm đều thuộc một lệ chung. Gặp hài cốt vô danh bên đường thì vùi lại tử tế, gặp người lạ ban đêm thì hỏi rõ lai lịch trước khi cho vào trại. Lệ ấy không ghi trong sổ nào mà truyền miệng qua nhiều thế hệ phu xe.
- Cát hôm nay lạ lắm, đi mãi mà dấu chân cũ vẫn còn nguyên. - Thạch Tiểu Thạch nói nhỏ khi quay lại trại. Tang Đan bảo mọi người ghi nhớ nhận xét ấy, vì dấu vết trên cát là thứ chữ viết trung thực nhất của sa mạc.
Mã Lục buộc lại dây yên cho con lạc đà đầu đàn, kiểm tra chỗ da bị cọ xát. Con thú quỳ gối chịu đựng, thỉnh thoảng quay đầu nhìn chủ bằng con mắt ướt. Đi cát lâu, người và thú hiểu nhau qua những việc nhỏ như thế.
Trong lúc chờ đoàn tập hợp, Tang Đan hỏi thăm Triệu Tam về đoạn đường sắp tới. Câu trả lời gồm toàn tên giếng, tên cồn và những chỗ cát lún phải tránh. Ông ghi hết vào trí nhớ theo thứ tự trước sau.
Khi mọi việc tạm xong, Tang Đan ngồi yên nghe gió cát ngoài trại. Ông không nói thêm lời nào. Sự im lặng của ông làm mấy người trẻ cũng tự biết phải giữ mồm giữ miệng.