BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 46: Thuyền Nan Ra Giữa Dòng

Đêm ngày 3 tháng 3 năm 2027, lúc không giờ năm mươi lăm phút, chiếc thuyền nan của đền Tam Giang chạm đúng vào ranh giới ba dòng nước ở ngã ba sông Bạch…

Nội dung chương

Đêm ngày 3 tháng 3 năm 2027, lúc không giờ năm mươi lăm phút, chiếc thuyền nan của đền Tam Giang chạm đúng vào ranh giới ba dòng nước ở ngã ba sông Bạch Hạc. Sau một quãng chèo dài và nặng nhất trong cả mùa lễ của Lê Minh Quân. Từ bến đền ra tới ranh giới ấy ngày thường chỉ là một quãng nước ngắn mà người làng chèo thong thả trong ít phút, nhưng trong đêm nay, mỗi mái chèo của Quân đều phải chống lại cùng lúc ba thứ. Mưa quất thẳng vào mặt, gió từ phía sông Đà đẩy thuyền nan lệch về phía dòng Lô, và dòng nước xiết của ngã ba đang dâng cao vì mưa đầu nguồn. Thuyền nan nhỏ và nhẹ, khác hẳn thuyền độc mộc của đêm giao thừa và càng khác xa chiếc thuyền vỏ sắt đang quay trong xoáy ở giữa khu cấm, nó dềnh lên hạ xuống theo từng đợt sóng. Nước mưa đọng trong khoang thuyền đã ngập tới mắt cá chân của hai ông cháu, và Quân phải vừa chèo vừa giữ cho mũi thuyền không xoay ngang. Vì chỉ một lần thuyền xoay ngang trước sóng ngầm ở miệng vực sâu cũng đủ làm cả thuyền lật úp trong bóng tối.

Cụ Thịnh ngồi ở mũi thuyền, đúng vị trí ông đã ngồi trong đêm giao thừa khi ra múc nước thiêng. Hai tay ông ôm chặt chiếc chum gốm đã mở niêm vào sát ngực, thân chum được chiếc khăn khô của bà Sen phủ lên miệng để nước mưa không rơi vào trong, lưng ông hơi khom về phía trước để che gió cho miệng chum. Và từ lúc thuyền rời bến tới giờ, ông chưa nói một lời nào ngoài những hiệu lệnh ngắn cho Quân đổi hướng chèo. Ông giữ hơi của mình như ông đã dạy Quân trong những buổi học văn tế, thở chậm và đều qua từng đợt sóng, không để cơn ho nào của tuổi già chen vào. Không để sự chao đảo của thuyền nan làm hơi thở đứt quãng, vì ông biết rõ chỉ ít phút nữa. Toàn bộ phần việc của người giữ đền sẽ nằm trong một bài văn tế phải được niệm trọn từ câu đầu tới câu cuối không ngắt giữa chừng, trên một chiếc thuyền nan đang dềnh giữa dòng xiết, trong mưa bão. Ở tuổi bảy mươi tám.

Ở bến đền, ông Thắng là người đã đưa thuyền nan ra khỏi bậc đá. Ông đứng ngâm chân trong nước sông lạnh buốt ở bậc đá dưới cùng, một tay giữ dây neo phụ của thuyền nan quấn quanh cọc gỗ của bến, tay còn lại giữ chiếc đèn bão soi cho hai ông cháu xuống thuyền trong mưa. Khi thuyền nan rời bến, ông không buông dây neo ngay, ông giữ nó thêm một quãng dài nhất mà sợi dây cho phép, để thuyền nan khỏi bị dòng nước sát bến giật ngang trong những mái chèo đầu tiên. Rồi mới thả dây theo đúng hiệu đã định, đứng yên ở đầu bến nhìn quầng sáng nhỏ của chiếc đèn trên thuyền nan đi xa dần vào màn mưa đen. Từ lúc ấy, phần việc của ông Thắng chỉ còn là giữ bến, giữ đèn hiệu và giữ sợi dây neo phụ sẵn sàng ở cọc gỗ, chờ bất kỳ hiệu gọi nào từ giữa dòng. Ông đứng ở bậc đá cao nhất, áo mưa ướt sũng, mắt nhìn về phía quầng xanh mờ đang cuộn lên ở miệng vực sâu, miệng lẩm nhẩm một câu khấn rất khẽ của người đi sông già. Câu khấn ông đã khấn trong đêm thuyền cá của chính mình lật úp ở ngã ba này nhiều năm về trước.

Ở vòng ngoài của khu cấm, anh Kiên đưa thuyền tuần áp sát tới ranh giới an toàn nhất mà sóng và xoáy cho phép. Thuyền tuần không vào sâu trong vòng phao, vì anh biết rõ thuyền lớn mà lao vào vùng nước đang xoáy ở miệng vực sâu trong đêm nay thì chỉ thêm một thuyền gặp nạn. Phần việc của đội tuần lúc này là giữ vòng ngoài cho vững, sẵn sàng lao tới vớt người ngay khi có bất kỳ ai rời khỏi thuyền, và giữ cho không một chiếc thuyền nào khác của thôn tò mò ra sông trong lúc này. Anh Kiên đứng ở mũi thuyền tuần, nhìn quầng sáng của đèn thuyền nan đã tới ranh giới ba dòng nước, nhìn bóng đen của chiếc thuyền vỏ sắt đang quay chậm trong vòng xoáy ở phía trong. Và nhìn quầng sáng xanh ở tầng sâu mỗi lúc một rõ hơn giữa hai chiếc thuyền ấy. Anh ra hiệu cho người giữ đèn trên thuyền tuần quét một vệt sáng ngắn về phía bến, báo vòng ngoài đã vào vị trí, rồi nói ngắn với cả đội trên thuyền, giọng anh trầm và rõ trong tiếng mưa.

- Vòng ngoài giữ nguyên ở đây. Không ai vào thay được vị trí của cụ ở giữa dòng, việc của mình là sẵn sàng vớt người và giữ mặt nước phía ngoài. Mắt không được rời khỏi thuyền nan một giây nào.

Quân nghe không rõ câu nói ấy qua màn mưa, anh chỉ nhìn thấy vệt sáng hiệu của thuyền tuần quét qua ở phía ngoài rồi tắt, và hiểu rằng vòng ngoài đã vào đúng vị trí đã chốt trong buổi họp chia ca. Lúc này thuyền nan đã ra khỏi vùng nước gần bến, sóng ngầm của ngã ba bắt đầu dềnh thuyền lên những đợt dài và mạnh hơn hẳn. Mỗi đợt sóng đi qua là một lần Quân phải ghì mái chèo xuống sâu và kéo bằng cả sức của hai vai mới giữ được mũi thuyền hướng về ranh giới ba dòng nước. Hai vai anh mỏi nhừ, hai bàn tay rát bỏng vì cán chèo ướt trượt trong lòng tay, nước mưa chảy vào mắt làm anh phải chớp liên tục mới nhìn được hướng của những chiếc phao mốc gần nhất. Anh nhớ rõ sai số cũ của chính mình, anh từng đọc sai giờ nước lên của sông Đà so với sông Lô và từng ước lượng sai hướng trượt của thuyền tắt máy trên dòng xiết. Nên trong quãng chèo này anh không tin vào ước lượng của mình nữa, anh chèo theo tiếng nước và theo hiệu lệnh ngắn của ông nội ở mũi thuyền, ông bảo ghì thì ghì, ông bảo thả chèo cho thuyền trôi thì anh thả. Từng nhịp một, không thêm, không bớt.

Khi thuyền nan chạm tới ranh giới ba dòng nước, cụ Thịnh giơ một bàn tay lên trong bóng tối, hiệu cho Quân ngừng chèo và giữ thuyền đứng tại chỗ. Quân cắm mái chèo xuống sâu, ghì chặt cán chèo bằng cả hai tay, tì đầu gối vào thành thuyền, biến chính thân người mình thành một chiếc neo sống giữ cho thuyền nan không trôi khỏi ranh giới ấy. Từ vị trí này nhìn sang, chiếc thuyền vỏ sắt ở giữa khu cấm đã gần hơn hẳn so với khi nhìn từ bến, gần tới mức Quân nghe rõ tiếng máy phát vẫn nổ giòn trên thuyền ấy. Nghe rõ tiếng người hét nhau trong hoảng loạn, và nhìn rõ mảng cá trắng đang xoay tròn quanh thân thuyền trong vòng xoáy qua màn mưa mỗi khi quầng sáng xanh ở tầng sâu hắt lên. Cụ Thịnh ngồi yên ở mũi thuyền một lúc lâu, ôm chum nước thiêng, đầu ngẩng về phía chiếc thuyền đang gặp nạn, hơi thở của ông chậm dần lại thành một nhịp đều và sâu. Như một người đang gom toàn bộ sức lực còn lại của mình vào một việc duy nhất sắp bắt đầu.

Việc giữ thuyền nan đứng yên ở ranh giới ba dòng nước khó hơn cả quãng chèo ra. Dòng nước ở đúng ranh giới ấy không chảy theo một chiều, nó xoáy nhẹ quanh miệng vực sâu và đổi hướng theo từng đợt sóng ngầm đi lên từ tầng sâu, lúc đẩy mũi thuyền về phía dòng Thao. Lúc kéo đuôi thuyền về phía dòng Đà. Quân phải đổi thế ghì chèo liên tục, có lúc cắm chèo sâu ở phía phải, có lúc chống chèo ở phía trái, hai cánh tay anh run lên vì mỏi mà không dám thả lỏng một nhịp nào. Vì anh biết chỉ cần thuyền nan trôi lệch khỏi ranh giới này một quãng ngắn, toàn bộ phần lễ sắp tới sẽ không còn đứng ở đúng chỗ mà lệ làng đã giữ qua bao đời. Cụ Thịnh ở mũi thuyền cảm nhận được từng nhịp ghì chèo ấy qua thân thuyền, ông đặt một bàn tay xuống mặt ván thuyền như để giữ thăng bằng cho cả hai ông cháu, rồi nói rất khẽ. Chỉ đủ cho Quân nghe qua tiếng mưa.

- Giữ đúng chỗ này. Khó mấy cũng giữ. Ta bắt đầu đến nơi rồi, con không được để thuyền trôi.

Quân gật đầu mà không đáp thành lời, vì anh sợ bất kỳ một câu trả lời nào lúc này cũng làm ông nội phải phân tâm khỏi nhịp thở mà ông đang giữ. Anh nhìn lưng áo mưa của ông khom xuống che cho miệng chum, nhìn đôi vai già nua của ông giữ yên một cách lạ thường giữa những đợt dềnh mạnh nhất của thuyền nan. Và anh hiểu rằng người đang ngồi ở mũi thuyền kia không còn giữ sức cho quãng đường quay về nữa, ông đang dồn toàn bộ sức của mình cho một bài văn tế sắp phải niệm giữa dòng. Trên mặt nước đang cuộn lên từng vòng sóng ngược gió. Ở phía ngoài, thuyền tuần của anh Kiên hạ ga máy xuống mức nhỏ nhất, giữ vị trí ở vòng ngoài như một chiếc bóng lớn lặng lẽ trong mưa, đèn hiệu tắt hẳn để không làm chói mắt người ở giữa dòng. Chỉ thỉnh thoảng mới lóe lên một vệt sáng rất ngắn báo vị trí. Ở bến đền, ông Thắng cuốn lại sợi dây neo phụ vào cọc gỗ cho gọn, treo thêm một chiếc đèn bão thứ hai ở đầu bến, và đứng yên ở bậc đá cao nhất, hai tay chắp trước ngực. Nhìn ra giữa dòng như ông đã nhìn trong đêm của chính mình nhiều năm trước, khi mặt nước này quyết định cho một người đi sông được trở về bờ hay không.

Đúng lúc ấy, đồng hồ của đêm case đi tới mốc một giờ sáng ngày 3 tháng 3 năm 2027. Ở giữa khu cấm, trên chiếc thuyền vỏ sắt đang quay trong xoáy, một tia điện lớn phóng thẳng từ đầu cần kích còn lại xuống mặt nước sôi sủi bọt, sáng lóe lên trong mưa như một tia chớp nhỏ nổ ngay trên mặt sông. Và mặt nước ở miệng vực sâu trước cửa đền gợn mạnh lên thành một vòng sóng lớn đi ngược chiều gió, mở thẳng về phía cả hai chiếc thuyền đang có mặt ở ranh giới của nó.

Chương khác

Xem thêm