BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 32: Thừa nhận sau cánh cửa đóng
Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm…
Nội dung chương
Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Đỗ Trọng Phú làm công việc của mình chậm hơn mọi ngày, như thể tay chân cũng nghe được một điều chưa rõ sắp đổi thay trong khu phố.
Ông Túc và cụ Khâm tới nhà theo lời hẹn. Sau cánh cửa đóng, Phú thừa nhận riêng với vợ con và hai người già là chính mình đã thuê Lực đào bia, vì tham một món đồ trấn cửa hàng và muốn khoe với giới cổ vật. Ông xin hai người già cho cách trả bia sao cho kín đáo để giữ thể diện. Cụ Khâm nói thẳng bão không chờ thể diện của ai, và việc trả phải làm ngay đêm nay, trước khi mố sạt hẳn.
Người dân trong phố vẫn giữ thói quen ghé miếu đầu cầu thắp một nén hương trước khi ra đồng hay mở hàng, một thói quen cũ kỹ mà bền như chính những viên đá lát đường. Không ai trong số họ ngờ rằng sự bình yên của cả dãy phố lại đang treo trên một tấm đá nằm im dưới chân cầu, thứ mà họ đi qua hằng ngày mà không hề hay biết.
Sau cánh cửa phòng khách đóng kín. Phú lần đầu tiên thừa nhận thành tiếng với vợ con: chính ông ta đã ra lệnh và trả tiền cho người đào tấm bia ở chân cầu, vì tham giá trị của nó và muốn khoe đẳng cấp với giới buôn đồ cổ. Buổi thừa nhận ấy chỉ có người trong nhà, ông ta không quỳ và cũng chưa đối diện với bất kỳ ai ngoài phố, nhưng lời nói dối giữ suốt mười ngày qua đã chính thức gãy tại đó.
- Việc này, theo Minh Quân, rồi sẽ đi tới đâu? Đỗ Trọng Phú hỏi khẽ, mắt không rời mặt nước kênh đang dâng ngoài kia. - Tới đâu thì cũng phải đi cho hết, không dừng giữa chừng được nữa. {cp} đáp, giọng chậm và chắc.
Đỗ Trọng Phú không phải người dễ tin vào những chuyện không nhìn thấy bằng mắt, nhưng Đỗ Trọng Phú cũng là người sống đủ lâu ở đất này để biết rằng có những điều tổ tiên dặn dò không phải để dọa trẻ con. Giữa tin và không tin, còn có một khoảng rất rộng tên là biết sợ, và khoảng ấy đang lớn dần lên theo từng ngày mưa.
Ai sống lâu ở Hội An cũng thuộc nằm lòng quy tắc của mùa mưa: nghe dự báo bão thì chằng chống mái nhà, kê cao đồ đạc, và tuyệt đối không coi thường nước lên trong đêm. Thế nhưng mùa mưa năm nay, thứ khiến người ta mất ngủ lại không chỉ nằm ở ngoài kênh.
Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Đỗ Trọng Phú hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.
Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu.
Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, mấy bác chài lưới của dãy phố ven bờ là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.
Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, mấy người chài lưới già trên kênh là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày. Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và có trọng lượng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy.
Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và với cân nặng đúng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy.
Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài.
Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp. Trẻ con trong phố được người lớn dặn không chơi gần mép kênh những ngày nước lớn, và chúng thuộc lời dặn ấy từ rất sớm, như thuộc đường về nhà của chính mình. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố.
Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những tay lưới kỳ cựu trong phố là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.
Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục.
Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.
Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Những người chài lưới lâu năm giữ thói quen lên hương ở miếu đầu cầu theo lệ cũ mỗi đầu tháng giữa những ngày nước kênh dâng cao nhất trong năm. Những người chài lưới lâu năm kể cho khách xa nghe chuyện cây cầu mấy trăm năm tuổi đều đặn như tiếng chuông đình vào mỗi buổi chiều muộn. Các cụ cao niên trong phố trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão để câu chuyện của khu phố được kể tiếp một cách bình yên. Đội thợ hồ trong phường ghi nhớ từng mốc nước lên trong mùa theo đúng nếp cũ của tổ dân phố ven kênh.
Đêm xuống dần trên phố cổ, đèn lồng được thắp lên lác đác sau những ô cửa còn mở. Và dòng kênh cổ vẫn chảy qua chân cầu như nó đã chảy mấy trăm năm nay, mang theo trong lòng nó một bí mật mà từ nay không còn là bí mật của riêng ai nữa.
Chương khác
- Chương 29: Đưa con về nhà ngoại một đêm
- Chương 30: Tin bão và vết nứt toác Mưa dầm ở Hội An những ngày giữa tháng mười một không ồn ào mà dai dẳng,. Thấm qua mái ngói, thấm qua tường vôi, làm cả khu phố cổ lúc nào cũng phảng phất mùi ẩm của gỗ cũ và nước kênh. Đỗ Trọng Phú bắt đầu ngày mới trong cái ẩm ướt ấy, với một mối bận tâm không nói ra được cùng ai.
- Chương 31: Đêm nước phun qua khe gạch
- Chương 33: Lời khai của người thợ đào
- Chương 34: Đối tác hủy thương vụ
- Chương 35: Tọa độ cũ trên bản đồ mố cầu