BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 44: Nước rượu gừng trên minh văn

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Nguyễn Văn Túc…

Nội dung chương

Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Nguyễn Văn Túc làm công việc của mình chậm hơn mọi ngày, như thể tay chân cũng nghe được một điều chưa rõ sắp đổi thay trong khu phố.

Thầy cúng Phạm Văn Nhơn mở bình nước rượu gừng đã chuẩn bị từ chiều, thấm khăn, lau sạch từng dòng minh văn trên mặt bia cho tới khi chữ và phù trấn hiện rõ dưới ánh đèn bão. Cụ Khâm đọc lại một lượt chữ vừa hiện, gật đầu xác nhận đúng mặt, đúng hướng. Trước khi ra hiệu hạ bia, Phú được dìu xuống khỏi ghế, quỳ sụp trên nền cầu ướt, nhận tội đào trộm bia trước cụ Khâm, thầy Nhơn, cán bộ Đức và những người dân phố cổ còn ở lại giữ cầu. Ông Túc đứng cạnh, nhìn vệt vôi tọa độ và nói: bây giờ mới hạ được.

Những người buôn đồ cổ trong vùng vẫn thường nói với nhau rằng đồ vật càng cổ càng có vía, chạm vào phải biết kiêng, giữ trong nhà phải biết nể. Có những món đồ không sinh ra để làm bàn trà hay vật khoe khoang, và cái giá của việc đặt sai chỗ của chúng luôn đắt hơn mọi món tiền người ta tưởng mình kiếm được.

Giữa mưa bão quật thẳng vào mặt, thầy Phạm Văn Nhơn mở chai nước rượu gừng đã chuẩn bị sẵn. Thấm vào khăn và lau sạch từng dòng minh văn trên mặt tấm bia, lau tới đâu lớp bùn đất mấy ngày qua bong ra tới đó, chữ cổ hiện dần lên rõ ràng trong ánh đèn xe. Khi mặt bia đã sạch, Phú được dìu tới trước mố cầu, và ông ta quỳ sụp xuống nền đất ướt, nhận tội đào trộm tấm bia trước cụ Khâm, thầy Nhơn, cán bộ Đức và những người dân phố cổ đang đứng trú mưa quanh đó. Đó là lần duy nhất trong đời mình ông ta quỳ nhận tội như thế, và cũng là lần duy nhất của câu chuyện này.

- Việc này, theo cụ Khâm, rồi sẽ đi tới đâu? Nguyễn Văn Túc hỏi khẽ, mắt không rời mặt nước kênh đang dâng ngoài kia. - Tới đâu thì cũng phải đi cho hết, không dừng giữa chừng được nữa. {cp} đáp, giọng chậm và chắc.

Nguyễn Văn Túc không phải người dễ tin vào những chuyện không nhìn thấy bằng mắt, nhưng Nguyễn Văn Túc cũng là người sống đủ lâu ở đất này để biết rằng có những điều tổ tiên dặn dò không phải để dọa trẻ con. Giữa tin và không tin, còn có một khoảng rất rộng tên là biết sợ, và khoảng ấy đang lớn dần lên theo từng ngày mưa.

Có những món nợ không ghi trong sổ sách nào mà vẫn phải trả đủ, trả đúng chỗ, đúng cách. Người Hội An xưa vẫn dạy con cháu rằng của trấn giữ là của chung, động vào của chung thì một mình hưởng lợi mà cả phố gánh họa, thứ họa ấy sớm muộn cũng quay lại đúng nhà kẻ đã động tay.

Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Nguyễn Văn Túc hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.

Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu.

Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Trong những ngày triều cường, nước kênh dâng lên làm ướt bậc thềm của mấy ngôi nhà thấp nhất ven bờ, và người dân chỉ lặng lẽ kê cao đồ đạc, chờ nước rút như đã chờ qua bao mùa. Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục.

Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, mấy người chài lưới già trên kênh là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.

Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài.

Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Trong những ngày triều cường, nước kênh dâng lên làm ướt bậc thềm của mấy ngôi nhà thấp nhất ven bờ, và người dân chỉ lặng lẽ kê cao đồ đạc, chờ nước rút như đã chờ qua bao mùa.

Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục.

Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố.

Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và với cân nặng đúng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.

Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những tay lưới kỳ cựu trong phố là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày.

Người làm nghề buôn bán ở Hội An coi trọng chữ tín hơn mọi giấy tờ, vì một cửa hàng mất chữ tín trong phố cổ thì coi như mất cả con đường làm ăn lâu dài. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ.

Người giữ đình của khu phố góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn giữ cho khu phố một nhịp sống yên ổn giữa mùa mưa bão. Những người làm nghề chèo đò trên kênh trông chừng dãy phố khi trời chuyển bão không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ mà bền. Mấy chị em phụ nữ trong tổ dân phố kiểm tra lại bờ kè sau mỗi đợt triều như thể đó là phần việc tự nhiên của mỗi người trong phố. Người dân ven kênh góp sức dọn bùn sau những ngày nước lớn chậm rãi mà chắc chắn như cách người phố cổ vẫn làm mọi việc.

Đêm xuống dần trên phố cổ, đèn lồng được thắp lên lác đác sau những ô cửa còn mở. Và dòng kênh cổ vẫn chảy qua chân cầu như nó đã chảy mấy trăm năm nay, mang theo trong lòng nó một bí mật mà từ nay không còn là bí mật của riêng ai nữa.

Chương khác

Xem thêm