BIA BÙA TRẤN THỦY QUÁI Ở HỘI AN - Chương 50: Hai giờ sáng yên tĩnh
Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Trần Hữu Khâm…
Nội dung chương
Gió từ phía cửa biển thổi ngược vào kênh cổ, mang theo hơi nước mặn và tiếng sóng xa vọng lại qua những con hẻm nhỏ. Trong không khí ấy, Trần Hữu Khâm làm công việc của mình chậm hơn mọi ngày, như thể tay chân cũng nghe được một điều chưa rõ sắp đổi thay trong khu phố.
Đêm 30/11, cụ Khâm thức dậy theo thói quen già, ra miếu đầu cầu kiểm tra mố trong một đợt triều thường: chân đế mới đắp vững, mặt nước kênh phẳng, chỉ có tiếng nước thường của con kênh chảy qua phố. Đúng 02:00, ở biệt thự, không có tiếng nước nào dưới nền nhà; Phú tự đi bộ ra sân bằng đôi chân hết đau, đứng nhìn hai trụ đá trống và bộ bàn trà gỗ thường. Cụ Khâm thắp một nén hương ở miếu, khép sổ miếu lại và ghi dòng cuối của đợt này: đá đã về chỗ của đá, người đã biết sợ chỗ không thuộc về mình.
Cửa hàng, nhà ở, miếu thờ và cây cầu trong khu phố này gắn với nhau bằng những mối dây vô hình của mấy trăm năm chung sống. Một việc làm sai ở chân cầu có thể làm rung cả dãy phố, cũng như một lời nói dối trong nhà có thể làm lệch cả một gia đình.
Đêm cuối tháng, cụ Khâm thắp một nén hương tại miếu đầu cầu rồi ghi dòng cuối vào cuốn sổ miếu, khép lại một mùa mưa bão nhiều biến động của khu phố. Ở biệt thự nhà họ Đỗ, đồng hồ điểm hai giờ sáng và không có tiếng nước nào vang lên dưới nền nhà nữa, chỉ có sự yên tĩnh bình thường của một đêm cuối tháng mười một. Mốc hai giờ sáng yên tĩnh ấy là cái kết đối chiếu cho bảy đêm dài đã qua, và khu phố cổ chìm vào giấc ngủ yên như chưa từng có tấm bia nào bị đào lên khỏi chân cầu.
- Người trong phố bắt đầu hỏi rồi, giấu thêm được bao lâu nữa? Trần Hữu Khâm hạ giọng khi thấy có người đi ngang qua. - Giấu được một ngày thì họa lớn thêm một phần. Tôi nói thật, không dọa đâu. {cp} nói rồi lặng im một lúc lâu.
Trong lòng Trần Hữu Khâm lúc này có hai tiếng nói cãi nhau không dứt. Một tiếng nói nhắc tới tiền bạc, uy tín và những năm tháng gây dựng cơ nghiệp. Tiếng còn lại chỉ nhắc đi nhắc lại một hình ảnh duy nhất: tấm đá xanh nằm dưới chân cầu, và dòng nước đen đang chảy quanh nó trong đêm.
Tiếng mưa gõ trên mái tôn, tiếng nước chảy trong máng xối và tiếng gió lùa qua khe cửa là bản nhạc nền quen thuộc của những đêm tháng mười một ở phố cổ. Người nghe quen tai tới mức chỉ cần một âm thanh lạ chen vào giữa bản nhạc ấy, dù rất nhỏ, cũng đủ làm họ choàng tỉnh.
Sổ sách, biên bản và những ghi chép tay trong những ngày ấy đều được giữ lại cẩn thận. Vì Trần Hữu Khâm hiểu rằng một câu chuyện càng khó tin thì càng cần những bằng chứng trần thế rõ ràng để đứng vững trước mọi lời chất vấn về sau.
Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, mấy bác chài lưới của dãy phố ven bờ là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày. Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà.
Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu.
Căn biệt thự ở phường Cẩm Châu nằm cách cầu cổ không xa, đi xe chỉ mất ít phút, vậy mà trong những ngày ấy, khoảng cách giữa hai nơi như thể dài ra theo từng đêm mất ngủ của người trong nhà. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.
Trong những ngày triều cường, nước kênh dâng lên làm ướt bậc thềm của mấy ngôi nhà thấp nhất ven bờ, và người dân chỉ lặng lẽ kê cao đồ đạc, chờ nước rút như đã chờ qua bao mùa. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình. Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ.
Người già trong phố kể rằng ngày xưa, việc chôn một vật trấn xuống chân cầu là việc của cả làng, có hương án, có người chứng kiến, có sổ ghi chép để đời sau còn biết đường mà giữ. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, mấy người chài lưới già trên kênh là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Không ai trong khu phố mong một kết cục ồn ào, họ chỉ mong nước kênh chảy yên, cầu đứng vững và con cháu ngủ ngon qua những đêm mưa bão như mọi mùa mưa trước đây. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu. Một tấm đá nặng gần bốn trăm ký không phải thứ có thể di chuyển bằng sức của một hai người. Và chính sự nặng nề ấy là một phần của việc trấn giữ, vì vật trấn phải nằm yên tuyệt đối mới giữ được yên cho cả đoạn kênh.
Người ta vẫn nói của đi thay người, nhưng ở câu chuyện này, thứ phải đưa về đúng chỗ không phải là tiền bạc, mà là một tấm đá mang trên mình trách nhiệm với cả một khu phố. Khi nước trong kênh đổi màu và chảy xoáy khác thường, những tay lưới kỳ cựu trong phố là người nhận ra đầu tiên, và họ thường lặng lẽ thu lưới sớm hơn mọi ngày. Mỗi mùa mưa, phường đều cử người đi kiểm tra cống rãnh, bờ kè và những đoạn tường cũ nhất trong phố, công việc lặp lại đều đặn như một nhịp sinh hoạt không thể thiếu.
Trẻ con trong phố được người lớn dặn không chơi gần mép kênh những ngày nước lớn, và chúng thuộc lời dặn ấy từ rất sớm, như thuộc đường về nhà của chính mình. Tiếng chuông ở đình phố cổ vang lên vào những buổi chiều muộn, trầm và xa, nhắc người ta nhớ rằng khu phố này đã đứng vững qua nhiều cơn bão lớn hơn cơn bão đang tới rất nhiều. Mọi con số trong câu chuyện này đều được ghi lại cẩn thận: kích thước tấm đá, cân nặng của nó. Độ dài từng vệt nứt trên mố cầu và từng mốc giờ trong đêm, vì người trong cuộc hiểu rằng chỉ những con số đo được mới giữ được họ tỉnh táo giữa những chuyện khó tin.
Trẻ con trong phố được người lớn dặn không chơi gần mép kênh những ngày nước lớn, và chúng thuộc lời dặn ấy từ rất sớm, như thuộc đường về nhà của chính mình. Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và có trọng lượng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Sự im lặng trong những ngày ấy không phải là bình yên, mà là khoảng lặng của một khu phố đang nín thở chờ xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở chân cầu của mình.
Tấm bia trong câu chuyện này chỉ có một, bằng đá xanh, dài một trăm bốn mươi hai xăng ti mét. Rộng tám mươi hai xăng ti mét, dày mười hai xăng ti mét và với cân nặng đúng ba trăm tám mươi sáu ký, do tiền nhân lập từ thế kỷ mười bảy. Những tấm đá xanh dùng trong các công trình cổ ở vùng này thường được chọn rất kỹ, đá phải liền khối, không nứt, chịu được nước ngâm lâu năm mà không mục. Dân phố cổ vẫn truyền nhau rằng cây cầu đá bắc qua kênh là cây cầu biết giữ nhà giữ phố, người đi qua cầu mỗi ngày đều vô thức bước nhẹ hơn khi tới giữa nhịp.
Ngoài kia, mưa vẫn rơi đều trên mái ngói phố cổ. Trần Hữu Khâm khép lại công việc của ngày, trong đầu còn nguyên những con số. Những mốc giờ và những lời kể vừa nghe, chúng xếp chồng lên nhau thành một áp lực im lặng mà không ai trong khu phố này còn có thể làm ngơ được nữa.
Chương khác
- Chương 47: Lá bưởi, rượu nếp và vôi hàu mật mía
- Chương 48: Đêm đầu con ngủ yên Mưa dầm ở Hội An những ngày giữa tháng mười một không ồn ào mà dai dẳng,. Thấm qua mái ngói, thấm qua tường vôi, làm cả khu phố cổ lúc nào cũng phảng phất mùi ẩm của gỗ cũ và nước kênh. Lê Thị Ngọc Lan bắt đầu ngày mới trong cái ẩm ướt ấy, với một mối bận tâm không nói ra được cùng ai.
- Chương 49: Bàn trà mới bằng gỗ