CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 1: Con chó trắng ở bến cát

Buổi sáng ở vựa cát bắt đầu bằng tiếng xe ben lùi vào bãi. Phú cầm cuốn sổ bìa xanh đi một vòng quanh các đống cát, chấm số chuyến, ghi tiền công cho…

Nội dung chương

Buổi sáng ở vựa cát bắt đầu bằng tiếng xe ben lùi vào bãi. Phú cầm cuốn sổ bìa xanh đi một vòng quanh các đống cát, chấm số chuyến, ghi tiền công cho từng tốp phu. Cát sông Trường Giang phơi trắng cả bãi, nắng đầu tháng ba còn nhẹ, gió từ mặt sông thổi lên mang theo mùi bùn non và mùi dầu máy.

Làng Đồng Cát những ngày này thức dậy rất sớm. Tiếng gà gáy từ các ngõ còn tối vọng qua những mái ngói thấp. Khói bếp lên sớm, quyện với hơi sương mỏng trên mặt ruộng hẹp sau làng. Người đi làm đồng đội nón lá, gánh cuốc qua con đường cát dẫn ra phía bến sông. Cát lún dưới dép, để lại từng vệt chân nông rồi gió thổi qua lại lấp dần. Mọi việc trong làng vẫn trôi theo nếp cũ. Chỉ có người nhà Phú là thấy mỗi buổi sáng bây giờ dài hơn trước, vì ai cũng phải đi qua gian giữa và liếc xuống gầm phản một lần.

Có những đêm cả nhà Phú thức trắng mà không ai nói với ai câu nào. Mỗi người ngồi ở một góc quen thuộc của mình. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường nghe rõ hơn thường ngày. Tiếng gió lùa qua khe cửa. Tiếng trở mình rất khẽ từ gầm phản. Trong sự im lặng ấy, ai cũng đang nghĩ về cùng một chuyện mà không ai muốn là người mở lời trước. Những đêm như thế dài hơn mọi đêm mất ngủ vì công việc.

Ông làm việc này đã gần ba mươi năm. Từ một bãi đất rẻ mua vội cuối năm 1998, vựa cát lớn dần thành bãi tập kết vật liệu lớn nhất xã Bình Dương. Người làng gọi ông là bá hộ Phú. Ông nghe quen, cũng không sửa. Chỉ có ông biết bãi đất đầu tiên ấy mua bằng số tiền từ đâu, và ông giữ điều đó kín như giữ một hòn đá trong túi áo, nặng mà không ai nhìn thấy.

Những buổi trưa nắng gắt, sân nhà Phú vắng tiếng người. Chỉ có tiếng ve trên cây bàng đầu ngõ và tiếng gió thổi cát lạo xạo qua thềm. Con chó nằm im dưới gầm phản, khuất trong bóng râm mát nhất nhà. Nhìn từ ngoài sân vào, gian giữa tối và yên như thường ngày. Chỉ người trong nhà mới biết sự yên tĩnh ấy là yên tĩnh của chờ đợi, và thứ được chờ chưa bao giờ là điều lành.

Con đường từ nhà Phú ra bến sông đi qua một rặng tre già. Tre ở Đồng Cát mọc thấp, thân vàng, lá rụng đầy mặt đường vào mùa khô. Ban ngày rặng tre râm mát, là chỗ phu cát nghỉ trưa. Ban đêm nó tối và sâu, gió đi qua nghe như tiếng người thì thầm rất xa. Người canh mộ đi qua đoạn đường ấy thường đi thành nhóm, không ai tách ra đi một mình dù quen đường tới đâu.

Anh Tý chạy từ phía bến lên, tay chỉ về phía đồi cát. Anh nói từ trưa có một con chó trắng lạ lảng vảng ở mép nước. Nó cụt một chân sau, đi tập tễnh, không ai trong làng nhận là chó nhà mình. Mấy người phu ném đá xua, nó chỉ lùi ra xa rồi ngồi xuống nhìn lại.

Anh Tý giữ xe và trông bãi ở vựa cát, ngủ lại chòi tôn nhiều đêm liền. Anh kể có những đêm chó nhà quanh bến sủa dồn về phía đồi cát rồi im bặt cùng lúc. Anh không dám kể chuyện ấy ở nhà chủ, sợ thêm lo. Anh chỉ ghi nhớ và làm việc chăm hơn, như thể sự chăm chỉ của người làm công cũng góp một phần giữ cho cơ nghiệp này khỏi sụp trong những ngày sóng gió.

Mùa này, học sinh trường xã bắt đầu nghỉ hè lác đác theo lớp. Tiếng trẻ con chơi ngoài đường nhiều hơn vào buổi trưa. Bảo nghe tiếng bạn bè ngoài ngõ mà không chạy ra như trước. Nó ngồi trên phản nhìn qua cửa sổ, mặt không buồn không vui. Sen nhìn con như vậy còn xót hơn nhìn nó khóc. Một đứa trẻ mất đi sự hiếu động là một đứa trẻ đang bị lấy đi từng phần tuổi thơ của mình.

Phú đi xuống bến. Con chó ngồi trên cát ướt, lông trắng muốt, sạch một cách lạ giữa bãi cát lấm lem. Chân sau bên trái của nó cụt từ khớp, chỉ còn ba chân chống trên mặt cát. Nó không sủa, không gầm. Đôi mắt của nó đỏ ngầu, đỏ như mắt người thức nhiều đêm liền.

Trưởng thôn Thành là người giữ nhịp cho cả làng trong những ngày xôn xao. Ông tới nhà Phú nhiều lần, khi thì hòa giải với nhà họ Phạm, khi thì dặn dò chuyện canh mộ, khi thì chỉ ngồi uống chén trà để sự có mặt của thôn làm dịu không khí. Ông làm việc bằng giấy tờ, biên bản và lời nói có chừng mực. Trong một vụ việc mà phần ma quái không ghi vào biên bản được, phần người phải được ghi cho thật rõ ràng.

Thầy Tư làm nghề mộc và nghề thầy bằng cùng một đôi tay. Ông đo gỗ bằng thước, đo sân bằng bước chân, và đo lòng người bằng sự im lặng. Ông không bao giờ nhận làm những việc trái lệ để lấy tiền nhanh. Trong vùng, người ta trọng ông vì điều đó. Khi ông từ chối một lễ trấn, người ta biết việc ấy thật sự không làm được, chứ không phải ông làm giá. Sự từ chối của ông, vì vậy, nặng ngang một lời phán.

- Chó nhà ai mà lạ vậy. Xua nó đi cho khuất mắt.

Trường xã vào buổi sáng ồn ào tiếng trẻ con. Mai tới lớp sớm, xếp lại ghế nhựa, viết ngày tháng lên góc bảng. Học trò của cô mới năm sáu tuổi, chưa biết gì về chuyện nhà thầy cô của chúng. Cô nhìn bọn trẻ chạy trong sân trường mà lòng chùng xuống. Em trai cô cũng từng chạy như thế trong sân nhà, trước khi những đêm gầm gừ bắt đầu chiếm lấy giấc ngủ của nó.

Chị Nở nấu ăn cho nhà Phú đã gần mười năm. Bà thuộc khẩu vị từng người trong nhà, biết ông Phú ăn mặn, biết bà Sen ăn nhạt, biết thằng Bảo thích canh chua cá. Từ ngày Bảo bệnh, mâm cơm bà nấu ra hay bị bỏ dở. Bà nấu ít đi, đổi món thường xuyên, và luôn để sẵn một nồi cháo trắng trên bếp, phòng khi nửa đêm thằng bé tỉnh dậy đòi ăn như những ngày còn khỏe.

Phú nói vậy rồi quay lên. Anh Tý cầm cây sào tre khua mấy cái. Con chó đứng dậy, lùi thêm vài bước về phía đồi cát, rồi quay đầu nhìn thẳng về hướng nhà Phú ở cuối đường làng. Nó nhìn rất lâu, như đã biết rõ đường đi. Phú bỗng thấy gáy mình lạnh, dù nắng vẫn còn trên bãi cát.

Người già trong làng hay nói đất có thổ công, sông có hà bá. Những câu nói ấy trẻ con nghe cho vui, người lớn nghe để giữ lệ. Ông Bảy là người ít nói về thần thánh nhất làng, mà lại là người giữ lệ nghiêm nhất. Ông nói lệ không phải để cúng bái rườm rà. Lệ là cách người xưa gói lại những bài học đắt giá, để con cháu khỏi phải trả học phí bằng chính mạng sống của mình lần nữa.

Bảo trước khi bệnh là đứa trẻ khỏe và hiếu động. Nó học lớp một ở trường xã, chữ viết còn nguệch ngoạc, thích nhất giờ ra chơi và chiếc xe gỗ cha nó đẽo cho. Nó hay ngồi trên phản gỗ ở gian giữa làm bài tập, chân đung đưa không chạm đất. Nhìn nó bây giờ nằm im, ít nói, người lớn trong nhà ai cũng xót. Một đứa trẻ bảy tuổi không đáng phải gánh bất cứ món nợ nào của người lớn, dù món nợ ấy cũ tới đâu.

Đêm ở làng Đồng Cát tối hơn đêm ở phố rất nhiều. Không có đèn đường liên tục, chỉ có ánh đèn vàng hắt ra từ cửa sổ các nhà. Tiếng chó nhà sủa xa, tiếng ếch nhái ở ruộng sau làng, tiếng gió qua rặng tre. Trong cái tối ấy, một đôi mắt đỏ dưới gầm phản trở thành thứ ánh sáng không ai muốn nhìn mà không ai tránh được. Nó ở ngay giữa nhà, giữa gian thờ cúng và sinh hoạt, như một món nợ đặt giữa mâm cơm.

Buổi sáng ở trạm y tế xã thường đông người chờ khám. Sen bế Bảo ngồi ở hàng ghế ngoài cùng, nhìn những người mẹ khác bế con tới khám những bệnh có tên rõ ràng. Bà bỗng thèm được nghe bác sĩ nói một cái tên bệnh cụ thể cho con mình, dù tên ấy nặng tới đâu. Một cái tên giúp người ta biết đường mà chữa. Còn bệnh của Bảo, càng khám càng chỉ thấy một khoảng trống, và khoảng trống ấy có hình một con chó trắng nằm dưới gầm phản.

Những người phu ở vựa cát phần lớn là dân làng, làm cho nhà Phú đã nhiều năm. Họ biết ơn ông chủ hào phóng ngày Tết, biết tính ông nóng mà công bằng trong sổ sách. Khi vựa bị đình chỉ một phần, họ lo cho việc làm của mình, và cũng lo cho nhà chủ. Có người lặng lẽ hỏi Hiếu xem trong nhà có cần người thức canh đêm không. Lời hỏi ấy không nhắc tới ma quỷ. Nó chỉ là cách người quê chìa tay ra khi chưa biết phải giúp bằng cách nào.

Buổi chiều ở bến cát là lúc phu thuyền dọn dẹp, rửa chân tay, chuẩn bị về. Cát ướt in đầy dấu chân chồng chéo. Phú nhiều lần đứng nhìn những dấu chân ấy bị nước sông xóa dần khi triều lên. Ông nghĩ về dấu vết của chính mình. Có dấu vết nước xóa được trong một buổi chiều. Có dấu vết nằm yên hai mươi tám năm dưới đáy lòng người khác, chờ ngày triều rút mới lộ ra nguyên vẹn.

Nghĩa địa đầu làng nằm trên gò cát phía bắc, gió thổi quanh năm không dứt. Các nấm mộ cũ mới chen nhau, cỏ cát mọc lưa thưa giữa những lối đi mòn. Ban ngày, nghĩa địa yên tĩnh và sáng. Ban đêm, nó là nơi ít ai trong làng muốn đi ngang một mình. Từ ngày mộ Hoa bị đào, tổ canh mộ thành một việc của cả làng. Người ta thay phiên nhau thức, mang theo đèn, nước uống và sự im lặng nhiều hơn là vũ khí.

Đêm xuống, gian giữa lại tối dần quanh chiếc phản gỗ, và cả nhà bước vào một quãng chờ nữa của hạn trăm ngày.

Chương khác

Xem thêm