CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 12: Người đàn bà ở Bình Minh

Ngày thứ mười sáu, một người quen của Sen từ xã Bình Minh ghé chơi. Bà ta ngồi ở quán nước đầu làng một lúc rồi vào nhà thăm Sen. Chuyện trò vòng quanh,…

Nội dung chương

Ngày thứ mười sáu, một người quen của Sen từ xã Bình Minh ghé chơi. Bà ta ngồi ở quán nước đầu làng một lúc rồi vào nhà thăm Sen. Chuyện trò vòng quanh, bà nhắc tới một người đàn bà cùng xã. Bà Phạm Thị Lài, góa chồng từ năm 1998. Chồng bà chết trôi trên sông Trường Giang. Tới lúc chôn, ngón tay người chồng vẫn trống trơn. Chiếc nhẫn cưới khắc chữ của hai vợ chồng không ai tìm thấy.

Những người phu ở vựa cát phần lớn là dân làng, làm cho nhà Phú đã nhiều năm. Họ biết ơn ông chủ hào phóng ngày Tết, biết tính ông nóng mà công bằng trong sổ sách. Khi vựa bị đình chỉ một phần, họ lo cho việc làm của mình, và cũng lo cho nhà chủ. Có người lặng lẽ hỏi Hiếu xem trong nhà có cần người thức canh đêm không. Lời hỏi ấy không nhắc tới ma quỷ. Nó chỉ là cách người quê chìa tay ra khi chưa biết phải giúp bằng cách nào.

Buổi chiều ở bến cát là lúc phu thuyền dọn dẹp, rửa chân tay, chuẩn bị về. Cát ướt in đầy dấu chân chồng chéo. Phú nhiều lần đứng nhìn những dấu chân ấy bị nước sông xóa dần khi triều lên. Ông nghĩ về dấu vết của chính mình. Có dấu vết nước xóa được trong một buổi chiều. Có dấu vết nằm yên hai mươi tám năm dưới đáy lòng người khác, chờ ngày triều rút mới lộ ra nguyên vẹn.

Phú đang bưng chén trà. Nghe tới đó, tay ông khựng lại. Chén trà rơi xuống nền gạch, vỡ tan, nước trà bắn lên ống quần. Cả nhà nhìn ông. Ông cười gượng, nói trượt tay, rồi lập tức lái câu chuyện sang chuyện giá cát và chuyện mùa màng. Ông nói nhiều hơn thường ngày, nói lấp vào khoảng trống vừa lộ ra.

Nghĩa địa đầu làng nằm trên gò cát phía bắc, gió thổi quanh năm không dứt. Các nấm mộ cũ mới chen nhau, cỏ cát mọc lưa thưa giữa những lối đi mòn. Ban ngày, nghĩa địa yên tĩnh và sáng. Ban đêm, nó là nơi ít ai trong làng muốn đi ngang một mình. Từ ngày mộ Hoa bị đào, tổ canh mộ thành một việc của cả làng. Người ta thay phiên nhau thức, mang theo đèn, nước uống và sự im lặng nhiều hơn là vũ khí.

Đất cát ở Đồng Cát giữ dấu chân rất rõ và xóa dấu chân cũng rất nhanh. Một vệt kéo lê trên cát buổi đêm có thể biến mất sau một cơn gió buổi sáng. Vì vậy tổ canh mộ phải ghi nhớ bằng mắt và bằng lời kể khớp nhau của nhiều người. Trong vụ việc này, bằng chứng ít khi nằm yên chờ người ta tới lấy. Nó đòi người sống phải thức, phải nhìn, phải ghi lại ngay khi còn thấy được.

Sen nhìn thấy hết. Bà là vợ ông hai mươi tám năm. Bà biết khi nào chồng mình nói thật và khi nào ông nói để che một chuyện khác. Cái rơi chén ấy không phải vụng về. Nó là một phản ứng của người vừa nghe nhắc đúng món nợ mình giấu. Bà không hỏi ngay. Bà cất chi tiết này vào lòng, như cất một mảnh vỡ sắc, chờ ngày ráp lại với những mảnh khác.

Trẻ con trong làng bị người lớn dặn không được tới gần nhà Phú vào buổi tối. Chúng nghe lời, mà vẫn tò mò đứng từ xa nhìn vào sân mỗi khi đi ngang. Câu chuyện chó ba chân mắt đỏ thành chuyện kể thì thầm ở trường học. Người lớn không thích điều đó, nhưng cũng không cấm hết được. Một làng có chuyện lạ thì trẻ con là nơi chuyện ấy sống lâu nhất, lâu hơn cả tờ lịch và những cuốn sổ của người lớn.

Bàn thờ gia tiên nhà Phú đặt ở gian giữa, phía trên chiếc phản gỗ. Hương khói ngày rằm mùng một chưa bao giờ thiếu. Sen lau bàn thờ rất kỹ mỗi lần thắp hương, thay nước, thay hoa. Từ ngày con chó nằm dưới gầm phản phía dưới bàn thờ, bà thắp hương mà tay run. Bà khấn tổ tiên phù hộ cho đứa cháu nhỏ, và cũng khấn cho chồng mình đủ can đảm làm điều ông phải làm.

Tối đó Phú ra sân đứng rất lâu. Bình Minh ở bên kia sông. Người đàn bà ấy góa chồng hai mươi tám năm. Ông đã đi qua hai mươi tám năm giàu sang của mình mà chưa một lần dám nghĩ trọn về phía bên kia của dòng sông.

Đò ngang qua sông Trường Giang chạy mấy chuyến mỗi ngày. Người Bình Minh qua Đồng Cát buôn bán, người Đồng Cát qua Bình Minh thăm họ hàng. Hai bờ sông gần nhau tới mức đứng bên này gọi to là bên kia nghe thấy. Vậy mà một món nợ nằm giữa hai bờ ấy suốt hai mươi tám năm không ai bước qua. Khoảng cách của nó không đo bằng chuyến đò. Nó đo bằng sự im lặng của một người.

Ông Bảy sống ở rìa đồi cát đã quen với sự tĩnh lặng. Nhà ông ít đồ đạc, chỉ có chiếc giường tre, ấm trà cũ, mấy thứ đồ đi rừng treo trên vách và cây gậy dâu tằm dựng ở góc trang trọng nhất. Hàng xóm ít khi thấy ông hoảng hốt. Người từng đối mặt với heo rừng bị thương trong bụi rậm khó mà mất bình tĩnh trước chuyện thường. Chính sự bình tĩnh ấy làm cả nhà Phú tin lời ông, dù những lời ấy nghe nặng tới đâu.

Những cuốn sổ trong truyện này nhiều hơn người ta tưởng. Sổ xe cát ở vựa. Sổ tay mất mát của Sen. Sổ theo dõi bệnh của Hiếu. Sổ bến sông cũ trong kho lưu trữ của xã. Sổ mua bán vàng ở Tam Kỳ. Mỗi cuốn sổ giữ một mảnh sự thật. Tách riêng ra, chúng chỉ là giấy. Ráp lại với nhau, chúng thành một con đường rõ ràng dẫn từ buổi sáng năm 1998 tới gầm phản của một đứa trẻ năm 2026.

Trong những ngày căng nhất, Phú hay ra đứng ở cổng nhìn con đường làng. Đường cát chạy qua đồi, qua nghĩa địa, tới bến sông. Mọi nơi chốn của vụ việc này đều nằm trên cùng một con đường. Ông đi con đường ấy gần hết đời người. Giờ ông mới thấy nó không chỉ dẫn ra bến cát làm ăn. Nó dẫn ngược về một buổi sáng mà ông đã chọn giữ im lặng, và sự im lặng ấy quay lại đòi cả nhà ông phải trả thay.

Đám giỗ trong làng là dịp họ hàng tụ họp đông đủ nhất. Năm nay nhà Phú hoãn một đám giỗ nhỏ, nói là trong nhà có người bệnh. Họ hàng xa nghe vậy cũng thông cảm, gửi lễ tới rồi về. Sen đứng ở cổng tiễn khách, nghe tiếng cười nói xa dần mà thấy nhà mình như bị một lớp kính vô hình ngăn cách với cả làng. Lớp kính ấy chỉ vỡ được khi sự thật được nói ra hết.

Ngày mưa hiếm hoi trong tháng tư làm cả làng mát đi một buổi. Mưa gõ trên mái tôn ở vựa cát, rửa sạch bụi trên lá tre, làm mặt đường cát cứng lại dễ đi hơn. Người nhà Phú nhìn mưa mà mong nó rửa trôi được phần nào những ngày u ám. Nhưng mưa tạnh, nắng lên, con chó vẫn nằm nguyên dưới gầm phản, và tờ lịch lại chuẩn bị sang một dòng mới. Không cơn mưa nào rửa được món nợ của người sống.

Chuyện ở vựa cát vẫn phải chạy dù trong nhà có chuyện. Xe cát ra vào theo chuyến, phu xúc cát làm theo ca, sổ sách ghi theo ngày. Hiếu chia việc cho từng tốp, kiểm lại số chuyến vào cuối buổi, giọng nói vẫn đều như cũ. Chỉ những người làm lâu năm mới nhận ra anh ít cười hơn trước. Có hôm anh đứng giữa bãi cát nhìn về phía nghĩa địa rất lâu, tới khi anh Tý gọi mới giật mình quay lại với công việc.

Đồi cát sau làng là nơi trẻ con vẫn chăn bò và người già vẫn lên hóng gió. Cát ở đó mịn, cao, nhìn xuống được cả làng và một khúc sông cong. Từ ngày có chuyện chó lạ, người ta ít lên đồi cát vào buổi chạng vạng. Không ai cấm. Chỉ là ai cũng tự chọn về nhà sớm hơn một chút. Nỗi sợ ở làng quê không cần ai tuyên bố. Nó tự lan qua những thói quen đổi khác rất nhỏ.

Căn bếp nhà Phú về đêm trở thành nơi người lớn tránh đi một mình. Từ đêm phát hiện đứa bé cầm thịt sống, chị Nở luôn để một ngọn đèn nhỏ cháy tới sáng. Ánh đèn ấy không xua được gì. Nó chỉ giúp người dậy sớm nhóm bếp thấy rõ mặt người thân của mình, và thấy rõ không có đứa trẻ nào đang đứng trong bóng tối. Những ngọn đèn nhỏ như vậy xuất hiện dần khắp nhà, ở gian giữa, ở hành lang, ở cửa buồng của Bảo.

Giếng nước ở đầu ngõ là nơi đàn bà trong xóm gặp nhau mỗi buổi sớm. Họ gánh nước, rửa rau, trao đổi tin tức của cả làng trong mấy chục phút ngắn ngủi ấy. Tin về nhà Phú cũng đi qua giếng nước này, đổi giọng tùy người kể. Sen ít ra giếng hơn trước. Bà lấy nước vào lúc thật sớm, khi ngõ còn vắng, để khỏi phải nghe những câu hỏi thương hại mà bà chưa biết trả lời ra sao.

Mỗi lần ra nghĩa địa, tổ canh đều đi qua mộ của những người làng đã khuất lâu năm. Những cái tên trên bia đá mờ dần theo mưa nắng. Ông Bảy đi chậm lại ở một vài nấm mộ quen, như chào người cũ. Ông nói người chết ở làng này phần lớn yên nghỉ. Chỉ những ai còn nợ chưa rõ, hoặc bị người sống giữ lại một thứ không thuộc về mình, mới không yên được. Ông nói câu ấy nhẹ nhàng, mà Hiếu nghe như nói thẳng vào nhà mình.

Phản gỗ lim ở gian giữa là vật cũ nhất trong nhà. Nó có từ thời ông nội của Phú còn sống, mặt phản bóng lên vì nhiều thế hệ ngồi lên, nằm lên, bày mâm cơm lên. Gầm phản thấp và tối, trẻ con trong nhà xưa nay vẫn chui vào chơi trốn tìm. Từ ngày con chó nằm vào đó, không đứa trẻ nào trong xóm dám bén mảng tới gần gian giữa nữa. Người lớn đi qua cũng bước nhẹ hơn, nói khẽ hơn, như sợ đánh thức một thứ đang ngủ mà thật ra chưa từng ngủ.

Mai lại cầm bút ghi thêm một dòng lên tờ lịch, nét chữ vẫn nhỏ và đều như những ngày đầu.

Chương khác

Xem thêm