CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 21: Vựa cát bị đình chỉ

Ngày thứ bốn mươi mốt, đoàn kiểm tra của xã và huyện xuống vựa cát. Họ đo đạc bến bãi, đối chiếu giấy phép, kiểm tra hành lang sông. Kết quả được lập…

Nội dung chương

Ngày thứ bốn mươi mốt, đoàn kiểm tra của xã và huyện xuống vựa cát. Họ đo đạc bến bãi, đối chiếu giấy phép, kiểm tra hành lang sông. Kết quả được lập thành biên bản ngay tại bãi. Vựa cát của Phú bị đình chỉ một phần vì giấy phép bến bãi hết hạn và một góc bãi lấn vào hành lang sông. Dây niêm phong được căng ngang góc bãi quen thuộc nhất.

Tờ lịch treo ở gian giữa trở thành vật được nhìn tới nhiều nhất trong nhà. Mai ghi từng ngày bằng bút bi xanh, nét chữ nhỏ và đều. Mỗi dòng ghi là một ngày cả nhà đã đi qua được. Có người trong nhà nhìn tờ lịch để lấy can đảm. Có người nhìn nó để tính xem còn bao nhiêu ngày nữa phải chịu đựng. Dù nhìn bằng cách nào, con số trên lịch cũng chỉ đi về một hướng. Nó không lùi lại bao giờ.

Người làm trong nhà, anh Tý và chị Nở, chứng kiến mọi chuyện từ vị trí gần nhất mà ít được hỏi nhất. Họ thấy con chó từ buổi trưa đầu tiên ở bến cát. Họ nghe tiếng gầm gừ trong bếp lúc nửa đêm. Họ biết nhà chủ đang giấu làng nhiều chuyện, và họ giữ kín như giữ việc của chính nhà mình. Lòng trung thành ở làng quê đôi khi chỉ đơn giản là biết chuyện mà không đem đi kể.

Phú ký biên bản trong im lặng. Ông làm ăn gần ba mươi năm, quen với giấy tờ, mà lần này tay ký run nhẹ. Ông nhìn bãi cát từng là hạt giống cơ nghiệp của mình bị căng dây. Cát vẫn trắng, sông vẫn chảy, chỉ có việc làm ăn của ông là bị chặn lại ở một góc, như một lời nhắc rằng điềm phá sản không còn là lời đồn nữa.

Anh Dũng mất con gái khi cô bé mới mười chín tuổi. Nỗi đau của anh không ồn ào. Nó nằm ở việc mỗi đêm anh lại ra nghĩa địa đứng cạnh mộ con, nhìn lớp đất bị cào bới mà bất lực. Khi tổ canh mộ được lập, anh là người tới sớm nhất và về muộn nhất. Anh không đòi hỏi gì ở nhà Phú ngoài sự thật. Với một người cha vừa mất con, sự thật là thứ tối thiểu mà người sống còn nợ nhau.

Nhà thờ họ Trần nằm ở giữa làng, sân rộng, có cây đa già che mát một góc. Họp họ ở đó là việc trọng của làng, ai cũng ăn mặc chỉnh tề. Phú đã ngồi ở nhà thờ họ này qua bao lần giỗ chạp và bàn việc làng. Ông chưa từng nghĩ có ngày mình đứng giữa nhà thờ ấy để kể một tội cũ của chính mình, trước mặt tổ tiên và con cháu cùng họ.

Trên đường về, ông đi ngang bến cát năm 1998. Ông đứng lại rất lâu ở mép nước. Chính chỗ này, buổi sáng mười ba tháng tám năm ấy, thi thể một người đàn ông hai mươi tám tuổi dạt vào. Chính chỗ này, đời ông rẽ sang hướng giàu sang. Và cũng chính từ chỗ này, con chó trắng ba chân đã đi vào làng, vào nhà ông, nằm dưới gầm phản của ông.

Kế hoạch canh mộ được trưởng thôn ghi thành văn bản phân công hẳn hoi. Mỗi đêm mấy người, ai mang đèn, ai mang nước, ai giữ liên lạc với thôn. Giấy trắng mực đen làm cho một việc vốn đầy sợ hãi trở nên có tổ chức. Người làng bớt sợ hơn khi biết mình không đơn độc ngoài gò cát trong đêm. Sự có mặt của nhau, đôi khi, là thứ trấn an mạnh nhất mà người sống có.

Làng Đồng Cát những ngày này thức dậy rất sớm. Tiếng gà gáy từ các ngõ còn tối vọng qua những mái ngói thấp. Khói bếp lên sớm, quyện với hơi sương mỏng trên mặt ruộng hẹp sau làng. Người đi làm đồng đội nón lá, gánh cuốc qua con đường cát dẫn ra phía bến sông. Cát lún dưới dép, để lại từng vệt chân nông rồi gió thổi qua lại lấp dần. Mọi việc trong làng vẫn trôi theo nếp cũ. Chỉ có người nhà Phú là thấy mỗi buổi sáng bây giờ dài hơn trước, vì ai cũng phải đi qua gian giữa và liếc xuống gầm phản một lần.

Anh Tý đi sau, không dám giục. Phú quay về nhà khi trời đã xế. Ông nói với Sen một câu ngắn. Vựa bị đình chỉ một phần rồi. Sen nghe, không kêu ca. Bà chỉ lặng lẽ mở cuốn sổ tay mới mua, bắt đầu ghi lại mọi khoản mất mát của nhà mình kể từ ngày con chó vào nhà.

Có những đêm cả nhà Phú thức trắng mà không ai nói với ai câu nào. Mỗi người ngồi ở một góc quen thuộc của mình. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường nghe rõ hơn thường ngày. Tiếng gió lùa qua khe cửa. Tiếng trở mình rất khẽ từ gầm phản. Trong sự im lặng ấy, ai cũng đang nghĩ về cùng một chuyện mà không ai muốn là người mở lời trước. Những đêm như thế dài hơn mọi đêm mất ngủ vì công việc.

Những buổi trưa nắng gắt, sân nhà Phú vắng tiếng người. Chỉ có tiếng ve trên cây bàng đầu ngõ và tiếng gió thổi cát lạo xạo qua thềm. Con chó nằm im dưới gầm phản, khuất trong bóng râm mát nhất nhà. Nhìn từ ngoài sân vào, gian giữa tối và yên như thường ngày. Chỉ người trong nhà mới biết sự yên tĩnh ấy là yên tĩnh của chờ đợi, và thứ được chờ chưa bao giờ là điều lành.

Con đường từ nhà Phú ra bến sông đi qua một rặng tre già. Tre ở Đồng Cát mọc thấp, thân vàng, lá rụng đầy mặt đường vào mùa khô. Ban ngày rặng tre râm mát, là chỗ phu cát nghỉ trưa. Ban đêm nó tối và sâu, gió đi qua nghe như tiếng người thì thầm rất xa. Người canh mộ đi qua đoạn đường ấy thường đi thành nhóm, không ai tách ra đi một mình dù quen đường tới đâu.

Anh Tý giữ xe và trông bãi ở vựa cát, ngủ lại chòi tôn nhiều đêm liền. Anh kể có những đêm chó nhà quanh bến sủa dồn về phía đồi cát rồi im bặt cùng lúc. Anh không dám kể chuyện ấy ở nhà chủ, sợ thêm lo. Anh chỉ ghi nhớ và làm việc chăm hơn, như thể sự chăm chỉ của người làm công cũng góp một phần giữ cho cơ nghiệp này khỏi sụp trong những ngày sóng gió.

Mùa này, học sinh trường xã bắt đầu nghỉ hè lác đác theo lớp. Tiếng trẻ con chơi ngoài đường nhiều hơn vào buổi trưa. Bảo nghe tiếng bạn bè ngoài ngõ mà không chạy ra như trước. Nó ngồi trên phản nhìn qua cửa sổ, mặt không buồn không vui. Sen nhìn con như vậy còn xót hơn nhìn nó khóc. Một đứa trẻ mất đi sự hiếu động là một đứa trẻ đang bị lấy đi từng phần tuổi thơ của mình.

Trưởng thôn Thành là người giữ nhịp cho cả làng trong những ngày xôn xao. Ông tới nhà Phú nhiều lần, khi thì hòa giải với nhà họ Phạm, khi thì dặn dò chuyện canh mộ, khi thì chỉ ngồi uống chén trà để sự có mặt của thôn làm dịu không khí. Ông làm việc bằng giấy tờ, biên bản và lời nói có chừng mực. Trong một vụ việc mà phần ma quái không ghi vào biên bản được, phần người phải được ghi cho thật rõ ràng.

Thầy Tư làm nghề mộc và nghề thầy bằng cùng một đôi tay. Ông đo gỗ bằng thước, đo sân bằng bước chân, và đo lòng người bằng sự im lặng. Ông không bao giờ nhận làm những việc trái lệ để lấy tiền nhanh. Trong vùng, người ta trọng ông vì điều đó. Khi ông từ chối một lễ trấn, người ta biết việc ấy thật sự không làm được, chứ không phải ông làm giá. Sự từ chối của ông, vì vậy, nặng ngang một lời phán.

Trường xã vào buổi sáng ồn ào tiếng trẻ con. Mai tới lớp sớm, xếp lại ghế nhựa, viết ngày tháng lên góc bảng. Học trò của cô mới năm sáu tuổi, chưa biết gì về chuyện nhà thầy cô của chúng. Cô nhìn bọn trẻ chạy trong sân trường mà lòng chùng xuống. Em trai cô cũng từng chạy như thế trong sân nhà, trước khi những đêm gầm gừ bắt đầu chiếm lấy giấc ngủ của nó.

Chị Nở nấu ăn cho nhà Phú đã gần mười năm. Bà thuộc khẩu vị từng người trong nhà, biết ông Phú ăn mặn, biết bà Sen ăn nhạt, biết thằng Bảo thích canh chua cá. Từ ngày Bảo bệnh, mâm cơm bà nấu ra hay bị bỏ dở. Bà nấu ít đi, đổi món thường xuyên, và luôn để sẵn một nồi cháo trắng trên bếp, phòng khi nửa đêm thằng bé tỉnh dậy đòi ăn như những ngày còn khỏe.

Người già trong làng hay nói đất có thổ công, sông có hà bá. Những câu nói ấy trẻ con nghe cho vui, người lớn nghe để giữ lệ. Ông Bảy là người ít nói về thần thánh nhất làng, mà lại là người giữ lệ nghiêm nhất. Ông nói lệ không phải để cúng bái rườm rà. Lệ là cách người xưa gói lại những bài học đắt giá, để con cháu khỏi phải trả học phí bằng chính mạng sống của mình lần nữa.

Bảo trước khi bệnh là đứa trẻ khỏe và hiếu động. Nó học lớp một ở trường xã, chữ viết còn nguệch ngoạc, thích nhất giờ ra chơi và chiếc xe gỗ cha nó đẽo cho. Nó hay ngồi trên phản gỗ ở gian giữa làm bài tập, chân đung đưa không chạm đất. Nhìn nó bây giờ nằm im, ít nói, người lớn trong nhà ai cũng xót. Một đứa trẻ bảy tuổi không đáng phải gánh bất cứ món nợ nào của người lớn, dù món nợ ấy cũ tới đâu.

Đêm ở làng Đồng Cát tối hơn đêm ở phố rất nhiều. Không có đèn đường liên tục, chỉ có ánh đèn vàng hắt ra từ cửa sổ các nhà. Tiếng chó nhà sủa xa, tiếng ếch nhái ở ruộng sau làng, tiếng gió qua rặng tre. Trong cái tối ấy, một đôi mắt đỏ dưới gầm phản trở thành thứ ánh sáng không ai muốn nhìn mà không ai tránh được. Nó ở ngay giữa nhà, giữa gian thờ cúng và sinh hoạt, như một món nợ đặt giữa mâm cơm.

Đêm xuống, gian giữa lại tối dần quanh chiếc phản gỗ, và cả nhà bước vào một quãng chờ nữa của hạn trăm ngày.

Chương khác

Xem thêm