CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 22: Con nợ bỏ trốn

Người thầu xây dựng nợ nhà Phú một khoản tiền cát lớn, kèm tiền cọc vật liệu, bất ngờ bỏ trốn khỏi địa phương. Điện thoại không liên lạc được. Nhà đóng…

Nội dung chương

Người thầu xây dựng nợ nhà Phú một khoản tiền cát lớn, kèm tiền cọc vật liệu, bất ngờ bỏ trốn khỏi địa phương. Điện thoại không liên lạc được. Nhà đóng cửa. Người làng nói anh ta đã vào Nam từ mấy hôm trước. Sen nghe tin ở chợ xã, tay đang cầm mớ rau mà đứng lặng một lúc lâu.

Đêm trăng sáng ở Đồng Cát đẹp tới mức người ta quên mất nỗi sợ trong chốc lát. Trăng rải bạc trên mặt cát ở đồi sau làng, trên mái ngói các nhà, trên con đường ra nghĩa địa. Tổ canh mộ những đêm trăng sáng nhìn rõ đường hơn, mà cũng thấy rõ hơn mọi bóng động trên gò cát. Ánh trăng không làm bớt đi điều gì. Nó chỉ làm mọi thứ hiện ra rõ ràng hơn, kể cả thứ mà người ta thà đừng nhìn thấy.

Trong nhà Phú có một chiếc tủ gỗ đựng giấy tờ đất đai và sổ sách quan trọng. Sen giữ chìa khóa tủ, cất cùng chìa khóa tủ bếp. Giấy tờ trong tủ ghi rõ từng mảnh đất, từng khoản vay, từng lần mua bán. Tất cả đều sạch sẽ và hợp lệ trước pháp luật. Chỉ có nguồn gốc của số tiền đầu tiên là không nằm trong tủ ấy. Nó nằm trong trí nhớ của một người, và trong đôi mắt đỏ dưới gầm phản.

Buổi chiều, bà ngồi tính sổ sách. Từng khoản thu, khoản mất được bà ghi vào cuốn sổ tay mất mát. Vựa cát đình chỉ một phần. Một khách quen bỏ đi vì lời đồn. Giờ thêm một khoản nợ lớn không biết có đòi lại được không. Bà cộng các con số lại, nhìn kết quả, và hiểu ra một điều lạnh người. Nếu hạn trăm ngày cứ ứng nghiệm theo nhịp này, tới ngày thứ một trăm nhà bà không chỉ mất tiền.

Người làng nói về nhà Phú bằng nhiều giọng khác nhau. Có người thương đứa bé bệnh lạ không thuốc nào chữa được. Có người sợ lây vía dữ nên tránh mặt. Có người chỉ tò mò, muốn biết điềm trăm ngày sẽ ứng vào đâu trước, vào người hay vào của. Lời đồn đi từ quán nước đầu làng tới chợ xã, từ chợ xã quay về từng bữa cơm. Trong một làng nhỏ, không có bí mật nào nằm yên được lâu, kể cả bí mật người ta cố giấu nhất.

Phú có thói quen của người làm ăn lâu năm là tính mọi chuyện bằng con số. Ông tính số chuyến cát, số công phu, số tiền lãi từng tháng. Nhưng có những thứ trong một trăm ngày này không tính bằng số được. Nỗi sợ của vợ ông không tính được. Cân nặng mất đi của con ông tính được mà không chữa được. Và món nợ năm 1998 của chính ông, tới giờ ông mới hiểu, là thứ duy nhất càng để lâu càng đắt.

- Ông Phú. Mình mất dần như cát trôi qua tay vậy.

Những lần ra nghĩa địa thắp hương sau này, Sen luôn thắp thêm một nén cho mộ Hoa. Bà đứng trước nấm mộ của cô gái mười chín tuổi rất lâu. Cô gái ấy không quen biết nhà bà, không nợ nần gì nhà bà. Mộ của cô bị đào lên đêm này qua đêm khác chỉ vì cô chết đuối cùng một dòng sông và được chôn đúng lúc món nợ cũ cần một chỗ neo. Ý nghĩ ấy làm Sen thấy nhà mình nợ nhà họ Phạm nhiều hơn một lời xin lỗi.

Cây bàng đầu ngõ nhà Phú rụng lá vào đầu mùa khô. Lá bàng khô rơi đầy thềm, chị Nở quét mỗi sáng thành từng đống nhỏ. Trẻ con xóm trên đi học ngang qua vẫn chào ông Phú như cũ. Ông đáp lại, giọng hiền, mà trong lòng nặng trĩu. Sự kính trọng của làng dành cho ông dựng lên trong gần ba mươi năm. Ông sợ nó sụp xuống trong một buổi sáng. Nhưng ông sợ hơn việc con trai mình phải trả thay món nợ của cha.

Sen nói vậy trong bữa cơm tối. Phú không đáp. Ông nhìn xuống bát cơm của Bảo, thằng bé chỉ ăn được vài muỗng. Món nợ tiền bạc ngoài xã hội và món nợ cũ ở bến sông, hai thứ tưởng rời nhau, bỗng cùng siết lại một lúc. Tờ lịch ở gian giữa đã sang ngày thứ bốn mươi bốn. Còn năm mươi sáu ngày nữa. Năm mươi sáu ngày, với nhịp mất mát này, là một quãng đường rất ngắn.

Giỗ chạp và cưới hỏi trong làng vẫn diễn ra theo lịch cũ. Tiếng trống, tiếng nói cười từ đầu làng vọng về làm nhà Phú càng thấy rõ sự lặng lẽ của nhà mình. Phú ngồi ở hiên nghe tiếng đám cưới xa, nghĩ về cơ nghiệp và danh tiếng ông giữ cả đời. Ông bắt đầu hiểu, danh tiếng giữ bằng im lặng thì mong manh như nhà cát ở bến sông. Chỉ danh tiếng dám đối diện sự thật mới đứng được qua mùa nước lớn.

Bến sông Trường Giang vào đầu mùa khô nước rút xuống thấp. Bãi cát lộ ra rộng, trắng và nóng dần lên theo nắng. Thuyền cá về bến vào buổi sớm, người ta gánh cá qua bãi trong tiếng nói cười quen thuộc. Khó ai ngờ được bãi cát yên bình này từng giữ một bí mật suốt hai mươi tám năm. Sông vẫn chảy như cũ qua bao mùa nước. Nó không giữ tội cho ai, cũng không rửa tội thay ai. Nó chỉ chảy, và để người sống tự đối diện với phần của mình.

Ở xã Bình Minh bên kia sông, bà Lài sống lặng lẽ trong căn nhà nhỏ gần bến. Bà thờ chồng bằng một bàn thờ đơn sơ, ảnh chụp đã ố vàng, bát hương luôn sạch. Hai mươi tám năm góa bụa, bà quen với việc người ta tránh nhắc chuyện chồng mình chết trôi. Bà không trách làng xóm. Bà chỉ giữ một câu hỏi không ai trả lời được. Chiếc nhẫn cưới của vợ chồng bà đã đi đâu trong buổi sáng vớt xác năm ấy.

Có những buổi chiều, Sen ngồi khâu lại chiếc áo rách của Bảo ở hiên nhà. Kim chỉ đi đều, mắt bà nhìn xuống mà đầu óc ở nơi khác. Bà nghĩ về hai mươi tám năm làm vợ. Bà biết chồng mình không phải người ác. Bà cũng biết người không ác vẫn có thể làm một việc rất sai trong một buổi sáng nghèo khó, rồi sống cả đời không dám sửa. Bà giận ông vì điều đó. Bà cũng thương ông vì điều đó. Hai thứ nằm cạnh nhau trong lòng bà suốt những ngày này.

Tiếng loa truyền thanh của xã vang lên mỗi buổi chiều, đọc tin thời tiết và lịch cắt điện. Người nhà Phú nghe loa như mọi nhà khác. Có hôm loa nhắc bà con đề phòng dịch bệnh trên gia súc, cả nhà nhìn nhau không nói. Con chó trong nhà họ không thuộc loại gia súc nào trong danh sách của xã. Nó thuộc về một sổ sách khác, thứ sổ sách mà loa truyền thanh không bao giờ đọc tới.

Tiệm tạp hóa ở đầu làng bán từ gói muối tới cuộn len. Bà chủ tiệm nhớ mặt mọi khách trong làng và nhớ cả chuyện nhà họ. Khi Sen tới mua vôi bột và nến, bà chủ tiệm lặng lẽ gói thêm mấy nén hương, nói là gửi thắp cho đứa nhỏ. Sen cảm ơn, cầm gói hàng về mà mắt cay. Trong những ngày bị lời đồn bủa vây, một cử chỉ nhỏ như vậy đủ làm người mẹ thấy làng này chưa quay lưng hẳn với nhà mình.

Sen giữ việc nhà bằng đôi tay không lúc nào ngơi. Bà quét sân từ tinh mơ, nhóm bếp, nấu nước, lo hương khói trên bàn thờ gia tiên. Làm nhiều việc vặt giúp bà khỏi phải ngồi yên mà nghĩ. Nhưng cứ tới bữa cơm, nhìn xuống bát của Bảo vơi đi chậm chạp, bà lại không giấu được nỗi lo trên mặt. Bà ăn ít theo con, người gầy đi trông thấy chỉ trong ít tuần.

Hiếu nhiều lần tự hỏi nếu mình là cha thì sẽ làm gì. Anh nghĩ tới câu hỏi ấy khi ngồi ở vựa cát, khi canh em trong đêm, khi đứng trước bà Lài ở Bình Minh. Anh chưa tìm được câu trả lời trọn vẹn. Anh chỉ biết một điều chắc chắn. Nếu món nợ này để sang đời của Bảo, nó sẽ còn nặng hơn gấp nhiều lần. Nợ cũ không tự nhẹ đi theo năm tháng. Nó chỉ đổi người gánh.

Gió sông buổi sớm mang theo mùi bùn và mùi cá. Ngư dân Bình Minh qua lại bến cát Đồng Cát bằng thuyền nhỏ, chào nhau bằng những câu ngắn gọn. Hai xã nhìn nhau qua một khúc sông, chia nhau cùng một dòng nước. Món nợ của nhà Phú cũng nằm trên dòng nước ấy. Nó bắt đầu ở bến cát bên này, và người chờ nhận nó sống ở bến sông bên kia, cách nhau một chuyến đò mà xa nhau hai mươi tám năm.

Sông Trường Giang mùa này có những bãi bồi mới nổi giữa dòng. Trẻ chăn bò lội ra bãi bồi bắt cá nhỏ trong những vũng nước cạn. Người lớn dặn chúng không được ra xa, vì sông này đã lấy đi nhiều mạng người qua các thế hệ. Hoa chết ở dòng sông này. Thọ cũng chết ở dòng sông này, cách nhau hai mươi tám năm. Người làng nói sông không có lỗi. Lỗi nằm ở người sống chưa trả xong nợ với người chết.

Bảo có một hộp bút màu đã gãy mất mấy cây. Trước khi bệnh, nó hay nằm sấp trên phản vẽ nhà, vẽ sông, vẽ một con chó bốn chân đứng cạnh cổng. Những bức vẽ trẻ con ấy Sen vẫn giữ trong tủ. Bà không dám mang ra xem lại trong những ngày này. Bà sợ nhìn thấy con chó bốn chân vô tư trong tranh của con, rồi quay sang nhìn khoảng tối dưới gầm phản của hiện tại.

Tờ lịch treo ở gian giữa trở thành vật được nhìn tới nhiều nhất trong nhà. Mai ghi từng ngày bằng bút bi xanh, nét chữ nhỏ và đều. Mỗi dòng ghi là một ngày cả nhà đã đi qua được. Có người trong nhà nhìn tờ lịch để lấy can đảm. Có người nhìn nó để tính xem còn bao nhiêu ngày nữa phải chịu đựng. Dù nhìn bằng cách nào, con số trên lịch cũng chỉ đi về một hướng. Nó không lùi lại bao giờ.

Người làm trong nhà, anh Tý và chị Nở, chứng kiến mọi chuyện từ vị trí gần nhất mà ít được hỏi nhất. Họ thấy con chó từ buổi trưa đầu tiên ở bến cát. Họ nghe tiếng gầm gừ trong bếp lúc nửa đêm. Họ biết nhà chủ đang giấu làng nhiều chuyện, và họ giữ kín như giữ việc của chính nhà mình. Lòng trung thành ở làng quê đôi khi chỉ đơn giản là biết chuyện mà không đem đi kể.

Ngoài sân, gió sông thổi cát lạo xạo qua thềm, còn trong nhà, tờ lịch vừa thêm một dòng đếm nữa.

Chương khác

Xem thêm