CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 25: Phú chối

Hiếu về nhà hỏi thẳng cha về chiếc nhẫn năm 1998. Anh đặt lên bàn cuốn sổ tay của mình, kể lại lời bà Lài, kể lại dòng chữ trong sổ bến sông. Anh hỏi,…

Nội dung chương

Hiếu về nhà hỏi thẳng cha về chiếc nhẫn năm 1998. Anh đặt lên bàn cuốn sổ tay của mình, kể lại lời bà Lài, kể lại dòng chữ trong sổ bến sông. Anh hỏi, năm ấy cha có lấy gì của người chết không. Phú nhìn con trai một lúc. Rồi ông chối. Ông nói năm đó ông chỉ là phu xúc cát, vớt xác giúp làng, không lấy gì của ai. Ông nổi giận, đuổi con trai ra khỏi phòng.

Cửa phòng đóng lại. Phú ngồi một mình trong bóng tối. Ông biết mình vừa nói dối thẳng mặt đứa con cả, đứa con đã đi thay ông tới tận Bình Minh, đã nghe người góa phụ hỏi về chiếc nhẫn của chồng bà. Bằng chứng đã đủ. Sổ bến sông đã đủ. Lời bà Lài đã đủ. Chỉ có miệng ông là chưa đủ can đảm.

Đêm đó Phú một mình ra bến cát. Ông đứng đúng chỗ năm xưa thi thể dạt vào. Nước sông vỗ vào mép cát đều đều. Trong đầu ông, buổi sáng tháng tám năm 1998 hiện về rõ từng chi tiết. Bàn tay trương nước. Ngón áp út tay trái. Thứ ánh vàng nhỏ trong nắng sớm. Và bàn tay của chính ông, run lên, làm một việc mà hai mươi tám năm sau ông vẫn không dám gọi tên trước mặt con mình.

Ông đứng rất lâu rồi quay về. Tờ lịch đã sang ngày thứ năm mươi lăm. Món nợ không vì ông chối mà nhẹ đi. Nó chỉ nặng thêm một lớp, lớp của lời nói dối nói với chính con trai mình.

Đồi cát sau làng là nơi trẻ con vẫn chăn bò và người già vẫn lên hóng gió. Cát ở đó mịn, cao, nhìn xuống được cả làng và một khúc sông cong. Từ ngày có chuyện chó lạ, người ta ít lên đồi cát vào buổi chạng vạng. Không ai cấm. Chỉ là ai cũng tự chọn về nhà sớm hơn một chút. Nỗi sợ ở làng quê không cần ai tuyên bố. Nó tự lan qua những thói quen đổi khác rất nhỏ.

Tình làng nghĩa xóm trong những ngày này hiện ra ở những việc nhỏ. Người cho nhà Phú mượn đèn pin đi canh mộ. Người trông vựa cát thay Hiếu những đêm anh phải ở nhà với em. Người hàng xóm nấu thêm nồi cháo mang sang cho đứa bé. Không phải ai cũng tin chuyện điềm. Nhưng phần lớn người làng đều làm một việc gì đó tử tế, lặng lẽ, như cách người quê giữ nhau qua một cơn hoạn nạn chưa gọi được tên.

Ngoài chợ xã, hàng quán mở từ khi trời còn tối. Người bán cá nói giá bằng giọng to, người mua rau mặc cả bằng giọng nhỏ. Mọi sinh hoạt vẫn ồn ào và sống động như chưa hề có chuyện gì xảy ra ở đầu làng. Nhưng ai tinh ý sẽ thấy mấy người đàn bà khi đi ngang ngõ nhà Phú đều bước nhanh hơn một chút, và câu chuyện ở sạp trà đá gần cổng chợ luôn hạ giọng khi nhắc tới hai chữ ba chân.

Đêm trăng sáng ở Đồng Cát đẹp tới mức người ta quên mất nỗi sợ trong chốc lát. Trăng rải bạc trên mặt cát ở đồi sau làng, trên mái ngói các nhà, trên con đường ra nghĩa địa. Tổ canh mộ những đêm trăng sáng nhìn rõ đường hơn, mà cũng thấy rõ hơn mọi bóng động trên gò cát. Ánh trăng không làm bớt đi điều gì. Nó chỉ làm mọi thứ hiện ra rõ ràng hơn, kể cả thứ mà người ta thà đừng nhìn thấy.

Giỗ chạp và cưới hỏi trong làng vẫn diễn ra theo lịch cũ. Tiếng trống, tiếng nói cười từ đầu làng vọng về làm nhà Phú càng thấy rõ sự lặng lẽ của nhà mình. Phú ngồi ở hiên nghe tiếng đám cưới xa, nghĩ về cơ nghiệp và danh tiếng ông giữ cả đời. Ông bắt đầu hiểu, danh tiếng giữ bằng im lặng thì mong manh như nhà cát ở bến sông. Chỉ danh tiếng dám đối diện sự thật mới đứng được qua mùa nước lớn.

Sen giữ việc nhà bằng đôi tay không lúc nào ngơi. Bà quét sân từ tinh mơ, nhóm bếp, nấu nước, lo hương khói trên bàn thờ gia tiên. Làm nhiều việc vặt giúp bà khỏi phải ngồi yên mà nghĩ. Nhưng cứ tới bữa cơm, nhìn xuống bát của Bảo vơi đi chậm chạp, bà lại không giấu được nỗi lo trên mặt. Bà ăn ít theo con, người gầy đi trông thấy chỉ trong ít tuần.

Người làm trong nhà, anh Tý và chị Nở, chứng kiến mọi chuyện từ vị trí gần nhất mà ít được hỏi nhất. Họ thấy con chó từ buổi trưa đầu tiên ở bến cát. Họ nghe tiếng gầm gừ trong bếp lúc nửa đêm. Họ biết nhà chủ đang giấu làng nhiều chuyện, và họ giữ kín như giữ việc của chính nhà mình. Lòng trung thành ở làng quê đôi khi chỉ đơn giản là biết chuyện mà không đem đi kể.

Những buổi trưa nắng gắt, sân nhà Phú vắng tiếng người. Chỉ có tiếng ve trên cây bàng đầu ngõ và tiếng gió thổi cát lạo xạo qua thềm. Con chó nằm im dưới gầm phản, khuất trong bóng râm mát nhất nhà. Nhìn từ ngoài sân vào, gian giữa tối và yên như thường ngày. Chỉ người trong nhà mới biết sự yên tĩnh ấy là yên tĩnh của chờ đợi, và thứ được chờ chưa bao giờ là điều lành.

Trường xã vào buổi sáng ồn ào tiếng trẻ con. Mai tới lớp sớm, xếp lại ghế nhựa, viết ngày tháng lên góc bảng. Học trò của cô mới năm sáu tuổi, chưa biết gì về chuyện nhà thầy cô của chúng. Cô nhìn bọn trẻ chạy trong sân trường mà lòng chùng xuống. Em trai cô cũng từng chạy như thế trong sân nhà, trước khi những đêm gầm gừ bắt đầu chiếm lấy giấc ngủ của nó.

Những người phu ở vựa cát phần lớn là dân làng, làm cho nhà Phú đã nhiều năm. Họ biết ơn ông chủ hào phóng ngày Tết, biết tính ông nóng mà công bằng trong sổ sách. Khi vựa bị đình chỉ một phần, họ lo cho việc làm của mình, và cũng lo cho nhà chủ. Có người lặng lẽ hỏi Hiếu xem trong nhà có cần người thức canh đêm không. Lời hỏi ấy không nhắc tới ma quỷ. Nó chỉ là cách người quê chìa tay ra khi chưa biết phải giúp bằng cách nào.

Đò ngang qua sông Trường Giang chạy mấy chuyến mỗi ngày. Người Bình Minh qua Đồng Cát buôn bán, người Đồng Cát qua Bình Minh thăm họ hàng. Hai bờ sông gần nhau tới mức đứng bên này gọi to là bên kia nghe thấy. Vậy mà một món nợ nằm giữa hai bờ ấy suốt hai mươi tám năm không ai bước qua. Khoảng cách của nó không đo bằng chuyến đò. Nó đo bằng sự im lặng của một người.

Chuyện ở vựa cát vẫn phải chạy dù trong nhà có chuyện. Xe cát ra vào theo chuyến, phu xúc cát làm theo ca, sổ sách ghi theo ngày. Hiếu chia việc cho từng tốp, kiểm lại số chuyến vào cuối buổi, giọng nói vẫn đều như cũ. Chỉ những người làm lâu năm mới nhận ra anh ít cười hơn trước. Có hôm anh đứng giữa bãi cát nhìn về phía nghĩa địa rất lâu, tới khi anh Tý gọi mới giật mình quay lại với công việc.

Cơm nước trong nhà cũng đổi theo bệnh của đứa nhỏ. Mâm cơm dọn lên đủ món mà người ngồi quanh mâm ăn không ngon. Sen nấu cháo riêng cho Bảo, đổi món liên tục mong con ăn thêm được vài muỗng. Thảo phụ mẹ chồng lo bếp núc, ít nói, làm việc gì cũng nhẹ tay hơn trước. Bữa cơm của một gia đình giàu nhất làng bỗng thành bữa cơm lặng nhất làng, và không ai trong nhà thấy điều đó là lạ nữa.

Có lúc người nhà Phú thử nghĩ tới chuyện dọn đi nơi khác. Ý nghĩ ấy đến rồi đi rất nhanh. Con chó nằm ở gầm phản nhà này, món nợ nằm ở bến cát làng này, mộ người chết nằm ở nghĩa địa làng này. Dọn nhà không dọn được nợ. Phú hiểu điều đó sớm hơn mọi người, dù ông là người mở miệng nhận nó muộn nhất. Chính vì hiểu, những ngày né tránh của ông mới nặng như một tội cộng thêm.

Khi hạn trăm ngày đi qua được nửa, người nhà Phú ít nói về ngày thứ một trăm hơn trước. Họ nói về ngày gần hơn. Ngày gặp bà Lài. Ngày họp họ. Ngày thầy Tư xem sân. Chia quãng đường dài thành từng chặng ngắn là cách duy nhất để đôi chân còn bước được. Chỉ có tờ lịch là vẫn đếm đều, không thương lượng, không chia chặng, mỗi ngày một dòng, thẳng về phía cuối của nó.

Cây bàng đầu ngõ nhà Phú rụng lá vào đầu mùa khô. Lá bàng khô rơi đầy thềm, chị Nở quét mỗi sáng thành từng đống nhỏ. Trẻ con xóm trên đi học ngang qua vẫn chào ông Phú như cũ. Ông đáp lại, giọng hiền, mà trong lòng nặng trĩu. Sự kính trọng của làng dành cho ông dựng lên trong gần ba mươi năm. Ông sợ nó sụp xuống trong một buổi sáng. Nhưng ông sợ hơn việc con trai mình phải trả thay món nợ của cha.

Tiệm tạp hóa ở đầu làng bán từ gói muối tới cuộn len. Bà chủ tiệm nhớ mặt mọi khách trong làng và nhớ cả chuyện nhà họ. Khi Sen tới mua vôi bột và nến, bà chủ tiệm lặng lẽ gói thêm mấy nén hương, nói là gửi thắp cho đứa nhỏ. Sen cảm ơn, cầm gói hàng về mà mắt cay. Trong những ngày bị lời đồn bủa vây, một cử chỉ nhỏ như vậy đủ làm người mẹ thấy làng này chưa quay lưng hẳn với nhà mình.

Tờ lịch treo ở gian giữa trở thành vật được nhìn tới nhiều nhất trong nhà. Mai ghi từng ngày bằng bút bi xanh, nét chữ nhỏ và đều. Mỗi dòng ghi là một ngày cả nhà đã đi qua được. Có người trong nhà nhìn tờ lịch để lấy can đảm. Có người nhìn nó để tính xem còn bao nhiêu ngày nữa phải chịu đựng. Dù nhìn bằng cách nào, con số trên lịch cũng chỉ đi về một hướng. Nó không lùi lại bao giờ.

Có những đêm cả nhà Phú thức trắng mà không ai nói với ai câu nào. Mỗi người ngồi ở một góc quen thuộc của mình. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường nghe rõ hơn thường ngày. Tiếng gió lùa qua khe cửa. Tiếng trở mình rất khẽ từ gầm phản. Trong sự im lặng ấy, ai cũng đang nghĩ về cùng một chuyện mà không ai muốn là người mở lời trước. Những đêm như thế dài hơn mọi đêm mất ngủ vì công việc.

Câu chuyện của ngày hôm ấy dừng ở đó, để lại cho ngày mai một việc rõ ràng hơn và một nỗi lo cụ thể hơn.

Chương khác

Xem thêm