CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 28: Sủa trọn một đêm
Đêm ngày thứ sáu mươi ba, Bảo sủa gần như trọn đêm. Tiếng sủa phát ra từ gầm phản, từng hồi, có lúc dồn dập, có lúc kéo dài như tiếng chó canh nhà thật…
Nội dung chương
Đêm ngày thứ sáu mươi ba, Bảo sủa gần như trọn đêm. Tiếng sủa phát ra từ gầm phản, từng hồi, có lúc dồn dập, có lúc kéo dài như tiếng chó canh nhà thật sự. Cả xóm quanh nhà Phú đều nghe thấy. Có người đứng ngoài cổng nhìn vào, không dám gõ cửa. Đèn mấy nhà hàng xóm bật sáng rồi lại tắt. Ai cũng biết nhà Phú có chuyện, và không ai muốn là người đầu tiên nói ra điều mình đang nghĩ.
Hiếu ngồi canh em tới sáng. Anh ghi vào sổ tay giờ giấc từng cơn sủa, cơn nào dài, cơn nào ngắn, lúc nào em thiếp đi, lúc nào lại giật mình. Cuốn sổ theo dõi cân nặng ngày nào giờ thành cuốn sổ ghi bệnh án của một thứ bệnh không có tên trong sách thuốc.
Gần sáng, anh nói với mẹ một câu anh đã giữ nhiều ngày. Nếu cha không nói thật, nhà mình không còn gì để lần theo nữa. Sen im lặng rất lâu. Bà nhìn xuống gầm phản, nơi con trai bà vừa trải qua một đêm không còn giống một đứa trẻ. Rồi bà gật đầu. Cái gật đầu ấy là dấu mốc. Người vợ đã đứng về phía sự thật, dù sự thật ấy có làm đổ cả cơ nghiệp của nhà này.
Ngày thứ sáu mươi ba khép lại bằng một buổi sáng yên tĩnh lạ thường. Bảo ngủ say vì kiệt sức. Dưới gầm phản, con chó nằm im. Sự im lặng ấy không làm ai yên lòng. Nó giống khoảng lặng trước một cơn giông lớn hơn.
Có lúc người nhà Phú thử nghĩ tới chuyện dọn đi nơi khác. Ý nghĩ ấy đến rồi đi rất nhanh. Con chó nằm ở gầm phản nhà này, món nợ nằm ở bến cát làng này, mộ người chết nằm ở nghĩa địa làng này. Dọn nhà không dọn được nợ. Phú hiểu điều đó sớm hơn mọi người, dù ông là người mở miệng nhận nó muộn nhất. Chính vì hiểu, những ngày né tránh của ông mới nặng như một tội cộng thêm.
Khi hạn trăm ngày đi qua được nửa, người nhà Phú ít nói về ngày thứ một trăm hơn trước. Họ nói về ngày gần hơn. Ngày gặp bà Lài. Ngày họp họ. Ngày thầy Tư xem sân. Chia quãng đường dài thành từng chặng ngắn là cách duy nhất để đôi chân còn bước được. Chỉ có tờ lịch là vẫn đếm đều, không thương lượng, không chia chặng, mỗi ngày một dòng, thẳng về phía cuối của nó.
Cây bàng đầu ngõ nhà Phú rụng lá vào đầu mùa khô. Lá bàng khô rơi đầy thềm, chị Nở quét mỗi sáng thành từng đống nhỏ. Trẻ con xóm trên đi học ngang qua vẫn chào ông Phú như cũ. Ông đáp lại, giọng hiền, mà trong lòng nặng trĩu. Sự kính trọng của làng dành cho ông dựng lên trong gần ba mươi năm. Ông sợ nó sụp xuống trong một buổi sáng. Nhưng ông sợ hơn việc con trai mình phải trả thay món nợ của cha.
Tiệm tạp hóa ở đầu làng bán từ gói muối tới cuộn len. Bà chủ tiệm nhớ mặt mọi khách trong làng và nhớ cả chuyện nhà họ. Khi Sen tới mua vôi bột và nến, bà chủ tiệm lặng lẽ gói thêm mấy nén hương, nói là gửi thắp cho đứa nhỏ. Sen cảm ơn, cầm gói hàng về mà mắt cay. Trong những ngày bị lời đồn bủa vây, một cử chỉ nhỏ như vậy đủ làm người mẹ thấy làng này chưa quay lưng hẳn với nhà mình.
Tờ lịch treo ở gian giữa trở thành vật được nhìn tới nhiều nhất trong nhà. Mai ghi từng ngày bằng bút bi xanh, nét chữ nhỏ và đều. Mỗi dòng ghi là một ngày cả nhà đã đi qua được. Có người trong nhà nhìn tờ lịch để lấy can đảm. Có người nhìn nó để tính xem còn bao nhiêu ngày nữa phải chịu đựng. Dù nhìn bằng cách nào, con số trên lịch cũng chỉ đi về một hướng. Nó không lùi lại bao giờ.
Có những đêm cả nhà Phú thức trắng mà không ai nói với ai câu nào. Mỗi người ngồi ở một góc quen thuộc của mình. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường nghe rõ hơn thường ngày. Tiếng gió lùa qua khe cửa. Tiếng trở mình rất khẽ từ gầm phản. Trong sự im lặng ấy, ai cũng đang nghĩ về cùng một chuyện mà không ai muốn là người mở lời trước. Những đêm như thế dài hơn mọi đêm mất ngủ vì công việc.
Thầy Tư làm nghề mộc và nghề thầy bằng cùng một đôi tay. Ông đo gỗ bằng thước, đo sân bằng bước chân, và đo lòng người bằng sự im lặng. Ông không bao giờ nhận làm những việc trái lệ để lấy tiền nhanh. Trong vùng, người ta trọng ông vì điều đó. Khi ông từ chối một lễ trấn, người ta biết việc ấy thật sự không làm được, chứ không phải ông làm giá. Sự từ chối của ông, vì vậy, nặng ngang một lời phán.
Buổi sáng ở trạm y tế xã thường đông người chờ khám. Sen bế Bảo ngồi ở hàng ghế ngoài cùng, nhìn những người mẹ khác bế con tới khám những bệnh có tên rõ ràng. Bà bỗng thèm được nghe bác sĩ nói một cái tên bệnh cụ thể cho con mình, dù tên ấy nặng tới đâu. Một cái tên giúp người ta biết đường mà chữa. Còn bệnh của Bảo, càng khám càng chỉ thấy một khoảng trống, và khoảng trống ấy có hình một con chó trắng nằm dưới gầm phản.
Bàn thờ gia tiên nhà Phú đặt ở gian giữa, phía trên chiếc phản gỗ. Hương khói ngày rằm mùng một chưa bao giờ thiếu. Sen lau bàn thờ rất kỹ mỗi lần thắp hương, thay nước, thay hoa. Từ ngày con chó nằm dưới gầm phản phía dưới bàn thờ, bà thắp hương mà tay run. Bà khấn tổ tiên phù hộ cho đứa cháu nhỏ, và cũng khấn cho chồng mình đủ can đảm làm điều ông phải làm.
Ngày mưa hiếm hoi trong tháng tư làm cả làng mát đi một buổi. Mưa gõ trên mái tôn ở vựa cát, rửa sạch bụi trên lá tre, làm mặt đường cát cứng lại dễ đi hơn. Người nhà Phú nhìn mưa mà mong nó rửa trôi được phần nào những ngày u ám. Nhưng mưa tạnh, nắng lên, con chó vẫn nằm nguyên dưới gầm phản, và tờ lịch lại chuẩn bị sang một dòng mới. Không cơn mưa nào rửa được món nợ của người sống.
Phản gỗ lim ở gian giữa là vật cũ nhất trong nhà. Nó có từ thời ông nội của Phú còn sống, mặt phản bóng lên vì nhiều thế hệ ngồi lên, nằm lên, bày mâm cơm lên. Gầm phản thấp và tối, trẻ con trong nhà xưa nay vẫn chui vào chơi trốn tìm. Từ ngày con chó nằm vào đó, không đứa trẻ nào trong xóm dám bén mảng tới gần gian giữa nữa. Người lớn đi qua cũng bước nhẹ hơn, nói khẽ hơn, như sợ đánh thức một thứ đang ngủ mà thật ra chưa từng ngủ.
Thời tiết đổi dần theo hạn trăm ngày. Đầu tháng ba trời còn se lạnh về đêm. Sang tháng tư, nắng bắt đầu gắt vào buổi trưa. Tháng năm, hơi nóng hầm hập bốc lên từ mặt cát ở bến sông. Tới tháng sáu, gió Lào về, khô và rát, thổi cát bay mù trên những con đường làng. Người nhà Phú đi qua đủ bốn mùa nhỏ trong một trăm ngày ấy. Mỗi đợt gió đổi chiều lại nhắc họ rằng thời gian không đứng về phía người chần chừ.
Mai là người ghi lịch, cũng là người trong nhà khóc nhiều nhất. Cô dạy trẻ mầm non cả ngày bằng giọng dịu dàng, tối về ngồi nhìn em trai bệnh mà không làm được gì. Cô ghi từng ngày lên lịch như một cách góp phần. Nếu cả nhà này phải đi hết một trăm ngày, cô muốn ít nhất quãng đường ấy được ghi lại đầy đủ, để sau này không ai phải tranh cãi nó đã bắt đầu và kết thúc ra sao.
Những lần ra nghĩa địa thắp hương sau này, Sen luôn thắp thêm một nén cho mộ Hoa. Bà đứng trước nấm mộ của cô gái mười chín tuổi rất lâu. Cô gái ấy không quen biết nhà bà, không nợ nần gì nhà bà. Mộ của cô bị đào lên đêm này qua đêm khác chỉ vì cô chết đuối cùng một dòng sông và được chôn đúng lúc món nợ cũ cần một chỗ neo. Ý nghĩ ấy làm Sen thấy nhà mình nợ nhà họ Phạm nhiều hơn một lời xin lỗi.
Tiếng loa truyền thanh của xã vang lên mỗi buổi chiều, đọc tin thời tiết và lịch cắt điện. Người nhà Phú nghe loa như mọi nhà khác. Có hôm loa nhắc bà con đề phòng dịch bệnh trên gia súc, cả nhà nhìn nhau không nói. Con chó trong nhà họ không thuộc loại gia súc nào trong danh sách của xã. Nó thuộc về một sổ sách khác, thứ sổ sách mà loa truyền thanh không bao giờ đọc tới.
Bảo có một hộp bút màu đã gãy mất mấy cây. Trước khi bệnh, nó hay nằm sấp trên phản vẽ nhà, vẽ sông, vẽ một con chó bốn chân đứng cạnh cổng. Những bức vẽ trẻ con ấy Sen vẫn giữ trong tủ. Bà không dám mang ra xem lại trong những ngày này. Bà sợ nhìn thấy con chó bốn chân vô tư trong tranh của con, rồi quay sang nhìn khoảng tối dưới gầm phản của hiện tại.
Làng Đồng Cát những ngày này thức dậy rất sớm. Tiếng gà gáy từ các ngõ còn tối vọng qua những mái ngói thấp. Khói bếp lên sớm, quyện với hơi sương mỏng trên mặt ruộng hẹp sau làng. Người đi làm đồng đội nón lá, gánh cuốc qua con đường cát dẫn ra phía bến sông. Cát lún dưới dép, để lại từng vệt chân nông rồi gió thổi qua lại lấp dần. Mọi việc trong làng vẫn trôi theo nếp cũ. Chỉ có người nhà Phú là thấy mỗi buổi sáng bây giờ dài hơn trước, vì ai cũng phải đi qua gian giữa và liếc xuống gầm phản một lần.
Trưởng thôn Thành là người giữ nhịp cho cả làng trong những ngày xôn xao. Ông tới nhà Phú nhiều lần, khi thì hòa giải với nhà họ Phạm, khi thì dặn dò chuyện canh mộ, khi thì chỉ ngồi uống chén trà để sự có mặt của thôn làm dịu không khí. Ông làm việc bằng giấy tờ, biên bản và lời nói có chừng mực. Trong một vụ việc mà phần ma quái không ghi vào biên bản được, phần người phải được ghi cho thật rõ ràng.
Đó là một ngày nữa trong một trăm ngày, được ghi lại bằng sổ, bằng lịch, và bằng trí nhớ không thể xóa của những người trong cuộc.