CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 31: Phú thú tội với vợ con

Ngày thứ bảy mươi, đúng mốc thầy Tư đã đặt, Phú ngồi trước mặt vợ con trong gian giữa. Có Sen, có Hiếu, có Thảo, có Mai. Dưới gầm phản, con chó nằm im,…

Nội dung chương

Ngày thứ bảy mươi, đúng mốc thầy Tư đã đặt, Phú ngồi trước mặt vợ con trong gian giữa. Có Sen, có Hiếu, có Thảo, có Mai. Dưới gầm phản, con chó nằm im, mắt đỏ mở trừng. Phú nhìn cả nhà một lượt, rồi kể. Ông kể trọn buổi sáng mười ba tháng tám năm 1998, không thiếu một chi tiết nào ông còn nhớ.

Chuyện ở vựa cát vẫn phải chạy dù trong nhà có chuyện. Xe cát ra vào theo chuyến, phu xúc cát làm theo ca, sổ sách ghi theo ngày. Hiếu chia việc cho từng tốp, kiểm lại số chuyến vào cuối buổi, giọng nói vẫn đều như cũ. Chỉ những người làm lâu năm mới nhận ra anh ít cười hơn trước. Có hôm anh đứng giữa bãi cát nhìn về phía nghĩa địa rất lâu, tới khi anh Tý gọi mới giật mình quay lại với công việc.

Đồi cát sau làng là nơi trẻ con vẫn chăn bò và người già vẫn lên hóng gió. Cát ở đó mịn, cao, nhìn xuống được cả làng và một khúc sông cong. Từ ngày có chuyện chó lạ, người ta ít lên đồi cát vào buổi chạng vạng. Không ai cấm. Chỉ là ai cũng tự chọn về nhà sớm hơn một chút. Nỗi sợ ở làng quê không cần ai tuyên bố. Nó tự lan qua những thói quen đổi khác rất nhỏ.

Ông là phu xúc cát nghèo khi ấy. Sáng sớm ra bến, ông thấy thi thể một người đàn ông dạt vào mép cát. Trong lúc khiêng xác cùng người làng, ông thấy chiếc nhẫn vàng trên ngón áp út tay trái của người chết. Ông đã lột nó ra, giấu vào túi áo. Cuối tháng ấy, ông bán nhẫn ở Tam Kỳ, lấy tiền mua bãi đất cát đầu tiên. Không có chiếc nhẫn đó, không có cơ nghiệp nhà này. Ông nói câu ấy thành lời, trước mặt vợ con mình.

Căn bếp nhà Phú về đêm trở thành nơi người lớn tránh đi một mình. Từ đêm phát hiện đứa bé cầm thịt sống, chị Nở luôn để một ngọn đèn nhỏ cháy tới sáng. Ánh đèn ấy không xua được gì. Nó chỉ giúp người dậy sớm nhóm bếp thấy rõ mặt người thân của mình, và thấy rõ không có đứa trẻ nào đang đứng trong bóng tối. Những ngọn đèn nhỏ như vậy xuất hiện dần khắp nhà, ở gian giữa, ở hành lang, ở cửa buồng của Bảo.

Giếng nước ở đầu ngõ là nơi đàn bà trong xóm gặp nhau mỗi buổi sớm. Họ gánh nước, rửa rau, trao đổi tin tức của cả làng trong mấy chục phút ngắn ngủi ấy. Tin về nhà Phú cũng đi qua giếng nước này, đổi giọng tùy người kể. Sen ít ra giếng hơn trước. Bà lấy nước vào lúc thật sớm, khi ngõ còn vắng, để khỏi phải nghe những câu hỏi thương hại mà bà chưa biết trả lời ra sao.

Mai khóc. Hiếu lặng người, tay nắm chặt cuốn sổ. Sen chỉ hỏi một câu. Ông định trả món nợ này thế nào. Phú nói, ông sẽ sang Bình Minh thú tội với bà Lài, thú tội trước họ tộc, đền bù bằng tiền và đất bến sông, lập mộ vọng cho người ta. Ông nói chậm, mà lần này không ai thấy ông né tránh nữa.

Mỗi lần ra nghĩa địa, tổ canh đều đi qua mộ của những người làng đã khuất lâu năm. Những cái tên trên bia đá mờ dần theo mưa nắng. Ông Bảy đi chậm lại ở một vài nấm mộ quen, như chào người cũ. Ông nói người chết ở làng này phần lớn yên nghỉ. Chỉ những ai còn nợ chưa rõ, hoặc bị người sống giữ lại một thứ không thuộc về mình, mới không yên được. Ông nói câu ấy nhẹ nhàng, mà Hiếu nghe như nói thẳng vào nhà mình.

Phản gỗ lim ở gian giữa là vật cũ nhất trong nhà. Nó có từ thời ông nội của Phú còn sống, mặt phản bóng lên vì nhiều thế hệ ngồi lên, nằm lên, bày mâm cơm lên. Gầm phản thấp và tối, trẻ con trong nhà xưa nay vẫn chui vào chơi trốn tìm. Từ ngày con chó nằm vào đó, không đứa trẻ nào trong xóm dám bén mảng tới gần gian giữa nữa. Người lớn đi qua cũng bước nhẹ hơn, nói khẽ hơn, như sợ đánh thức một thứ đang ngủ mà thật ra chưa từng ngủ.

Đêm đó, lần đầu tiên sau bảy mươi ngày, con chó dưới gầm phản gầm khẽ một tiếng khác hẳn. Không dữ. Như một tiếng thở dài của thứ đã chờ câu nói này suốt hai mươi tám năm. Nhưng nợ mới được nhận. Nó chưa được trả. Đồng hồ vẫn còn ba mươi ngày.

Cơm nước trong nhà cũng đổi theo bệnh của đứa nhỏ. Mâm cơm dọn lên đủ món mà người ngồi quanh mâm ăn không ngon. Sen nấu cháo riêng cho Bảo, đổi món liên tục mong con ăn thêm được vài muỗng. Thảo phụ mẹ chồng lo bếp núc, ít nói, làm việc gì cũng nhẹ tay hơn trước. Bữa cơm của một gia đình giàu nhất làng bỗng thành bữa cơm lặng nhất làng, và không ai trong nhà thấy điều đó là lạ nữa.

Tình làng nghĩa xóm trong những ngày này hiện ra ở những việc nhỏ. Người cho nhà Phú mượn đèn pin đi canh mộ. Người trông vựa cát thay Hiếu những đêm anh phải ở nhà với em. Người hàng xóm nấu thêm nồi cháo mang sang cho đứa bé. Không phải ai cũng tin chuyện điềm. Nhưng phần lớn người làng đều làm một việc gì đó tử tế, lặng lẽ, như cách người quê giữ nhau qua một cơn hoạn nạn chưa gọi được tên.

Vựa cát có một căn chòi tôn nhỏ làm chỗ ghi sổ và tránh nắng. Trong chòi treo lịch bloc, ấm nước chè và chiếc cân cũ. Hiếu ngồi trong chòi vào cuối mỗi buổi, cộng sổ bằng máy tính cầm tay, đối chiếu từng chuyến xe. Công việc lặp lại này giữ cho đầu óc anh tỉnh táo. Anh sợ nhất những lúc ngồi không, vì khi ấy hình ảnh em trai dưới gầm phản lại hiện về rõ nhất.

Thảo về làm dâu nhà Phú được hai năm. Cô quen dần với nếp nhà chồng, thương mẹ chồng hiền, thương em chồng nhỏ tuổi. Những ngày này cô gánh phần lớn việc bếp núc và trông Bảo ban ngày để Sen chợp mắt. Cô ít nói về chuyện nhà chồng với nhà mẹ đẻ. Cô hiểu có những chuyện kể ra chỉ làm người nghe thêm lo, mà không giúp được gì cho người đang ở giữa cơn hoạn nạn.

Củi bếp nhà Phú chất thành đống gọn sau nhà. Chị Nở chẻ củi vào buổi chiều, tiếng rìu đều đều vang trong sân. Âm thanh đời thường ấy giúp căn nhà giữ được nhịp sống. Dù trong gian giữa có chuyện gì, bếp vẫn phải đỏ lửa, cơm vẫn phải chín, nước vẫn phải sôi. Người quê chống lại tai ương bằng cách giữ cho đời thường không được phép gãy, vì nó mà gãy thì cả nhà gãy theo.

Thời tiết đổi dần theo hạn trăm ngày. Đầu tháng ba trời còn se lạnh về đêm. Sang tháng tư, nắng bắt đầu gắt vào buổi trưa. Tháng năm, hơi nóng hầm hập bốc lên từ mặt cát ở bến sông. Tới tháng sáu, gió Lào về, khô và rát, thổi cát bay mù trên những con đường làng. Người nhà Phú đi qua đủ bốn mùa nhỏ trong một trăm ngày ấy. Mỗi đợt gió đổi chiều lại nhắc họ rằng thời gian không đứng về phía người chần chừ.

Có lúc người nhà Phú thử nghĩ tới chuyện dọn đi nơi khác. Ý nghĩ ấy đến rồi đi rất nhanh. Con chó nằm ở gầm phản nhà này, món nợ nằm ở bến cát làng này, mộ người chết nằm ở nghĩa địa làng này. Dọn nhà không dọn được nợ. Phú hiểu điều đó sớm hơn mọi người, dù ông là người mở miệng nhận nó muộn nhất. Chính vì hiểu, những ngày né tránh của ông mới nặng như một tội cộng thêm.

Ngoài chợ xã, hàng quán mở từ khi trời còn tối. Người bán cá nói giá bằng giọng to, người mua rau mặc cả bằng giọng nhỏ. Mọi sinh hoạt vẫn ồn ào và sống động như chưa hề có chuyện gì xảy ra ở đầu làng. Nhưng ai tinh ý sẽ thấy mấy người đàn bà khi đi ngang ngõ nhà Phú đều bước nhanh hơn một chút, và câu chuyện ở sạp trà đá gần cổng chợ luôn hạ giọng khi nhắc tới hai chữ ba chân.

Ở làng quê, tin dữ đi nhanh hơn tin lành rất nhiều. Một tiếng ho lạ trong nhà giàu nhất làng cũng thành chuyện của cả chợ. Người nhà Phú học cách sống chung với những ánh nhìn. Họ đi chợ sớm hơn, về nhà nhanh hơn, ít ghé quán nước hơn. Sự thu mình ấy là một cái giá nữa của món nợ, một cái giá không ghi trong sổ sách nào, mà ai trong nhà cũng đang trả từng ngày.

Những buổi họp ở trụ sở thôn về chuyện nghĩa địa thường kết thúc muộn. Đèn tuýp sáng trắng, ấm trà nguội dần trên bàn, biên bản ghi chép được đọc lại từng dòng. Anh Dũng ngồi ở hàng ghế cuối, nghe mọi điều khoản về canh gác và sửa mộ. Anh ít phát biểu. Tới phần cam kết của nhà Phú, anh mới ngẩng lên nhìn thẳng. Cái nhìn ấy làm Phú hiểu, giấy tờ chỉ là một nửa. Nửa còn lại nằm ở lòng tin của người cha mất con.

Việc theo dõi bệnh của Bảo dần thành một nghi thức buồn trong nhà. Sau mỗi bữa ăn, Sen ghi lại con ăn được mấy muỗng. Sau mỗi đêm, Hiếu ghi lại con ngủ được mấy giờ, có gầm gừ hay không. Những dòng ghi ấy không chữa được bệnh. Chúng chỉ giúp người lớn thấy rõ sự thật đang đổi chiều theo hướng nào, để không ai tự ru ngủ mình bằng hy vọng suông. Sự thật, dù xấu, vẫn là thứ duy nhất còn lần theo được.

Mai là người ghi lịch, cũng là người trong nhà khóc nhiều nhất. Cô dạy trẻ mầm non cả ngày bằng giọng dịu dàng, tối về ngồi nhìn em trai bệnh mà không làm được gì. Cô ghi từng ngày lên lịch như một cách góp phần. Nếu cả nhà này phải đi hết một trăm ngày, cô muốn ít nhất quãng đường ấy được ghi lại đầy đủ, để sau này không ai phải tranh cãi nó đã bắt đầu và kết thúc ra sao.

Tiếng gà gáy đầu ngõ báo hiệu một đêm nữa đã qua, dù không ai trong nhà thật sự ngủ ngon.

Chương khác

Xem thêm