CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 33: Sang nhà bà Lài
Ngày thứ bảy mươi sáu, Sen cùng Hiếu mang lễ sang Bình Minh. Lần này họ mang theo lời thú tội trọn vẹn của Phú. Bà Lài nghe Sen kể từ đầu tới cuối, mặt…
Nội dung chương
Ngày thứ bảy mươi sáu, Sen cùng Hiếu mang lễ sang Bình Minh. Lần này họ mang theo lời thú tội trọn vẹn của Phú. Bà Lài nghe Sen kể từ đầu tới cuối, mặt bà đổi dần. Khi nghe tới chi tiết chiếc nhẫn bị lột khỏi ngón tay chồng mình trong buổi sáng vớt xác, bà đứng dậy, người run lên, rồi ngất xỉu ngay giữa nhà. Hiếu đỡ bà dậy, gọi người hàng xóm sang giúp.
Bà tỉnh lại, ngồi dựa vào thành giường, nhìn hai mẹ con rất lâu. Bà nói, hai mươi tám năm bà thờ chồng với một ngón tay trống mà không biết kẻ lấy nhẫn ở ngay làng bên, sống giàu sang trên món vàng ấy. Bà đuổi hai mẹ con ra khỏi nhà. Bà nói lúc này bà không muốn nhìn thấy người nhà họ Trần thêm một phút nào nữa.
Sen không về ngay. Bà quỳ ở sân nhà bà Lài một lúc lâu, mặc nắng tháng năm đổ xuống. Bà nói vọng vào, nhà bà sẽ quay lại. Bà Lài có quyền giận. Món giận hai mươi tám năm không thể nguôi trong một buổi sáng. Trên đường về, Sen nói với Hiếu. Bà ấy có quyền giận. Nhà mình cứ quay lại. Trả nợ không phải là đi một lần rồi thôi.
Thú tội với gia đình người chết, bước đầu tiên khép lại trong nước mắt và một cánh cửa đóng sầm. Nhưng cánh cửa ấy, Sen tin, không khóa. Nó chỉ cần thời gian, và cần nhà bà chứng minh bằng việc làm, không phải bằng lời nói.
Vựa cát có một căn chòi tôn nhỏ làm chỗ ghi sổ và tránh nắng. Trong chòi treo lịch bloc, ấm nước chè và chiếc cân cũ. Hiếu ngồi trong chòi vào cuối mỗi buổi, cộng sổ bằng máy tính cầm tay, đối chiếu từng chuyến xe. Công việc lặp lại này giữ cho đầu óc anh tỉnh táo. Anh sợ nhất những lúc ngồi không, vì khi ấy hình ảnh em trai dưới gầm phản lại hiện về rõ nhất.
Ở làng quê, tin dữ đi nhanh hơn tin lành rất nhiều. Một tiếng ho lạ trong nhà giàu nhất làng cũng thành chuyện của cả chợ. Người nhà Phú học cách sống chung với những ánh nhìn. Họ đi chợ sớm hơn, về nhà nhanh hơn, ít ghé quán nước hơn. Sự thu mình ấy là một cái giá nữa của món nợ, một cái giá không ghi trong sổ sách nào, mà ai trong nhà cũng đang trả từng ngày.
Trong nhà Phú có một chiếc tủ gỗ đựng giấy tờ đất đai và sổ sách quan trọng. Sen giữ chìa khóa tủ, cất cùng chìa khóa tủ bếp. Giấy tờ trong tủ ghi rõ từng mảnh đất, từng khoản vay, từng lần mua bán. Tất cả đều sạch sẽ và hợp lệ trước pháp luật. Chỉ có nguồn gốc của số tiền đầu tiên là không nằm trong tủ ấy. Nó nằm trong trí nhớ của một người, và trong đôi mắt đỏ dưới gầm phản.
Bến sông Trường Giang vào đầu mùa khô nước rút xuống thấp. Bãi cát lộ ra rộng, trắng và nóng dần lên theo nắng. Thuyền cá về bến vào buổi sớm, người ta gánh cá qua bãi trong tiếng nói cười quen thuộc. Khó ai ngờ được bãi cát yên bình này từng giữ một bí mật suốt hai mươi tám năm. Sông vẫn chảy như cũ qua bao mùa nước. Nó không giữ tội cho ai, cũng không rửa tội thay ai. Nó chỉ chảy, và để người sống tự đối diện với phần của mình.
Hiếu nhiều lần tự hỏi nếu mình là cha thì sẽ làm gì. Anh nghĩ tới câu hỏi ấy khi ngồi ở vựa cát, khi canh em trong đêm, khi đứng trước bà Lài ở Bình Minh. Anh chưa tìm được câu trả lời trọn vẹn. Anh chỉ biết một điều chắc chắn. Nếu món nợ này để sang đời của Bảo, nó sẽ còn nặng hơn gấp nhiều lần. Nợ cũ không tự nhẹ đi theo năm tháng. Nó chỉ đổi người gánh.
Anh Dũng mất con gái khi cô bé mới mười chín tuổi. Nỗi đau của anh không ồn ào. Nó nằm ở việc mỗi đêm anh lại ra nghĩa địa đứng cạnh mộ con, nhìn lớp đất bị cào bới mà bất lực. Khi tổ canh mộ được lập, anh là người tới sớm nhất và về muộn nhất. Anh không đòi hỏi gì ở nhà Phú ngoài sự thật. Với một người cha vừa mất con, sự thật là thứ tối thiểu mà người sống còn nợ nhau.
Con đường từ nhà Phú ra bến sông đi qua một rặng tre già. Tre ở Đồng Cát mọc thấp, thân vàng, lá rụng đầy mặt đường vào mùa khô. Ban ngày rặng tre râm mát, là chỗ phu cát nghỉ trưa. Ban đêm nó tối và sâu, gió đi qua nghe như tiếng người thì thầm rất xa. Người canh mộ đi qua đoạn đường ấy thường đi thành nhóm, không ai tách ra đi một mình dù quen đường tới đâu.
Chị Nở nấu ăn cho nhà Phú đã gần mười năm. Bà thuộc khẩu vị từng người trong nhà, biết ông Phú ăn mặn, biết bà Sen ăn nhạt, biết thằng Bảo thích canh chua cá. Từ ngày Bảo bệnh, mâm cơm bà nấu ra hay bị bỏ dở. Bà nấu ít đi, đổi món thường xuyên, và luôn để sẵn một nồi cháo trắng trên bếp, phòng khi nửa đêm thằng bé tỉnh dậy đòi ăn như những ngày còn khỏe.
Buổi chiều ở bến cát là lúc phu thuyền dọn dẹp, rửa chân tay, chuẩn bị về. Cát ướt in đầy dấu chân chồng chéo. Phú nhiều lần đứng nhìn những dấu chân ấy bị nước sông xóa dần khi triều lên. Ông nghĩ về dấu vết của chính mình. Có dấu vết nước xóa được trong một buổi chiều. Có dấu vết nằm yên hai mươi tám năm dưới đáy lòng người khác, chờ ngày triều rút mới lộ ra nguyên vẹn.
Ông Bảy sống ở rìa đồi cát đã quen với sự tĩnh lặng. Nhà ông ít đồ đạc, chỉ có chiếc giường tre, ấm trà cũ, mấy thứ đồ đi rừng treo trên vách và cây gậy dâu tằm dựng ở góc trang trọng nhất. Hàng xóm ít khi thấy ông hoảng hốt. Người từng đối mặt với heo rừng bị thương trong bụi rậm khó mà mất bình tĩnh trước chuyện thường. Chính sự bình tĩnh ấy làm cả nhà Phú tin lời ông, dù những lời ấy nghe nặng tới đâu.
Đồi cát sau làng là nơi trẻ con vẫn chăn bò và người già vẫn lên hóng gió. Cát ở đó mịn, cao, nhìn xuống được cả làng và một khúc sông cong. Từ ngày có chuyện chó lạ, người ta ít lên đồi cát vào buổi chạng vạng. Không ai cấm. Chỉ là ai cũng tự chọn về nhà sớm hơn một chút. Nỗi sợ ở làng quê không cần ai tuyên bố. Nó tự lan qua những thói quen đổi khác rất nhỏ.
Tình làng nghĩa xóm trong những ngày này hiện ra ở những việc nhỏ. Người cho nhà Phú mượn đèn pin đi canh mộ. Người trông vựa cát thay Hiếu những đêm anh phải ở nhà với em. Người hàng xóm nấu thêm nồi cháo mang sang cho đứa bé. Không phải ai cũng tin chuyện điềm. Nhưng phần lớn người làng đều làm một việc gì đó tử tế, lặng lẽ, như cách người quê giữ nhau qua một cơn hoạn nạn chưa gọi được tên.
Ngoài chợ xã, hàng quán mở từ khi trời còn tối. Người bán cá nói giá bằng giọng to, người mua rau mặc cả bằng giọng nhỏ. Mọi sinh hoạt vẫn ồn ào và sống động như chưa hề có chuyện gì xảy ra ở đầu làng. Nhưng ai tinh ý sẽ thấy mấy người đàn bà khi đi ngang ngõ nhà Phú đều bước nhanh hơn một chút, và câu chuyện ở sạp trà đá gần cổng chợ luôn hạ giọng khi nhắc tới hai chữ ba chân.
Đêm trăng sáng ở Đồng Cát đẹp tới mức người ta quên mất nỗi sợ trong chốc lát. Trăng rải bạc trên mặt cát ở đồi sau làng, trên mái ngói các nhà, trên con đường ra nghĩa địa. Tổ canh mộ những đêm trăng sáng nhìn rõ đường hơn, mà cũng thấy rõ hơn mọi bóng động trên gò cát. Ánh trăng không làm bớt đi điều gì. Nó chỉ làm mọi thứ hiện ra rõ ràng hơn, kể cả thứ mà người ta thà đừng nhìn thấy.
Giỗ chạp và cưới hỏi trong làng vẫn diễn ra theo lịch cũ. Tiếng trống, tiếng nói cười từ đầu làng vọng về làm nhà Phú càng thấy rõ sự lặng lẽ của nhà mình. Phú ngồi ở hiên nghe tiếng đám cưới xa, nghĩ về cơ nghiệp và danh tiếng ông giữ cả đời. Ông bắt đầu hiểu, danh tiếng giữ bằng im lặng thì mong manh như nhà cát ở bến sông. Chỉ danh tiếng dám đối diện sự thật mới đứng được qua mùa nước lớn.
Sen giữ việc nhà bằng đôi tay không lúc nào ngơi. Bà quét sân từ tinh mơ, nhóm bếp, nấu nước, lo hương khói trên bàn thờ gia tiên. Làm nhiều việc vặt giúp bà khỏi phải ngồi yên mà nghĩ. Nhưng cứ tới bữa cơm, nhìn xuống bát của Bảo vơi đi chậm chạp, bà lại không giấu được nỗi lo trên mặt. Bà ăn ít theo con, người gầy đi trông thấy chỉ trong ít tuần.
Người làm trong nhà, anh Tý và chị Nở, chứng kiến mọi chuyện từ vị trí gần nhất mà ít được hỏi nhất. Họ thấy con chó từ buổi trưa đầu tiên ở bến cát. Họ nghe tiếng gầm gừ trong bếp lúc nửa đêm. Họ biết nhà chủ đang giấu làng nhiều chuyện, và họ giữ kín như giữ việc của chính nhà mình. Lòng trung thành ở làng quê đôi khi chỉ đơn giản là biết chuyện mà không đem đi kể.
Những buổi trưa nắng gắt, sân nhà Phú vắng tiếng người. Chỉ có tiếng ve trên cây bàng đầu ngõ và tiếng gió thổi cát lạo xạo qua thềm. Con chó nằm im dưới gầm phản, khuất trong bóng râm mát nhất nhà. Nhìn từ ngoài sân vào, gian giữa tối và yên như thường ngày. Chỉ người trong nhà mới biết sự yên tĩnh ấy là yên tĩnh của chờ đợi, và thứ được chờ chưa bao giờ là điều lành.
Trường xã vào buổi sáng ồn ào tiếng trẻ con. Mai tới lớp sớm, xếp lại ghế nhựa, viết ngày tháng lên góc bảng. Học trò của cô mới năm sáu tuổi, chưa biết gì về chuyện nhà thầy cô của chúng. Cô nhìn bọn trẻ chạy trong sân trường mà lòng chùng xuống. Em trai cô cũng từng chạy như thế trong sân nhà, trước khi những đêm gầm gừ bắt đầu chiếm lấy giấc ngủ của nó.
Hiếu khép cuốn sổ tay lại, cất vào túi áo, rồi bước ra sân làm phần việc của ngày mới.