CHÓ BA CHÂN ĐÀO MẢ Ở THĂNG BÌNH - Chương 41: Sáu ngày cuối

Ngày thứ chín mươi mốt, Phú viết một lá thư thú tội. Ông viết chậm, nắn nót, kể lại chuyện năm 1998 bằng lời của chính mình, xin được công khai đọc ở…

Nội dung chương

Ngày thứ chín mươi mốt, Phú viết một lá thư thú tội. Ông viết chậm, nắn nót, kể lại chuyện năm 1998 bằng lời của chính mình, xin được công khai đọc ở đình làng sau khi mọi việc xong, dù kết quả thế nào. Lá thư được ông gấp lại, trao cho trưởng thôn Thành giữ, như một lời hứa không thể rút lại.

Sen giữ việc nhà bằng đôi tay không lúc nào ngơi. Bà quét sân từ tinh mơ, nhóm bếp, nấu nước, lo hương khói trên bàn thờ gia tiên. Làm nhiều việc vặt giúp bà khỏi phải ngồi yên mà nghĩ. Nhưng cứ tới bữa cơm, nhìn xuống bát của Bảo vơi đi chậm chạp, bà lại không giấu được nỗi lo trên mặt. Bà ăn ít theo con, người gầy đi trông thấy chỉ trong ít tuần.

Hiếu nhiều lần tự hỏi nếu mình là cha thì sẽ làm gì. Anh nghĩ tới câu hỏi ấy khi ngồi ở vựa cát, khi canh em trong đêm, khi đứng trước bà Lài ở Bình Minh. Anh chưa tìm được câu trả lời trọn vẹn. Anh chỉ biết một điều chắc chắn. Nếu món nợ này để sang đời của Bảo, nó sẽ còn nặng hơn gấp nhiều lần. Nợ cũ không tự nhẹ đi theo năm tháng. Nó chỉ đổi người gánh.

Cùng ngày, ông cùng Hiếu dọn sân theo đúng lời ông Bảy. Cuốc, xẻng, mọi vật sắt trong sân được cất hết ra nhà sau và vựa cát. Nền sân được quét sạch, từng viên đá nhỏ cũng được nhặt đi. Chậu nước sạch và bao vôi bột của thầy Tư được để sẵn ngoài cổng, chưa mang vào. Sân nhà bá hộ Phú, lần đầu tiên trong nhiều năm, trống trơn và sạch một cách căng thẳng.

Gió sông buổi sớm mang theo mùi bùn và mùi cá. Ngư dân Bình Minh qua lại bến cát Đồng Cát bằng thuyền nhỏ, chào nhau bằng những câu ngắn gọn. Hai xã nhìn nhau qua một khúc sông, chia nhau cùng một dòng nước. Món nợ của nhà Phú cũng nằm trên dòng nước ấy. Nó bắt đầu ở bến cát bên này, và người chờ nhận nó sống ở bến sông bên kia, cách nhau một chuyến đò mà xa nhau hai mươi tám năm.

Sông Trường Giang mùa này có những bãi bồi mới nổi giữa dòng. Trẻ chăn bò lội ra bãi bồi bắt cá nhỏ trong những vũng nước cạn. Người lớn dặn chúng không được ra xa, vì sông này đã lấy đi nhiều mạng người qua các thế hệ. Hoa chết ở dòng sông này. Thọ cũng chết ở dòng sông này, cách nhau hai mươi tám năm. Người làng nói sông không có lỗi. Lỗi nằm ở người sống chưa trả xong nợ với người chết.

Ở nghĩa địa đầu làng, mộ Hoa được người nhà họ Phạm và thanh niên trong làng sửa lại phần đất bị đào. Đất được đắp cao, nén chặt, cắm lại bia tạm ngay ngắn. Anh Dũng đứng nhìn mộ con gái rất lâu. Ông Phú tới thắp hương, nói lời xin lỗi trực tiếp với gia đình họ Phạm. Anh Dũng không nói tha thứ. Anh chỉ nói, sửa được mộ cho con gái anh là ông đã làm đúng một việc.

Bảo có một hộp bút màu đã gãy mất mấy cây. Trước khi bệnh, nó hay nằm sấp trên phản vẽ nhà, vẽ sông, vẽ một con chó bốn chân đứng cạnh cổng. Những bức vẽ trẻ con ấy Sen vẫn giữ trong tủ. Bà không dám mang ra xem lại trong những ngày này. Bà sợ nhìn thấy con chó bốn chân vô tư trong tranh của con, rồi quay sang nhìn khoảng tối dưới gầm phản của hiện tại.

Tờ lịch treo ở gian giữa trở thành vật được nhìn tới nhiều nhất trong nhà. Mai ghi từng ngày bằng bút bi xanh, nét chữ nhỏ và đều. Mỗi dòng ghi là một ngày cả nhà đã đi qua được. Có người trong nhà nhìn tờ lịch để lấy can đảm. Có người nhìn nó để tính xem còn bao nhiêu ngày nữa phải chịu đựng. Dù nhìn bằng cách nào, con số trên lịch cũng chỉ đi về một hướng. Nó không lùi lại bao giờ.

Sáu ngày cuối cùng bắt đầu như vậy. Không còn điều tra. Không còn chối quanh. Chỉ còn chuẩn bị, chờ đợi, và một buổi chạng vạng chưa biết chính xác sẽ rơi vào ngày nào trong tuần cuối, khi con chó tự bước ra giữa sân.

Người làm trong nhà, anh Tý và chị Nở, chứng kiến mọi chuyện từ vị trí gần nhất mà ít được hỏi nhất. Họ thấy con chó từ buổi trưa đầu tiên ở bến cát. Họ nghe tiếng gầm gừ trong bếp lúc nửa đêm. Họ biết nhà chủ đang giấu làng nhiều chuyện, và họ giữ kín như giữ việc của chính nhà mình. Lòng trung thành ở làng quê đôi khi chỉ đơn giản là biết chuyện mà không đem đi kể.

Anh Dũng mất con gái khi cô bé mới mười chín tuổi. Nỗi đau của anh không ồn ào. Nó nằm ở việc mỗi đêm anh lại ra nghĩa địa đứng cạnh mộ con, nhìn lớp đất bị cào bới mà bất lực. Khi tổ canh mộ được lập, anh là người tới sớm nhất và về muộn nhất. Anh không đòi hỏi gì ở nhà Phú ngoài sự thật. Với một người cha vừa mất con, sự thật là thứ tối thiểu mà người sống còn nợ nhau.

Nhà thờ họ Trần nằm ở giữa làng, sân rộng, có cây đa già che mát một góc. Họp họ ở đó là việc trọng của làng, ai cũng ăn mặc chỉnh tề. Phú đã ngồi ở nhà thờ họ này qua bao lần giỗ chạp và bàn việc làng. Ông chưa từng nghĩ có ngày mình đứng giữa nhà thờ ấy để kể một tội cũ của chính mình, trước mặt tổ tiên và con cháu cùng họ.

Kế hoạch canh mộ được trưởng thôn ghi thành văn bản phân công hẳn hoi. Mỗi đêm mấy người, ai mang đèn, ai mang nước, ai giữ liên lạc với thôn. Giấy trắng mực đen làm cho một việc vốn đầy sợ hãi trở nên có tổ chức. Người làng bớt sợ hơn khi biết mình không đơn độc ngoài gò cát trong đêm. Sự có mặt của nhau, đôi khi, là thứ trấn an mạnh nhất mà người sống có.

Làng Đồng Cát những ngày này thức dậy rất sớm. Tiếng gà gáy từ các ngõ còn tối vọng qua những mái ngói thấp. Khói bếp lên sớm, quyện với hơi sương mỏng trên mặt ruộng hẹp sau làng. Người đi làm đồng đội nón lá, gánh cuốc qua con đường cát dẫn ra phía bến sông. Cát lún dưới dép, để lại từng vệt chân nông rồi gió thổi qua lại lấp dần. Mọi việc trong làng vẫn trôi theo nếp cũ. Chỉ có người nhà Phú là thấy mỗi buổi sáng bây giờ dài hơn trước, vì ai cũng phải đi qua gian giữa và liếc xuống gầm phản một lần.

Có những đêm cả nhà Phú thức trắng mà không ai nói với ai câu nào. Mỗi người ngồi ở một góc quen thuộc của mình. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường nghe rõ hơn thường ngày. Tiếng gió lùa qua khe cửa. Tiếng trở mình rất khẽ từ gầm phản. Trong sự im lặng ấy, ai cũng đang nghĩ về cùng một chuyện mà không ai muốn là người mở lời trước. Những đêm như thế dài hơn mọi đêm mất ngủ vì công việc.

Những buổi trưa nắng gắt, sân nhà Phú vắng tiếng người. Chỉ có tiếng ve trên cây bàng đầu ngõ và tiếng gió thổi cát lạo xạo qua thềm. Con chó nằm im dưới gầm phản, khuất trong bóng râm mát nhất nhà. Nhìn từ ngoài sân vào, gian giữa tối và yên như thường ngày. Chỉ người trong nhà mới biết sự yên tĩnh ấy là yên tĩnh của chờ đợi, và thứ được chờ chưa bao giờ là điều lành.

Con đường từ nhà Phú ra bến sông đi qua một rặng tre già. Tre ở Đồng Cát mọc thấp, thân vàng, lá rụng đầy mặt đường vào mùa khô. Ban ngày rặng tre râm mát, là chỗ phu cát nghỉ trưa. Ban đêm nó tối và sâu, gió đi qua nghe như tiếng người thì thầm rất xa. Người canh mộ đi qua đoạn đường ấy thường đi thành nhóm, không ai tách ra đi một mình dù quen đường tới đâu.

Anh Tý giữ xe và trông bãi ở vựa cát, ngủ lại chòi tôn nhiều đêm liền. Anh kể có những đêm chó nhà quanh bến sủa dồn về phía đồi cát rồi im bặt cùng lúc. Anh không dám kể chuyện ấy ở nhà chủ, sợ thêm lo. Anh chỉ ghi nhớ và làm việc chăm hơn, như thể sự chăm chỉ của người làm công cũng góp một phần giữ cho cơ nghiệp này khỏi sụp trong những ngày sóng gió.

Mùa này, học sinh trường xã bắt đầu nghỉ hè lác đác theo lớp. Tiếng trẻ con chơi ngoài đường nhiều hơn vào buổi trưa. Bảo nghe tiếng bạn bè ngoài ngõ mà không chạy ra như trước. Nó ngồi trên phản nhìn qua cửa sổ, mặt không buồn không vui. Sen nhìn con như vậy còn xót hơn nhìn nó khóc. Một đứa trẻ mất đi sự hiếu động là một đứa trẻ đang bị lấy đi từng phần tuổi thơ của mình.

Trưởng thôn Thành là người giữ nhịp cho cả làng trong những ngày xôn xao. Ông tới nhà Phú nhiều lần, khi thì hòa giải với nhà họ Phạm, khi thì dặn dò chuyện canh mộ, khi thì chỉ ngồi uống chén trà để sự có mặt của thôn làm dịu không khí. Ông làm việc bằng giấy tờ, biên bản và lời nói có chừng mực. Trong một vụ việc mà phần ma quái không ghi vào biên bản được, phần người phải được ghi cho thật rõ ràng.

Thầy Tư làm nghề mộc và nghề thầy bằng cùng một đôi tay. Ông đo gỗ bằng thước, đo sân bằng bước chân, và đo lòng người bằng sự im lặng. Ông không bao giờ nhận làm những việc trái lệ để lấy tiền nhanh. Trong vùng, người ta trọng ông vì điều đó. Khi ông từ chối một lễ trấn, người ta biết việc ấy thật sự không làm được, chứ không phải ông làm giá. Sự từ chối của ông, vì vậy, nặng ngang một lời phán.

Trường xã vào buổi sáng ồn ào tiếng trẻ con. Mai tới lớp sớm, xếp lại ghế nhựa, viết ngày tháng lên góc bảng. Học trò của cô mới năm sáu tuổi, chưa biết gì về chuyện nhà thầy cô của chúng. Cô nhìn bọn trẻ chạy trong sân trường mà lòng chùng xuống. Em trai cô cũng từng chạy như thế trong sân nhà, trước khi những đêm gầm gừ bắt đầu chiếm lấy giấc ngủ của nó.

Đêm xuống, gian giữa lại tối dần quanh chiếc phản gỗ, và cả nhà bước vào một quãng chờ nữa của hạn trăm ngày.

Chương khác

Xem thêm