CỌP BA CHÂN Ở NÚI BÀ ĐEN - Chương 11: Người Thợ Săn Mất Tích Năm Xưa
Ngày 30/10/2026, Tuấn và Bảo tới phòng lưu trữ của xã theo lời hẹn với chị Đỗ Thị Ngọc, nhân viên văn hóa xã. Phòng lưu trữ nhỏ, kê mấy tủ sắt đựng hồ sơ…
Nội dung chương
Ngày 30/10/2026, Tuấn và Bảo tới phòng lưu trữ của xã theo lời hẹn với chị Đỗ Thị Ngọc, nhân viên văn hóa xã. Phòng lưu trữ nhỏ, kê mấy tủ sắt đựng hồ sơ đã ngả vàng, mùi giấy cũ và mùi ẩm mốc thoang thoảng. Chị Ngọc đã để sẵn trên bàn một tập hồ sơ mỏng buộc dây, nói đây là một trong số ít hồ sơ mất tích cũ của thung lũng Ma Thiên Lãnh còn giữ được tương đối nguyên vẹn. Chị dặn hai người chỉ xem và ghi chép tại chỗ, không mang hồ sơ ra khỏi phòng.
Hồ sơ kể về một thợ săn mất tích trong thung lũng nhiều năm trước. Ông vào thung lũng một mình vào mùa sương, hẹn ba ngày sẽ ra mà tới ngày thứ năm vẫn không thấy. Đoàn tìm kiếm của xã và người nhà đi theo đường suối cạn vào tới gần miệng vực thẳm thì tìm thấy chiếc nón và con dao của ông bỏ lại bên bờ suối, xếp cạnh nhau khá ngay ngắn. Ngoài hai vật đó, đoàn không tìm thấy người, không tìm thấy dấu vết giằng co và cũng không tìm thấy bất cứ thứ gì khác của ông trong suốt mấy ngày tìm kiếm sau đó.
Chị Ngọc cho hai người xem tấm bản đồ kèm trong hồ sơ, trên đó khoanh đỏ vị trí miệng vực thẳm trong thung lũng. Chị nói miệng vực sâu hàng trăm mét, vách gần như dựng đứng, người rơi xuống đó thì không có cách nào tìm lại được, nên hồ sơ này và nhiều hồ sơ khác đều phải khép lại ở mức mất tích không rõ nguyên nhân. Tuấn nhìn khoanh đỏ trên bản đồ rất lâu. Anh ghi vào sổ: vực thẳm là địa hình chết người có thật trong thung lũng, mọi đường đi đêm cuối phải tránh xa miệng vực bằng một khoảng an toàn rõ ràng.
Bảo hỏi hồ sơ mất tích ở thung lũng có nhiều không. Chị Ngọc đáp không chỉ có một người, rồi chị đứng dậy lấy thêm hai tập hồ sơ nữa đặt xuống bàn nhưng chưa mở ra. Chị nói phần đối chiếu đầy đủ chị sẽ làm cùng ông Hai vào một buổi khác. Còn hôm nay chị muốn nhóm hiểu trước một điều: mọi mất tích trong hồ sơ đều là chuyện của quá khứ, có giấy tờ và người làm chứng hẳn hoi, không phải lời đồn. Nhóm đi khảo sát thì phải tôn trọng những hồ sơ này như tôn trọng người đã mất.
Ra khỏi phòng lưu trữ, Tuấn đứng ở sân ủy ban nhìn về phía núi Bà Đen một lúc. Anh nói với Bảo rằng từ giờ bản đồ tay của nhóm phải đánh dấu miệng vực bằng mực đỏ, và bất cứ ai trong nhóm cũng không được đi một mình về phía đó dù là ban ngày. Bảo gật đầu, lần đầu tiên trong chuyến đi anh không tìm được câu đùa nào để nói. Cả hai về nhà trọ và Tuấn dành cả buổi chiều vẽ lại sơ đồ thung lũng vào sổ, với miệng vực, suối cạn, gò đá và đường rút được ghi rõ từng vị trí tương đối.
Chị Ngọc lật thêm trang cuối của tập hồ sơ, nơi kẹp một tờ biên bản viết tay đã ố vàng ở mép. Nét chữ trong biên bản rất nhỏ, người viết phải ghé sát đèn dầu nên vài chỗ mực nhòe thành vệt nâu. Theo lời kể của người dẫn đường năm ấy, đoàn tìm kiếm đi từ lúc trời còn tối, mang theo đèn bão, dây thừng và hai con dao phát cỏ. Họ men theo bờ trái của suối cạn, vừa đi vừa gọi tên người thợ săn, nhưng sương trong thung lũng đặc tới mức tiếng gọi chỉ vang được vài chục mét rồi chìm mất.
- Chỗ tìm thấy nón với dao nằm ngay khúc suối quẹo gấp - chị Ngọc nói, đầu bút chì dừng lại ở một chấm đỏ nhỏ xíu trên bản đồ. - Bên phải chấm này là bãi đá trơn, bên trái dốc lên một gờ đất cao, đi thêm chừng hai trăm mét nữa là tới mép vực.
Bảo cúi xuống nhìn chấm đỏ, rồi ngẩng lên nhìn khoảng sân ủy ban đang nắng chang chang ngoài cửa sổ. Anh không quen nghĩ về một nơi nguy hiểm khi đang ngồi trong căn phòng có quạt trần quay đều và ấm trà còn bốc khói. Tuấn thì khác. Anh lấy điện thoại chụp lại bản đồ sau khi được chị Ngọc gật đầu cho phép, rồi phóng to ảnh lên để xem từng đường đồng mức quanh chấm đỏ.
- Hồi đó đoàn có xuống vực tìm không chị - Tuấn hỏi.
- Xuống bằng dây được một đoạn ngắn thôi - chị Ngọc đáp. - Vách đá ướt, dây thừng trơn, người ở dưới ngẩng lên chỉ thấy sương trắng xóa. Trưởng đoàn lúc ấy quyết định rút lên vì sợ mất thêm người thứ hai trong cùng một buổi chiều.
Câu trả lời khiến Bảo im lặng hồi lâu. Anh vốn phụ trách hậu cần, quen tính toán gạo nước, pin sạc và số ngày quay, chưa từng phải tính tới chuyện một sợi dây thừng có thể quyết định việc ai được trở về. Anh nhìn sang Tuấn, thấy bạn mình đang kẻ một đường bút đỏ dày trên bản đồ in ra từ điện thoại, đường kẻ tránh xa chấm đỏ cả một khoang giấy rộng.
Chị Ngọc rót thêm trà, kể tiếp rằng gia đình người thợ săn sau đó vẫn vào thung lũng thắp nhang ở khúc suối quẹo suốt nhiều năm liền. Họ không dựng bia, cũng không cắm cọc đánh dấu, vì người già trong họ bảo đất trong thung lũng là đất của rừng, người ngoài chỉ nên nhớ đường chứ đừng chiếm chỗ. Tới khi thế hệ con cháu dời đi làm ăn xa, những chuyến thắp nhang thưa dần rồi dứt hẳn, chỉ còn tập hồ sơ này nằm lại trong tủ sắt của xã.
Tuấn hỏi vì sao con dao lại được xếp ngay ngắn cạnh chiếc nón, thay vì rơi vung vãi như khi người ta hoảng loạn bỏ chạy. Chị Ngọc lắc đầu, nói câu hỏi đó đoàn tìm kiếm năm ấy cũng đã hỏi nhau suốt dọc đường về. Một người trong đoàn đoán rằng ông thợ săn tự đặt đồ xuống trước khi đi tiếp vào sâu. Người khác lại bảo có khi ông nghe thấy một tiếng động lạ khiến ông dừng lại, tháo nón, đặt dao xuống để hai tay được trống. Hồ sơ chỉ ghi lại hiện trạng tìm thấy, tuyệt nhiên không suy diễn thêm nửa lời nào.
- Giấy tờ ngày xưa người ta viết khô khan vậy đó - chị Ngọc nói. - Cái gì thấy thì ghi, cái gì không thấy thì để trống. Tới đời các em làm kênh du lịch, nhớ giữ đúng cái nết ấy, đừng thêm thắt cho câu chuyện ly kỳ hơn sự thật.
Lời dặn ấy rơi xuống giữa bàn làm cả Tuấn lẫn Bảo đều gật đầu chậm rãi. Tuấn nhớ lại những thước phim câu khách anh từng xem trên mạng, nơi người ta dựng tiếng gầm và khói trắng vào những khu rừng hoàn toàn yên ổn. Anh thấy xấu hổ một cách mơ hồ, dù kênh của nhóm chưa từng làm điều tương tự. Bảo như đọc được ý nghĩ của bạn, bèn lên tiếng hứa rằng tư liệu chuyến này nhóm sẽ giữ nguyên tiếng gốc, đoạn nào không rõ nguồn gốc sẽ ghi chú rõ ràng cho khán giả biết.
Trước khi khép hồ sơ, chị Ngọc chỉ cho hai người xem dòng chữ nhỏ ở góc trang đầu tiên, ghi số hiệu lưu trữ và năm chuyển giao hồ sơ giữa hai đời cán bộ xã. Chị bảo nhiều tập hồ sơ khác của thung lũng đã thất lạc đúng vào những lần chuyển giao như thế, khi tủ này qua tay người khác mà bàn giao chỉ làm miệng. Tập còn lại được này là nhờ một cán bộ cũ cẩn thận, tự tay buộc dây và ghi số hiệu bằng bút mực tím.
Ra tới hành lang, Bảo mới thở ra một hơi dài và bảo rằng anh tưởng buổi xem hồ sơ chỉ kéo dài mươi phút. Đồng hồ trên tường đã chỉ gần trưa, nắng hắt qua ô cửa hành lang thành từng vệt sáng chói mắt. Tuấn ôm tập bản đồ phác tay, trong đầu vẫn quanh quẩn hình ảnh chiếc nón và con dao nằm sóng đôi bên bờ suối lạnh. Anh biết từ hôm nay, mỗi khi nhóm bàn chuyện dựng lều hay chọn đường rút, hình ảnh ấy sẽ tự động hiện ra như một mốc đo vô hình.
Buổi chiều ở nhà trọ, Tuấn trải bản đồ ra bàn ăn và dùng bút đỏ khoanh vùng miệng vực thêm một vòng nữa cho thật đậm. Bảo ngồi bên cạnh lật xem những tấm ảnh chụp bản đồ trong điện thoại, thỉnh thoảng lại phóng to chấm đỏ lên rồi lắc đầu. Tuấn bảo tối nay về nhà trọ anh sẽ kể lại toàn bộ cho hai người còn lại nghe cùng một lượt. Một câu chuyện như thế cần được nghe trọn vẹn mới giữ được sức nặng của nó, kể dở dang giữa đường chỉ làm người nghe hoang mang thêm.
Khi khép cuốn sổ phác đồ lại, Tuấn chợt nhận ra chị Ngọc đã chọn cách kết thúc buổi làm việc rất khéo. Chị không dọa, không khuyên nhóm bỏ chuyến đi, chỉ đặt thêm hai tập hồ sơ chưa mở xuống mặt bàn như một lời nhắc còn dang dở. Hồ sơ mất tích ở thung lũng không chỉ có một người, và phần chưa mở ấy sẽ còn chờ nhóm ở những buổi làm việc sau. Trên đường về nhà trọ, chiếc xe máy của hai người chạy chậm qua đoạn đường đất đỏ chạy dọc chân núi, bụi bay mù phía sau. Bảo ngồi sau giữ ba lô đựng bản đồ, miệng lẩm bẩm nhắc lại lời chị Ngọc dặn về việc tôn trọng hồ sơ như tôn trọng người đã mất. Tuấn chạy xe mà mắt thỉnh thoảng liếc lên sườn núi Bà Đen xanh thẫm trong nắng chiều, nơi thung lũng Ma Thiên Lãnh nằm khuất sau mấy lớp rừng, im lìm như chưa từng nuốt mất một ai.
Về tới nhà trọ, Tuấn việc đầu tiên là mở cuốn sổ phác đồ ra xem lại vòng mực đỏ quanh miệng vực một lần nữa. Vòng mực đã khô, nét bút hơi lem ở chỗ giấy bị ẩm mồ hôi tay, nhưng vị trí thì rõ ràng không thể nhầm lẫn. Anh đặt cuốn sổ lên trên cùng của chồng tài liệu chuyến đi, như đặt một tấm biển cảnh báo nhỏ cho chính mình, rồi mới ra giếng rửa mặt, sau đó cùng Bảo dọn bữa tối.