KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 49: Chôn Hũ Ở Cấm Địa
Sáng ngày hai mươi chín tháng mười một, Đức Xương dậy sớm và ra hiên nhà sàn đứng chờ. Trời trên bản trong veo, nắng mới lên làm sương trên những mái nhà…
Nội dung chương
Sáng ngày hai mươi chín tháng mười một, Đức Xương dậy sớm và ra hiên nhà sàn đứng chờ. Trời trên bản trong veo, nắng mới lên làm sương trên những mái nhà sàn tan dần đi. Bà A Ngân từ trong nhà bước ra, tay chống gậy, sắc mặt đã khá hơn hôm qua đôi chút. Thạch Tiểu Mãn đi bên cạnh bà, hai tay nâng một chiếc khăn vải chàm bọc kín một vật tròn. Đức Xương nhìn chiếc khăn bọc mà đoán ngay bên trong là chiếc hũ đã niêm phong con cổ. Ông không hỏi, cũng không tới gần. Ông chỉ đứng yên nhìn hai bà cháu chuẩn bị lên đường. Bà dặn ông đi theo sau, tới ranh của nơi chôn giữ thì dừng lại, tuyệt đối không bước qua. Ông gật đầu, khoác chiếc áo dày lên người rồi lặng lẽ đi theo hai bà cháu ra khỏi bản. Con đường mòn sau bản hẹp và ẩm, hai bên là cây rừng rậm rạp che gần hết ánh nắng, tiếng chim rừng buổi sớm vang lên từng hồi trong những tán lá còn đọng đầy sương đêm. Ba người đi chậm, bà lão đi trước, Tiểu Mãn ôm chiếc khăn bọc đi giữa, ông đi sau cùng.
Đi chừng nửa canh giờ, con đường mòn mở ra trước một khoảnh đất trống nhỏ giữa rừng; ở đầu khoảnh đất có hai cây cổ thụ lớn, thân xù xì, rễ nổi lên mặt đất như những con rắn. Giữa hai cây cổ thụ là một hàng cọc gỗ thấp cắm xuống đất, đánh dấu ranh giới rõ ràng. Bà A Ngân dừng lại trước hàng cọc, quay sang nhìn Đức Xương và khẽ gật đầu một cái. Ông hiểu ý, dừng chân ngay bên ngoài hàng cọc, không bước thêm nửa bước nào nữa. Theo lời bà kể trên đường đi, đây là cấm địa sau bản Thạch Bản của người Miêu nơi đây. Nơi này là chỗ chôn giữ các hũ cổ nguy hiểm theo lệ truyền đời của bản làng. Người ngoài bản không được bước vào, người trong bản cũng chỉ vào khi có việc hệ trọng. Đức Xương đứng ngoài ranh, nhìn hai bà cháu chậm rãi bước qua hàng cọc gỗ thấp. Tiểu Mãn đặt chiếc khăn bọc xuống một phiến đá phẳng ở giữa khoảnh đất trống. Bà A Ngân mở khăn ra, để lộ chiếc hũ đất sét đã buộc dây kín từ buổi lễ hôm qua. Vòng chữ khắc quanh miệng hũ hiện rõ dưới ánh nắng sớm lọt qua tán lá rừng già.
Bà lão quỳ xuống bên một hố đất nhỏ đã được đào sẵn từ trước ở giữa khoảnh đất. Tiểu Mãn đỡ bà, rồi cùng bà nâng chiếc hũ lên bằng cả hai tay một cách cẩn trọng. Hai bà cháu từ từ hạ chiếc hũ xuống đáy hố, đặt nó ngay ngắn, không nghiêng không lệch. Bà lấy từng nắm đất lấp lên hũ, miệng lẩm nhẩm khấn những câu khẽ như hôm làm lễ. Tiểu Mãn xúc đất bằng một chiếc xẻng gỗ nhỏ, đổ từng xẻng nhẹ nhàng theo nhịp tay của bà. Đức Xương đứng ngoài ranh nhìn theo, hai tay chắp trước ngực, lòng yên tĩnh lạ thường, ông biết từ giờ phút này, thứ đã hành hạ ông hơn một tháng sẽ nằm yên dưới đất rừng. Nó sẽ không còn bò quanh bệ cửa sổ nhà ai, không còn làm ai sốt cao trong đêm nữa. Ông nghĩ tới người đã rải gói gấm ở ngã ba đường đèo vào những ngày cuối đời mình. Ông mong ở nơi xa ấy, người bạn hàng cũ của ông cũng được yên nghỉ như chiếc hũ này. Món oán giữa hai người, ông tin, đã được hóa giải bằng tiền trả đủ và lời xin lỗi. Đất lấp dần lên miệng hố, che kín chiếc hũ và cả một quãng đời sai trái của ông.
Khi hố đất đã lấp bằng mặt đất, bà A Ngân cắm xuống đó một cành cây khô làm dấu; bà dặn Tiểu Mãn ghi nhớ vị trí này, nhưng không được nói cho người ngoài bản biết rõ. Bà còn dặn đời sau của bản cũng phải giữ lệ ấy, không ai được đào lên vì tò mò. Tiểu Mãn gật đầu, cúi xuống vun lại mặt đất quanh dấu cành cho thật bằng phẳng tự nhiên. Hai bà cháu đứng yên trước khoảnh đất một lúc, chắp tay khấn thêm mấy câu cuối cùng. Rồi bà quay người, chống gậy bước ra khỏi hàng cọc, trở lại chỗ Đức Xương đang đứng chờ. Bà nhìn ông, nói chậm rãi rằng việc chôn giữ như vậy là đã xong xuôi hoàn toàn rồi.
- Từ nay ông về sống cho yên ổn. - Bà A Ngân nói. - Chiếc hũ nằm ở đây, không ai được đào lên, ông cũng đừng quay lại tìm nó. - Tôi xin nhớ lời bà dặn. - Đức Xương đáp. - Tôi cũng không bao giờ kể cho người ngoài về nơi này. - Tốt. - Bà gật đầu. - Lệ của bản giữ được là nhờ người ta biết giữ miệng và giữ lòng.
Ba người quay về bản theo con đường mòn cũ, bước chân nhẹ nhàng hơn lúc đi rất nhiều. Về tới nhà sàn, Tiểu Mãn vào bếp nấu một nồi cháo loãng với ít gừng tươi thái sợi. Bà A Ngân bảo ông ăn một bát cháo nóng trước khi xuống núi cho ấm bụng dọc đường. Đức Xương ngồi xuống chiếu, cầm bát cháo còn bốc khói, ăn từng thìa chậm rãi và ngon miệng. Trưa ấy, ngay trên nhà sàn của bà lão, ông thấy mình hết sốt, bụng yên, ăn được cháo loãng như một người vừa qua cơn ốm dài ngày. Ông ăn hết bát cháo, còn xin thêm nửa bát nữa, làm Tiểu Mãn cười phá lên vui vẻ. Bà A Ngân nhìn ông ăn mà gật đầu, bảo ăn được như vậy là người đã hồi lại rồi. Bà dặn ông xuống núi thong thả, tới ngã ba thì ghé thắp cho miếu thổ địa một nén hương. Bà nói thắp hương không phải để xin xỏ gì, mà để nhớ lại chỗ mình từng vấp ngã. Đức Xương ghi nhớ lời dặn ấy, chắp tay cảm ơn bà thêm một lần nữa trước khi ra về.
Ông thu xếp hành lý ít ỏi của mình vào chiếc túi vải đã cũ, buộc lại thật gọn gàng. Số tiền công ông gửi bà theo lệ bản được bà nhận đủ, không thêm không bớt một đồng. Bà còn dúi vào tay ông một gói lá thuốc nhỏ, dặn dọc đường mệt thì ngậm cho ấm người. Tiểu Mãn nhận việc đưa ông xuống núi tới tận chân đèo như những lần trước đây. Hai người chào bà lão, rồi bắt đầu đi xuống con đường mòn quen thuộc giữa nắng trưa trong trẻo. Đức Xương đi được một đoạn thì quay lại nhìn bản Thạch Bản lần cuối trong chuyến đi này. Những mái nhà sàn nằm yên bình trên sườn núi, khói bếp bay lên thẳng trong gió nhẹ. Ông biết mình sẽ còn quay lại bản này vào một dịp khác, với tư cách một người bạn hàng tử tế. Nhưng chiếc hũ dưới đất rừng sau bản thì ông sẽ không bao giờ tìm lại nữa. Xuống tới ngã ba đường đèo, ông dừng lại trước miếu thổ địa cũ ven đường như lời bà dặn. Ông thắp một nén hương, đứng yên một lúc trước mặt đường nơi mình từng nhặt chiếc gói gấm, mặt đường trống không, gió thổi qua khe núi mang theo hơi lạnh quen thuộc của vùng đèo cao. Ông không còn thấy sợ nơi này nữa, chỉ thấy một sự nhắc nhở lặng lẽ cho quãng đời còn lại. Trên đường xuống đèo, Tiểu Mãn kể cho ông nghe chuyện những hũ cổ khác đã chôn ở nơi ấy. Cậu nói từ đời ông cố của bà A Ngân, bản đã giữ lệ chôn giữ hũ cổ ở sau bản. Có những hũ nằm dưới đất rừng mấy chục năm nay mà không ai dám động vào chúng. Người trong bản đi rừng ngang qua khu đất ấy đều tự giác đi vòng, không ai bước tắt qua. Đức Xương nghe mà càng hiểu vì sao bà dặn ông không được kể cho người ngoài về nơi chôn. Một nơi như vậy chỉ yên ổn được khi mọi người cùng giữ kín và cùng tôn trọng nó. Ông hứa với Tiểu Mãn rằng về tới trấn, ông cũng chỉ nói mình đã khỏi bệnh nhờ bà giúp. Ông sẽ không kể chuyện chiếc hũ, không kể chuyện buổi lễ, không kể chuyện khu đất sau bản. Tiểu Mãn nghe ông hứa thì gật đầu, bảo bà dặn người giữ được miệng mới giữ được phúc. Hai người đi qua những đoạn đèo quen thuộc, nơi sương mù thường phủ dày vào buổi chiều tối; hôm nay trời quang, tầm mắt nhìn được rất xa xuống thung lũng và những mái nhà dưới chân núi. Đức Xương dừng lại ở một mỏm đá, nhìn xuống con đường mình đã đi lên đi xuống nhiều lần. Mỗi lần đi qua con đường này, ông lại mang theo một tâm trạng khác hẳn lần trước đó. Lần đầu lên bản, ông mang theo cơn sốt và nỗi sợ không biết mình mắc bệnh gì. Lần này xuống núi, ông mang theo một thân người nhẹ nhõm và một món nợ đã trả xong. Ông thấy con đường đèo này như một chứng nhân lặng lẽ cho cả quãng đời vừa qua của mình. Tiểu Mãn đứng chờ ông ở phía trước, không giục, như cậu vẫn luôn kiên nhẫn với ông như vậy. Xuống tới chân đèo, hai người chia tay nhau ở bến xe nhỏ ven đường quốc lộ vắng người qua lại. Đức Xương bắt tay Tiểu Mãn thật chặt, gửi lời cảm ơn tới bà A Ngân ở trên bản lần nữa. Ông dặn cậu khi bà khỏe lại thì nhắn tin cho ông biết để ông yên tâm ở nhà. Cậu thanh niên cười, vẫy tay chào ông rồi quay lưng đi lên con đường mòn trở về bản. Ông đứng nhìn theo bóng cậu khuất dần sau khúc quanh của con đường mòn lên núi. Rồi ông quay ra bến xe, lên chiếc xe cuối ngày chạy về phía trấn Sương Khẩu. Xe lăn bánh khi nắng chiều đã ngả vàng trên những mái nhà ven đường vắng người. Ông ngồi bên cửa sổ, nhìn đèo núi lùi dần về phía sau lưng mình trong im lặng. Trong lòng ông lúc này chỉ còn một hướng đi duy nhất là về nhà với vợ mình.