KIM TẰM CỔ NGÃ BA TƯƠNG TÂY - Chương 46: Chuẩn Bị Đêm Lễ

Đêm ngày hai mươi bảy tháng mười một, nhà sàn của bà A Ngân sáng đèn dầu tới khuya. Đức Xương ngồi trên chiếu ở gian chính, nhìn bà lão chuẩn bị từng món…

Nội dung chương

Đêm ngày hai mươi bảy tháng mười một, nhà sàn của bà A Ngân sáng đèn dầu tới khuya. Đức Xương ngồi trên chiếu ở gian chính, nhìn bà lão chuẩn bị từng món đồ cho buổi lễ. Tiểu Mãn ngồi bên cạnh bếp, nhóm lửa ngải cứu khô trong một chiếc chậu sành nhỏ. Khói ngải cứu bay lên, mang theo mùi thơm hắc và ấm lan khắp gian nhà sàn. Bà A Ngân mở chiếc rương gỗ cũ đặt ở góc nhà, lấy ra từng món một cách chậm rãi. Món đầu tiên bà lấy ra là con dao bạc gia truyền của nhà bà. Lưỡi dao nhỏ, sáng loáng dưới ánh đèn dầu, chuôi dao khắc những hoa văn đã mòn theo năm tháng. Bà đặt con dao lên một tấm vải trắng sạch, ngay ngắn như đặt một vật thiêng. Đức Xương nhìn con dao mà đoán nó đã theo bà qua rất nhiều buổi lễ trong đời. Bà nói con dao này chỉ dùng cho việc dụ cổ và niêm phong cổ, không dùng vào việc khác. Nói xong, bà đưa con dao hơ qua lửa ngải cứu trong chậu sành cho nóng dần lên. Hơi nóng làm lưỡi dao ánh lên một màu khác hẳn dưới ánh lửa bập bùng.

Món thứ hai bà chuẩn bị là một chén rượu đặc biệt đựng trong chiếc chén sứ men lam. Bà rót rượu từ một bình nhỏ, rồi mở một lọ sành lấy ra thứ mật sẫm màu sánh đặc. Bà nói đó là rượu hùng hoàng pha mật gấu, thứ rượu duy nhất dụ được cổ vương ra ngoài. Chén rượu này bà chỉ còn đúng một phần, dùng hết lần này là không còn nữa. Đức Xương nghe vậy càng hiểu buổi lễ đêm nay quý giá và không thể làm lại tùy tiện. Bà đặt chén rượu lên tấm vải trắng, bên cạnh con dao bạc còn đang ấm hơi lửa. Mùi rượu hùng hoàng bốc lên cay nồng, hòa với mùi khói ngải cứu thành một mùi rất lạ. Ông hít phải mùi ấy mà bụng khẽ cựa quậy, như có thứ gì trong người cũng đang ngửi thấy. Ông ngồi yên, hai tay đặt lên đầu gối, cố giữ hơi thở của mình cho thật đều.

Món thứ ba là một chiếc hũ nhỏ bằng đất sét nung, cao chừng một gang tay người lớn. Quanh miệng hũ khắc một vòng chữ ngoằn ngoèo mà Đức Xương không đọc được một chữ nào. Bà A Ngân nói đó là bùa Trấn Cổ, khắc để niêm phong cổ trùng ở bên trong hũ. Bà nói hũ này do chính tay bà nung từ nhiều năm trước, để dành cho những việc hệ trọng. Chiếc nắp hũ vừa khít miệng hũ, bên trên cũng khắc cùng một vòng chữ như ở thân hũ. Bà đặt chiếc hũ xuống tấm vải trắng, ngay ngắn bên cạnh chén rượu và con dao bạc. Ba món đồ nằm cạnh nhau trên nền vải trắng, dưới ánh đèn dầu vàng vọt của nhà sàn. Đức Xương nhìn ba món đồ ấy mà thấy buổi lễ ngày mai bỗng trở nên thật gần. Ông hỏi bà vì sao phải đủ cả ba món mới dụ được con cổ ra khỏi người.

- Dao bạc hơ nóng là để mở đường và giữ cho cổ không quay lại. - Bà A Ngân đáp. - Rượu hùng hoàng mật gấu là mồi dụ, vì cổ vương mê mùi ấy hơn mọi mùi khác. - Còn chiếc hũ này là nhà của nó sau khi ra khỏi người ông. - Bà nói tiếp. - Thiếu một món, lễ này không làm được, có làm cũng dở dang và nguy hiểm. - Vậy tôi phải làm gì trong lúc bà làm lễ, thưa bà? - Đức Xương hỏi. - Ông chỉ ngồi yên ở cửa nhà sàn, để hở vạt áo, dù thấy gì cũng không đứng dậy. - Bà dặn. - Tay không chạm vào dao, không chạm vào chén rượu, không gọi tên ai trong lúc ấy.

Ông gật đầu, nhắc lại từng lời dặn của bà thành tiếng cho chắc chắn mình không quên. Bà nghe ông nhắc lại, gật đầu hài lòng rồi bắt đầu thu dọn gian chính cho gọn gàng; Tiểu Mãn quét lại nền nhà sàn, kê một chiếc ghế thấp ngay ở ngưỡng cửa ra vào. Đó sẽ là chỗ Đức Xương ngồi trong suốt buổi lễ vào rạng sáng ngày mai. Bà dặn Tiểu Mãn trải thêm một tấm chiếu mỏng dưới ghế cho ông ngồi đỡ lạnh chân, cậu làm theo từng việc, tay chân nhanh nhẹn và im lặng như đã quen phụ lễ cho bà. Đức Xương đứng bên cạnh nhìn hai bà cháu làm việc mà thấy mình chỉ là người ngồi chờ, ông chợt thấy thương bà lão đã gần tám mươi tuổi còn phải thức trọn đêm vì mình. Ông nói lời cảm ơn, bà chỉ xua tay bảo ông để dành sức cho buổi lễ ngày mai.

- Bà làm lễ này xong sẽ mệt lắm phải không? - Đức Xương hỏi khẽ. - Ta sẽ kiệt sức, phải nghỉ nhiều ngày mới lại người được. - Bà đáp thản nhiên. - Con dao và chén rượu này cũng chỉ dùng được một lần cho việc lớn như vậy. - Tôi không biết lấy gì đền đáp bà cho xứng. - Ông nói. - Ông sống cho tử tế sau này là đền đáp rồi. - Bà nói. - Tiền bạc ta lấy theo lệ bản, không hơn một đồng nào ngoài lệ ấy đâu.

Nghe bà nói, Đức Xương càng thêm kính trọng người đàn bà già nua trước mặt mình, bà biết rõ việc mình làm, biết rõ giá của nó, và nói hết cho ông nghe từ đầu. Không có sự mập mờ. Không có lời hứa hão, chỉ có lệ và việc phải làm cho đúng. Ông nghĩ tới cách làm ăn cũ của mình, nơi mọi thứ đều mập mờ để một bên chịu thiệt; sự đối lập ấy khiến ông ngồi lặng đi một lúc lâu bên bếp lửa đã tàn bớt. Tiểu Mãn rót cho ông một bát nước ấm, bảo ông uống rồi về buồng nghỉ sớm. Cậu nói rạng sáng mai, khi gà chưa gáy, cậu sẽ vào gọi ông dậy chuẩn bị. Cậu cũng dặn ông mặc chiếc áo nào dễ mở vạt nhất trong số áo mang theo. Đức Xương gật đầu, uống hết bát nước ấm rồi đứng dậy chào hai bà cháu.

Trong lúc chờ bà kiểm tra lại lần cuối, Đức Xương được bà cho xem kỹ chiếc hũ một lần. Ông cầm chiếc hũ bằng cả hai tay, thấy đất sét nung nhẹ mà chắc, sờ vào mát lạnh, những nét khắc quanh miệng hũ sâu và đều, như được khắc khi đất còn đang ướt mềm. Bà nói vòng khắc này phải liền mạch, đứt một nét là cổ có đường chui ra ngoài. Bà xoay chiếc hũ dưới đèn cho ông xem đủ một vòng, không có nét nào đứt đoạn cả. Rồi bà đặt nắp thử lên miệng hũ, xoay nhẹ một cái, nghe tiếng sành khít vào nhau rất gọn. Âm thanh nhỏ ấy khiến Đức Xương thấy yên tâm hơn hẳn về nơi con cổ sẽ bị giữ lại. Bà lại mở lọ mật gấu cho ông ngửi thử từ xa, mùi ngai ngái và béo xộc lên mũi. Ông nhăn mặt, còn bà thì cười bảo cổ vương lại mê chính cái mùi khó chịu ấy nhất. Bà giải thích rượu hùng hoàng làm cổ say và mềm người, mật gấu dẫn nó đi đúng hướng. Thiếu mật gấu, rượu có thơm tới đâu con cổ cũng chỉ bò quanh mà không chịu vào chén. Đức Xương nghe mà gật đầu liên tục, cố nhớ hết từng lời giải thích của bà lão. Ông nhận ra buổi lễ này không hề mơ hồ, mà chặt chẽ như một thang thuốc nhiều vị. Mỗi món đồ đều có việc riêng của nó, thay nhau dẫn con cổ đi từng bước một. Dao bạc giữ đường, rượu dẫn lối, hũ đất là nơi cuối cùng nó phải ở lại. Hiểu được thứ tự ấy, nỗi sợ trong lòng ông vơi đi quá nửa trong đêm chuẩn bị. Ông chỉ còn lo một việc duy nhất là chính mình phải ngồi yên cho thật vững. Bà như đoán được ý nghĩ ấy, bèn bảo ông ngồi thử lên chiếc ghế ở ngưỡng cửa. Ông ngồi xuống, để hở vạt áo, hai tay đặt lên đầu gối, lưng dựa nhẹ vào khung cửa. Bà đi vòng quanh ông một lượt, gật đầu, rồi bảo Tiểu Mãn nới tấm chiếu ra thêm một chút. Bà nói chỗ ngồi phải thoải mái, vì ngồi gò bó thì người ta dễ nhúc nhích giữa buổi lễ. Ngồi thử xong, ông đứng dậy, thấy đầu gối hơi mỏi nhưng hoàn toàn chịu đựng được lâu. Bà dặn thêm rằng khi con cổ chui ra, ông sẽ thấy nhột và lạnh ở vùng ngực áo. Dù cảm giác có lạ tới đâu, ông cũng phải coi như không có chuyện gì xảy ra. Ông hít một hơi sâu, nhắc lại lời dặn ấy một lần nữa cho khắc sâu vào trí nhớ.

Trước khi về buồng, ông đứng ở cửa nhà sàn nhìn ra màn đêm của bản trên đèo, trời đêm trong và lạnh, sao dày đặc trên nền trời đen thẫm phía trên những mái nhà. Gió thổi qua vách nứa, mang theo tiếng suối chảy róc rách ở phía dưới chân đồi. Ông để hở thử vạt áo của mình như lời bà dặn, thấy gió lạnh lùa vào ngực. Chính từ vạt áo này, con vật đã theo ông suốt hơn một tháng qua sẽ phải chui ra. Nghĩ tới điều đó, ông vừa hồi hộp vừa thấy một niềm tin yên lặng dâng lên trong lòng. Ông quay vào buồng, nằm xuống giường tre, nhưng mắt vẫn mở nhìn lên mái nhà tối. Ông nghe tiếng bà A Ngân còn đi lại khẽ khàng ở gian ngoài thêm một lúc nữa. Rồi tiếng bước chân cũng tắt, chỉ còn tiếng lửa bếp lụi dần trong tro ấm. Đức Xương nhắm mắt, cố dỗ mình vào giấc ngủ ngắn trước giờ lễ quan trọng nhất đời mình. Ông biết khi mở mắt ra lần nữa, trời vẫn còn tối, và buổi lễ sẽ bắt đầu ngay. Trong cơn chập chờn trước giấc ngủ, ông còn nghĩ tới chiếc ghế thấp ở ngưỡng cửa nhà sàn. Ngày mai ông sẽ ngồi ở đó, giữa khói ngải cứu và mùi rượu nồng, chờ đợi điều phải tới. Nghĩ tới đó, ông thấy tay mình khẽ run, nhưng lòng thì không hề muốn lùi lại nữa.

Chương khác

Xem thêm