MA ĐÈ TRƯỚC GƯƠNG CỔ PHÒNG TRỌ - Chương 38: Tháo Gương Giữa Ban Ngày
Sáng mùng hai tháng mười một, trời sáng rõ từ rất sớm. Không một gợn mây mưa. Ánh nắng cuối thu lọt qua cửa sổ áp mái, rọi thành một vệt dài trên nền…
Nội dung chương
Sáng mùng hai tháng mười một, trời sáng rõ từ rất sớm.
Không một gợn mây mưa. Ánh nắng cuối thu lọt qua cửa sổ áp mái, rọi thành một vệt dài trên nền gạch bông của căn phòng, sáng tới mức nhìn rõ từng hạt bụi bay lơ lửng trong không khí yên tĩnh buổi sáng.
Bảo dậy từ sáu giờ. Cậu trải tấm vải trắng đã giặt sạch xuống khoảng sàn trống giữa phòng, vuốt phẳng từng nếp gấp. Cậu đặt cuốn nhật ký và cây bút lên bàn học, mở sẵn trang mới, ghi trước ngày tháng và dòng chữ mở đầu của buổi làm việc mà cậu đã chờ suốt hai tháng qua.
Ngày mùng hai tháng mười một. Mười giờ sáng. Tháo tấm gương cổ khỏi tủ gỗ. Người chứng kiến, bà Đặng Thị Lành và bác Phạm Đức Thịnh.
Chín giờ rưỡi, bà Tư Lành lên tới phòng. Bà bước vào, nhìn tấm vải trắng trải giữa sàn, nhìn chiếc tủ gỗ đứng lặng ở cuối phòng. Rồi bà đứng im một lúc ở ngưỡng cửa. Như người vừa bước vào một nơi vừa quen vừa lạ, sau mấy chục năm chỉ dám đi ngang qua.
- Bà thắp hương cho bà Sen ở dưới rồi. Giờ làm gì thì làm, lòng bà yên rồi.
- Dạ. Bà ngồi ghế này, nhìn cho rõ. Cháu với bác Thịnh làm là chính.
Mười giờ kém mười, bác Thịnh tới. Ông mang theo một túi đồ nghề bằng vải bạt đã sờn, một chiếc máy ảnh treo trước ngực, và một cây đèn pin dài. Ông đi một vòng quanh phòng, ngắm chiếc tủ trong ánh sáng ban ngày một lượt, rồi gật đầu với Bảo.
- Ánh sáng hôm nay tốt. Tốt hơn bác tưởng. Làm ban ngày là đúng nhất, mọi thứ nhìn rõ, chụp rõ, ghi rõ. Không ai nói ra nói vào được.
Ông trải đồ nghề ra một góc tấm vải. Tua vít đủ cỡ xếp thành hàng. Một chiếc kìm nhỏ. Một con dao mỏng lưỡi ngắn. Mấy chiếc túi vải sạch gấp gọn. Rồi ông đeo máy ảnh lên cổ, chụp tấm ảnh đầu tiên của buổi sáng, chụp toàn cảnh chiếc tủ gỗ còn nguyên vẹn trước khi bất cứ con ốc nào được động vào.
- Trước khi làm phải chụp lại hiện trạng. Sau này ai hỏi, mình có ảnh đối chiếu. Bảo, con ghi vào sổ giờ bắt đầu đi.
- Dạ. Mười giờ đúng.
Bảo đứng trước chiếc tủ. Lần này cậu không đứng ngắm như những lần trước. Cậu đứng như một người thợ sắp bắt đầu công việc của mình, với chiếc tua vít vừa tay nhất mà bác Thịnh vừa chọn đưa cho.
- Con vặn con ốc trên bên trái trước. Chậm thôi. Ốc cũ, gỗ cũ, vặn mạnh tay là toét đầu ốc ngay. Nghe bác dặn đây, vặn ngược chiều kim đồng hồ, giữ tua vít thẳng góc, đừng để mũi vít trượt ra ngoài làm xước thêm lên mặt gỗ.
- Dạ. Cháu làm chậm.
Bảo đặt mũi tua vít vào rãnh ốc. Rãnh sâu của lần vặn cũ, chính cái rãnh mà cậu đã chụp ảnh hôm hai mươi bảy tháng mười. Tay cậu ấn nhẹ, xoay. Con ốc không nhúc nhích ở vòng đầu tiên. Gỉ sét và mấy chục năm yên lặng giữ nó chặt trong gỗ như một phần của thân tủ.
Cậu tăng lực từ từ. Có một tiếng tách rất nhỏ. Rồi con ốc bắt đầu xoay, chậm và nặng, từng vòng một nhả ra khỏi lỗ gỗ, mang theo mùi sắt gỉ và mùi gỗ ẩm lâu năm bốc lên nhè nhẹ trong nắng sáng.
- Ra rồi bác. Ra được rồi.
- Đặt ốc vào cái đĩa này. Mỗi con một góc đĩa, đúng vị trí của nó trên khung. Sau này lắp lại hay đối chiếu đều không lẫn được.
Bảo đặt con ốc đầu tiên vào đĩa sứ trắng bà Tư Lành mang lên. Con ốc nhỏ xíu, xỉn màu, nằm lặng trong đĩa như một chứng tích vừa được đánh thức sau giấc ngủ mấy chục năm dài.
Con ốc thứ hai ở góc trên bên phải ra dễ hơn. Con thứ ba ở góc dưới bên trái, con ốc có vòng xước tròn trên gỗ mà cậu nhớ nhất, ra khó nhất, phải xoay tới mấy lần dừng tay nghỉ mới nhả hết ren. Con thứ tư ở góc dưới bên phải ra sau cùng, mang theo một ít vụn gỗ mục nhỏ rơi xuống tấm vải trắng.
Bốn con ốc nằm đủ trong đĩa. Bác Thịnh chụp ảnh chiếc đĩa, chụp ảnh khung gương đã trống ốc, rồi ra hiệu cho Bảo ghi chép. Bảo viết vào nhật ký, tay đã vững hơn lúc đầu buổi rất nhiều.
Mười giờ bốn mươi. Đã tháo đủ bốn ốc khung gương. Ốc còn nguyên, gỗ khung không nứt thêm.
- Giờ tới phần khó nhất. Nhấc tấm gương ra. Hai người, mỗi người một bên. Bác bên trái, con bên phải. Bà Tư đứng lùi ra một chút, nhìn tổng thể giúp hai bác cháu, thấy lệch hay vướng chỗ nào thì nhắc ngay.
Ba người vào vị trí. Bảo luồn đầu ngón tay vào mép dưới của tấm gương, cảm nhận sức nặng và độ giòn của tấm kính cổ qua lớp khung gỗ mỏng. Bác Thịnh đếm khẽ, một, hai, ba, rồi cả hai cùng nhấc lên thật chậm, thật đều tay, như nhấc một người bệnh lâu năm ra khỏi giường của họ.
Tấm gương rời khỏi khung tủ.
Nó nặng hơn Bảo tưởng. Kính dày, khung gỗ dày, mấy chục năm tuổi dồn vào một sức nặng âm thầm trên hai cánh tay đang run nhẹ của cậu. Hai bác cháu bước lùi từng bước ngắn trên tấm vải, hạ tấm gương xuống nằm ngay ngắn giữa vải trắng, mặt kính hướng lên trên, phản chiếu trần nhà có xà ngang và một mảng trời sáng ngoài cửa sổ áp mái.
Không ai nói câu nào trong suốt lúc làm. Tới khi tấm gương đã nằm yên trên vải, bác Thịnh mới thở ra một hơi dài, còn bà Tư Lành thì khẽ chắp hai tay lại trước ngực mà không nói gì.
Bảo quay lại nhìn chiếc tủ. Khoang tủ nơi tấm gương vừa rời đi hiện ra trống hoác trong ánh sáng ban ngày. Bên trong khoang là một lớp bụi dày phủ kín mọi bề mặt, và ở đáy khoang, hiện ra rõ ràng trước mắt cả ba người, là lớp ván lót bằng gỗ đã sẫm màu theo năm tháng.
Lớp ván lót ấy khác màu thật. Khác hẳn phần gỗ xung quanh, đúng như cậu đã thấy qua mảng thủy ngân bong hôm mười hai tháng mười và trong cơn đè đêm hai mươi chín. Nhưng hôm nay, giữa ban ngày, không còn lớp kính ố vàng che ở giữa nữa, cậu nhìn nó bằng mắt trần ở khoảng cách chưa đầy một sải tay.
Mặt sau của tấm gương nằm trên vải cũng phủ một lớp bụi dày, lẫn với những mảng giấy dầu cũ đã ố vàng bong ra từng chỗ, che gần hết phần lưng gương. Bác Thịnh cúi xuống xem xét rất lâu, dùng đèn pin rọi nghiêng qua từng mảng bong của lớp thủy ngân.
- Gương cổ thật, lưng tráng thủy ngân kiểu xưa. Giấy dầu lót lưng này cũng cũ lắm rồi, chắc từ lần người ta lắp tấm gương lên tủ. Mình không bóc lớp giấy này ra. Để nguyên. Việc của mình hôm nay là tấm gương và cái khoang này thôi.
- Dạ. Cháu ghi lại là mặt sau gương phủ bụi và giấy dầu cũ, không ai động vào.
Bác Thịnh chụp ảnh khoang tủ trống, chụp lớp ván lót ở nhiều góc, chụp mặt sau tấm gương trên vải trắng. Mỗi lần máy ảnh kêu tách một tiếng, Bảo lại ghi thêm một dòng vào nhật ký, đánh số thứ tự ảnh theo lời ông đọc cho.
Bà Tư Lành từ nãy vẫn ngồi yên trên ghế, lúc này mới đứng dậy, đi lại gần khoang tủ trống. Bà đứng nhìn lớp ván lót một lúc lâu, rồi đưa tay ra, nhưng dừng lại giữa chừng, không chạm vào.
- Mấy chục năm rồi bà mới nhìn cái tủ này mà không có tấm gương che mặt. Hồi bà Sen còn sống, ngày nào bà ấy cũng ngồi trước tấm gương đó. Chải tóc. Nhìn vào đó nói chuyện một mình. Bà Tư đứng ngoài cửa nhìn vào mấy lần mà không dám hỏi bà ấy nói chuyện với ai.
Giọng bà nhỏ dần ở cuối câu. Bảo đứng bên cạnh, không chen lời. Cậu biết những lời này không cần ai đáp lại. Chúng là phần ký ức của bà, tự tìm đường trở ra khi tấm gương che chắn mấy chục năm vừa được nhấc xuống khỏi vị trí của nó.
Bác Thịnh xem kỹ lớp ván lót bằng đèn pin. Ông gõ nhẹ lên mặt ván ở mấy điểm khác nhau, áp tai nghe, rồi lắc đầu chậm rãi.
- Ván đóng đinh nhỏ, đinh đã gỉ hết rồi. Gỗ lại khô và giòn. Cậy vội hôm nay là ván nứt dọc ngay, mà nếu sau ván có thứ gì mỏng manh thì mình làm hư luôn trong lúc cậy. Bác cần một dụng cụ mỏng hơn mang từ cửa hàng qua. Sáng mai bác quay lại, mình cậy ván cho đàng hoàng.
- Dạ. Vậy hôm nay mình dừng ở đây hả bác?
- Ừ. Hôm nay tháo gương, ghi chép, chụp ảnh, vậy là xong phần việc đã xin phép đầu tiên. Mai cậy ván. Ngày kia tính tiếp chuyện bên trong nếu có. Làm từng bước, chắc từng bước. Bà Tư thấy sao?
Bà Tư Lành gật đầu, mắt vẫn không rời lớp ván lót trong khoang tủ tối.
- Ông tính vậy là phải. Việc này không vội được. Vội là hư hết.
Buổi làm việc kết thúc lúc mười một giờ rưỡi. Bảo ghi dòng cuối vào nhật ký, đọc lại cho cả hai người cùng nghe, rồi ba người cùng ký tên vào cuối trang ghi chép của ngày hôm nay theo đúng điều kiện ghi chép cẩn thận mà gia đình chủ nhà đã dặn.
Tấm gương cổ nằm yên trên tấm vải trắng giữa phòng, mặt kính hướng lên trần nhà. Khoang tủ trống hoác ở cuối phòng như một con mắt vừa mở ra sau mấy chục năm nhắm chặt. Bảo tiễn bác Thịnh và bà Tư Lành xuống cầu thang, quay lên phòng, đứng ở cửa nhìn hai hình ảnh ấy một lúc lâu trong ánh nắng trưa đang nghiêng dần qua cửa sổ áp mái.
Ngày mai, lớp ván lót kia sẽ được cậy ra. Và sau nó là gì, thì tới ngày mai, cả ba người sẽ cùng biết.