MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 40: Tiếng Rìu Gõ Trên Đầu Giường
Giàng A Sùng về tới nhà mình vào lúc đêm đã xuống sâu trên bản Cổng Trời, người phủ đầy tuyết, bàn tay phải băng vải ướt sũng và lạnh cóng tới mức không…
Nội dung chương
Giàng A Sùng về tới nhà mình vào lúc đêm đã xuống sâu trên bản Cổng Trời, người phủ đầy tuyết, bàn tay phải băng vải ướt sũng và lạnh cóng tới mức không còn cảm giác đau nữa. Anh đã lên được tới thềm đá dưới mỏm đá vào lúc trời vừa tối hẳn, cùng hai thanh niên của bản chạy tắt theo lối bìa rừng đuổi kịp anh ở đoạn dốc cuối, nhưng cả ba người không đi xa hơn được. Bão tuyết nổi lên trên đỉnh Cổng Trời dữ dội tới mức từ thềm đá, họ không còn nhìn thấy khoảnh đất quanh gốc cây chỉ cách một đoạn dốc ngắn. Tiếng gọi của ba người bị gió quất tan ngay khi vừa ra khỏi miệng, và mỗi bước đi lên phía trên đều bị gió đẩy lùi lại như có một bàn tay vô hình chắn ngang ngực. Trưởng bản Hạng A Dì cho người lên tới đầu đường mòn phía dưới truyền lệnh xuống: rút về bản, giữ người trước. Phần trên mỏm đá để trời sáng rõ hơn sẽ tính tiếp, và không một ai được ở lại trên núi một mình trong đêm bão tuyết này. Sùng đứng rất lâu trên thềm đá trước khi chịu quay xuống, tay trái nắm chặt cây gậy, nhìn vào màn tuyết trắng đang quay cuồng ở phía trên đầu và nghe, hay tưởng như nghe. Một tiếng kêu rất xa và rất khàn vọng xuống qua tiếng gió, một tiếng kêu mà tới tận lúc về tới nhà anh vẫn không dám chắc là thật hay chỉ là tiếng gió rú qua các kẽ đá của mỏm đá trong cơn bão.
Trong nhà, Sùng Thị Mỷ đã thức chờ sẵn bên bếp lửa. Chị không hỏi chồng đã lên tới đâu, đã thấy những gì, vì bộ quần áo phủ tuyết, lớp băng ướt sũng ở tay phải và vẻ mặt của anh khi bước qua cửa đã nói hết những điều cần nói. Chị giúp anh thay lớp băng mới cho bàn tay phải, tay chị làm chậm và nhẹ hơn mọi lần. Vì mu bàn tay anh sưng to hơn cả buổi sáng và các ngón tay gần như không còn co lại được chút nào sau một buổi chiều bám đá và chống gậy bằng cả cánh tay bị thương. Đứa con nhỏ ngủ yên trong gian trong, cơn sốt đã lui hẳn, hơi thở đều và sâu. Hai vợ chồng ăn qua loa một bữa cơm nguội bên bếp lửa, nghe tiếng gió bão ở ngoài mái nhà mỗi lúc một mạnh. Tuyết đập vào cửa sổ thành từng đợt rào rào, và thỉnh thoảng cả hai cùng ngẩng lên khi một cơn gió lớn làm cả gian nhà rung nhẹ. Không ai trong hai người nói ra câu đang nằm trong lòng cả hai: trên mỏm đá phía trên bản, cách nhà họ chưa đầy một giờ đường đi trong ngày thường, bốn người đàn ông đang ở trong một chiếc lán trên đất của cây. Và một việc gì đó mà cả bản chờ đợi trong sợ hãi suốt mười ngày qua cuối cùng đã xảy ra vào đúng buổi chiều mà không một người nào của bản có mặt ở đó để ngăn lại.
Khuya hôm ấy, khi Mỷ đã ngủ ở gian ngoài sau một ngày dài trông con sốt và chờ chồng, Sùng nằm ở gian trong, mắt mở trong bóng tối, nghe tiếng bão tuyết gầm ngoài mái nhà và không sao chợp mắt được. Anh đã nằm như vậy rất lâu, đếm từng cơn gió quất qua mái, nghĩ về thân cây đổ chắn đường có vết chặt mới, về tiếng cưa khựng lại một nhịp rồi gầm lên lần cuối mà anh nghe từ lối vòng. Về khoảng trống người canh đầu giờ chiều mà chính anh là một phần trong đó, thì một tiếng động khác len vào giữa tiếng bão. Cộc. Một tiếng gõ khô, ngắn, vang lên ngay phía trên đầu giường của anh, rõ ràng và tách bạch khỏi mọi tiếng gió, tiếng tuyết và tiếng gỗ nhà kêu trong đêm lạnh. Sùng nằm yên, nín thở. Tiếng gõ thứ hai vang lên sau một khoảng lặng ngắn: cộc. Rồi tiếng thứ ba: cộc. Ba tiếng gõ đều đặn, khoan thai, đúng nhịp của một lưỡi rìu đang gõ vào thân gỗ. Phát ra từ khoảng không ngay trên đầu giường của một người thợ săn đang nằm trong chính nhà mình, giữa một đêm bão tuyết không một bóng người nào đi lại ngoài sân.
Anh biết ngay đó là tiếng gì, vì anh đã nghe kể về nó từ sáng ngày mười chín tháng mười hai, trong nhà một cụ già ở đầu bản. Thầy Mo Thào A Chư đã xác nhận trước mặt anh và trưởng bản rằng đó chính là điềm tiếng rìu gõ trong chuyện kể của bản. Nhà nào lỡ phạm cây thiêng, đêm về nghe tiếng rìu gõ cộc cộc trên đầu giường, gia chủ suy kiệt dần nếu không làm lễ tạ lỗi lớn ở gốc cây. Suốt những ngày qua, anh vẫn giữ câu chuyện ấy ở đúng vị trí của nó, một chuyện kể của đời trước để răn đời sau, một điều cấm kỵ nghe thì nhớ mà tránh. Đêm nay, trong gian nhà của chính mình, với bàn tay phải băng vải đặt trên ngực và tiếng bão tuyết gầm ngoài mái, anh nghe thứ tiếng ấy trở lại với một tên gọi mới mà chính lòng anh đặt cho nó ngay trong khoảnh khắc nghe thấy. Tiếng rìu gõ lần thứ 2, không còn là chuyện kể của đời trước nữa, mà là điềm ứng trong chính đêm cây sa mộc trên đỉnh Cổng Trời bị lưỡi cưa ăn sâu vào thân. Và một người thợ cưa đã hét thảm dưới gốc cây trong ánh sáng cuối ngày. Anh ngồi bật dậy trên giường, và tiếng gõ trên đầu giường dừng lại ngay sau nhịp ngồi dậy ấy, để lại sau nó một sự im lặng trong gian nhà còn nặng hơn cả tiếng bão ngoài trời. Mỷ ở gian ngoài vẫn ngủ yên, hơi thở đều đều không hề bị đánh thức. Như thể thứ tiếng vừa vang lên trong đêm nay chỉ dành cho một mình người đã đứng trên thềm đá nhìn lên cây trong buổi chiều quyết định và quay xuống núi tay không.
Sùng ngồi trong bóng tối một lúc lâu, hai chân đặt xuống nền đất lạnh, và để cho sự thật của buổi chiều và buổi tối hôm nay xếp lại thành một hàng rõ ràng trong đầu mình. Cây đã bị phạm, bị phạm nặng, bằng lưỡi cưa ăn vào thân chính chứ không còn là một cành nhỏ cưa thử như hôm trước nữa. Trên mỏm đá đang có người bị thương, bị giữ lại, hoặc tệ hơn thế, trong một đêm bão tuyết lấp kín mọi đường xuống núi, và anh không biết rõ là ai, bị làm sao, nặng tới mức nào. Kiểm lâm chỉ lên được vào sáng mai, đoàn người của bản bị cây đổ và bão tuyết chặn lại, và mọi con đường thuộc về sức người trong bản đêm nay đều đã bị cắt đứt hết. Chỉ còn một con đường chưa ai đi trong đêm nay, con đường thuộc về lệ của bản và về người giữ lệ ấy. Đường tới nhà Thầy Mo Thào A Chư, ông già bảy mươi tám tuổi đã dạy anh từng điều về cây thiêng từ ngày đầu tiên của câu chuyện này. Từ vết sét toác nửa thân cho tới chiếc sừng dê núi đựng nước thuốc rửa mắt cất trong rương gỗ của nhà thầy, từ điềm tiếng rìu gõ cho tới lệ tạ lỗi bằng bùn son, vải đỏ và chốt nứa đóng bằng búa gỗ. Nếu trên đời này còn một người biết phải làm gì với một cái cây đã bị phạm nặng trong đêm bão tuyết và những con người đang bị giữ lại trên đất của cây. Thì người ấy đang ngồi bên bếp lửa trong một gian nhà ở cuối bản, cách nhà anh một quãng đường mòn đã bị tuyết phủ trắng.
Anh đứng dậy, mặc thêm chiếc áo bông dày nhất của mình, quàng khăn, đi giày và buộc lại dây giày bằng tay trái cùng với hàm răng, chậm chạp và vụng về vì bàn tay phải không còn giúp được gì. Tiếng động làm Mỷ tỉnh giấc ở gian ngoài. Chị ngồi dậy, nhìn chồng đứng giữa nhà trong trang phục đi đường giữa đêm khuya, nhìn bàn tay băng vải của anh, nhìn ra cửa sổ phủ đầy tuyết, và không cần hỏi một câu nào dài dòng. Chị chỉ hỏi anh đi đâu, và anh đáp thành thật như cách hai vợ chồng đã giao hẹn với nhau sau đêm mất lòng tin hôm trước: anh đi mời Thầy Mo. Ngay trong đêm nay, xuyên qua bão tuyết này, vì cây đã bị phạm nặng và trên núi đang có người cần thầy cứu trước khi trời sáng. Chị im lặng một lúc, rồi đứng dậy, lấy chiếc đèn pin tốt nhất của nhà đặt vào tay trái của chồng, gói thêm một gói cơm nắm mới vào túi vải đi rừng, và quỳ xuống buộc lại dây giày cho anh bằng cả hai tay của mình. Tay chị run lên trong lúc buộc, không giấu được và cũng không cố giấu, nhưng nút thắt chị buộc cho chồng là nút thắt chặt nhất, kỹ nhất, như mọi lần chị tiễn anh đi vào những chuyến rừng khó nhất của đời thợ săn. Trước khi bước ra cửa, Sùng quay lại nhìn gian trong một lần cuối, nơi đứa con vừa qua cơn sốt đang ngủ yên, rồi nhìn bàn tay phải băng vải của mình đang buông thõng bên hông, vô dụng cho mọi việc cầm nắm trong chuyến đi sắp tới. Anh biết chuyến đi đêm nay sẽ phải đi bằng tay trái, bằng cây gậy, bằng đôi chân đã rã rời sau một buổi chiều trèo dốc và một buổi tối leo lên rồi rút xuống trong bão tuyết. Và bằng một niềm tin duy nhất còn lại trong lòng: rằng ông già ở cuối bản, người đã giữ lệ của cây này suốt cả một đời người, sẽ mở cửa khi nghe tiếng gõ cửa của anh giữa đêm bão. Anh cũng biết nếu mình chần chừ tới sáng, khi kiểm lâm lên được tới bản, thì những người đang bị giữ lại trên đất của cây có thể đã phải trả một cái giá mà không một biên bản nào trên đời ghi lại cho trọn được. Ý nghĩ ấy làm bước chân anh vững lại trên bậc cửa phủ tuyết. Anh kéo cao cổ áo bông, bật chiếc đèn pin vợ vừa đặt vào tay trái, và đứng yên một nhịp trước khi bước hẳn ra ngoài sân.
Ngoài cửa, bão tuyết vẫn gầm rú trên đỉnh Cổng Trời, và con đường mòn tới nhà Thầy Mo đã chìm trong màn tuyết trắng xóa của đêm ngày hai mươi tám tháng mười hai.