MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 43: Nước Giếng Đầu Nguồn
Sùng xuống núi đón vợ ở lưng chừng đường mòn, khi trời đã sáng hẳn mà tuyết vẫn rơi đều trên mỏm đá. Mỷ lên tới nơi với đôi quang gánh của nhà, hai chiếc…
Nội dung chương
Sùng xuống núi đón vợ ở lưng chừng đường mòn, khi trời đã sáng hẳn mà tuyết vẫn rơi đều trên mỏm đá.
Mỷ lên tới nơi với đôi quang gánh của nhà, hai chiếc thùng gỗ nhỏ treo hai đầu, vai áo bông phủ một lớp tuyết mỏng. Chị đi cùng trưởng bản Hạng A Dì một đoạn, rồi trưởng bản rẽ sang đường vòng mang đồ của bản lên sau. Thấy chồng đứng chờ bên phiến đá, Mỷ đặt quang gánh xuống, trước hết nhìn bàn tay phải băng vải của anh, rồi mới nhìn lên phía lán trại ẩn sau màn tuyết.
- Thầy tới nơi rồi à anh?
- Thầy tới từ lúc rạng sáng. Thầy xem mắt cho người ta rồi. Giờ phải gánh nước giếng đầu nguồn lên, nước đầu ngày chưa ai múc. Việc này thầy dặn phải là hai vợ chồng mình đi.
Mỷ gật đầu, không hỏi thêm về người trong lán. Chị buộc lại quai thùng, thử sức nặng của quang gánh trên vai, rồi hai vợ chồng quay xuống con dốc dẫn về giếng đầu nguồn của bản.
Giếng đầu nguồn nằm ở phía đông của bản, chỗ mạch nước từ vách đá rỉ ra quanh năm, mùa đông không đóng băng hết mà chỉ se một lớp váng mỏng trên mặt. Người trong bản lấy nước uống ở giếng này từ đời ông cố, có lệ không múc nước giếng vào ban đêm trừ khi nhà có việc lớn, và người múc đầu tiên trong ngày phải múc bằng gáo sạch, không khuấy bùn dưới đáy.
Sáng nay tuyết phủ kín miệng giếng và lối mòn quanh giếng. Sùng dùng tay trái gạt tuyết trên thành đá, Mỷ quỳ xuống, lấy gáo gỗ múc lớp nước trong nhất ở giữa giếng, đổ chầm chậm vào thùng qua một lớp khăn sạch để lọc cặn lá. Nước giếng lạnh tới mức hơi nước bốc lên từ mặt thùng trong không khí buốt giá. Chị múc đầy hai thùng, đậy nắp gỗ, buộc chặt bằng dây vải cho nước khỏi sánh ra ngoài trên đường dốc.
- Nước này mang lên, thầy sắc cùng thuốc, nhỏ vào mắt người ta. Em gánh một thùng, anh gánh một thùng bằng vai trái. Tay phải anh không được dồn sức.
- Anh gánh bằng đòn gánh vắt qua vai trái, tay trái giữ thăng bằng. Đi chậm thì không sao.
Hai vợ chồng gánh nước lên mỏm đá trong tuyết. Đường lên dốc trơn, nước trong thùng sánh theo từng bước chân, mỗi lần Sùng trượt nhẹ là Mỷ lại dừng chờ, không đi vượt lên trước. Có đoạn gió quật mạnh, chị phải đặt thùng xuống, lấy thân mình che cho thùng nước khỏi đổ, chờ gió ngớt mới đi tiếp. Suốt quãng đường, hai người nói với nhau rất ít, mà sự ít lời ấy khác hẳn sự im lặng nặng nề của những ngày sau buổi cãi nhau vì gói tiền bị giấu dưới gối. Lần này họ im lặng vì cùng đang làm một việc, và việc ấy cần cả hai người cùng giữ cho thùng nước đầy.
Lên tới thềm đá, trưởng bản Hạng A Dì đã tới trước, đang đứng ngoài cửa lán với một bọc vải lớn trên tay. Ông mở bọc vải ra cho Thầy Mo xem ngay khi hai vợ chồng đặt thùng nước xuống. Trong bọc có một bó củ huyết đằng mới chặt còn rỉ nhựa đỏ ở mặt cắt, gói trong lá chuối khô. Và một hũ sành nhỏ đựng mật ong rừng nguyên chất, miệng hũ buộc vải, mật sánh vàng sẫm, mở nắp ra là mùi thơm ngọt tràn cả góc lán.
- Củ huyết đằng này tôi lấy ở vách đá phía đông, đúng chỗ thầy chỉ từ hôm dạy thằng Sùng. Người của bản chặt sáng nay, không lấy củ non. Mật ong là mật rừng của nhà tôi để dành từ mùa thu, chưa pha một giọt nước nào.
Thầy Mo cầm củ huyết đằng lên, bẻ một khúc xem nhựa, gật đầu. Ông ngửi hũ mật, lấy đầu đũa chấm một giọt nếm thử, rồi đặt cả hai thứ xuống cạnh bếp lửa.
- Đủ rồi. Nước giếng đầu nguồn của hai vợ chồng nó gánh, củ huyết đằng của bản, mật ong rừng của nhà trưởng bản. Thuốc này phải đủ bốn phần như lệ cũ: nước sắc củ huyết đằng, mật ong rừng nguyên chất, nước giếng đầu nguồn, đựng trong sừng dê núi mà nhỏ. Thiếu một phần, ta không làm.
Ông sai Sùng nhóm bếp lửa to hơn. Lửa trong lán vốn chỉ còn than âm ỉ giữ cho người bị treo khỏi chết cóng, giờ được thêm củi khô, cháy bùng lên, hắt ánh sáng lên vách nứa và những vòng rễ đang giữ người. Đức treo ở trên khẽ mở mắt nhìn xuống bếp lửa, như người nhìn một thứ ở rất xa. Sơn thở đều hơn một chút vì hơi ấm. Thắng vẫn run, nhưng tiếng răng va vào nhau đã thưa dần.
Thầy Mo đặt một nồi đất nhỏ lên bếp, đổ nước giếng đầu nguồn vào, thả củ huyết đằng đã rửa sạch và thái lát vào nồi. Nước sôi lên, ngả dần sang màu đỏ nâu như màu nhựa loãng. Ông ngồi bên bếp, tự tay canh lửa, thỉnh thoảng lại lấy thìa gỗ hớt lớp bọt mỏng trên mặt nước sắc. Mùi thuốc bốc lên đắng và hăng, át dần mùi tinh dầu sa mộc trong lán, làm Sùng đứng gần phải quay mặt đi một nhịp rồi mới quen.
Trong lúc chờ nước sắc, Thầy Mo kể lại cho cả lán nghe vì sao nước phải là nước giếng đầu nguồn, kể bằng giọng đều đều của người dạy việc cho lớp trẻ. Nước sông suối chảy qua nhiều đất, qua chân người và chân trâu, không còn sạch cho việc rửa mắt. Nước mưa hứng giữa trời thì nhẹ quá, không giữ được thuốc. Chỉ có nước giếng đầu nguồn, mạch từ trong đá rỉ ra, trong và lạnh quanh năm, mới rửa được thứ nhựa độc cũng từ trong thân đá và thân cây mà ra. Sùng nghe thầy kể mà nhớ buổi chiều thầy dạy anh nhận củ huyết đằng trên vách đá, hôm ấy công thức này còn là một bài học khô khan bên bếp lửa. Không ai trong hai thầy trò ngờ chỉ hơn mười ngày sau nó sẽ được dùng thật, trên một người thật, trong một căn lán ngập mùi tinh dầu và tiếng thở khàn của người bị treo.
Mỷ đứng ở góc lán, nghe hết bài kể ấy. Chị nhìn nồi nước đang đổi màu trên bếp, nhìn chiếc sừng dê núi đặt trên khăn sạch, rồi nhìn người đàn ông nằm dưới nền đất với đôi mắt phủ nhựa đỏ. Chị nói khẽ với chồng, đủ cho hai người nghe.
- Hôm thầy dạy anh công thức này, em còn nghĩ đời mình không bao giờ phải thấy nó dùng thật. Ai ngờ.
- Anh cũng nghĩ thế. Thầy còn nói mong đời thầy không phải mở rương lần nữa.
Khi nước sắc đã sánh lại còn chừng một bát, Thầy Mo bắc nồi xuống, để nguội bớt, rồi pha vào đó hai thìa mật ong rừng, khuấy đều bằng thìa gỗ theo một chiều. Ông dặn mật ong rừng cho vào sau cùng, khi nước đã nguội bớt, vì mật gặp nước sôi già sẽ mất hết tính lành, chỉ còn vị ngọt. Ông khuấy rất chậm, thìa gỗ không chạm vào thành nồi, cho tới khi mặt nước sắc ánh lên một lớp bóng mỏng của mật ong tan đều. Ông lấy chiếc sừng dê núi nhỏ trong hòm đồ lễ ra, vật đã theo nhà thầy qua mấy đời, lòng sừng rỗng, miệng sừng mài nhẵn. Ông rót nước thuốc vào sừng dê chầm chậm, không để sánh ra ngoài một giọt nào, rồi đặt sừng dê lên một chiếc khăn sạch cạnh bếp lửa cho thuốc giữ ấm.
Sau đó ông trải tấm khăn lụa chàm ra.
Khăn lụa chàm của nhà thầy, màu chàm sẫm, mới và sạch, gấp vuông từ hôm ở trong rương, giờ được trải phẳng trên một tấm ván khô bên bếp lửa, ngay cạnh chỗ Kiên nằm. Thầy Mo vuốt phẳng từng nếp khăn bằng lòng bàn tay, dặn Sùng đỡ đầu Kiên ngả nhẹ về phía khăn, và dặn Mỷ giữ đèn pin rọi thấp, chỉ rọi vào bếp lửa, không rọi thẳng vào mặt người bệnh.
Kiên nghe tiếng người sắp đặt quanh mình, bàn tay lại quờ lên.
- Thầy ơi, rửa là mắt tôi sáng lại phải không thầy?
Thầy Mo đặt bàn tay khô gầy lên trán anh ta, giữ yên một lúc.
- Rửa là để cứu mắt mày khỏi cơn đau và khỏi mộc độc. Còn sáng lại hay không, tới lúc làm lễ sẽ biết. Giờ mày nằm yên, nghe ta đọc cúng, đau thì nói, đừng giãy đầu.
Kiên nuốt khan, gật đầu trong bóng tối của chính mình.
Mọi thứ đã bày xong bên bếp lửa: sừng dê núi đựng nước thuốc còn ấm, khăn lụa chàm trải phẳng, nồi thuốc để dành phần còn lại, hũ mật và bó củ huyết đằng thừa đặt gọn vào góc lán. Ngoài cửa, tuyết vẫn rơi trên mỏm đá, mặt trời đã lên mà ánh sáng chỉ là một vệt trắng mờ sau màn mây tuyết. Thầy Mo rửa tay bằng nước giếng còn lại trong thùng, lau khô, rồi ngồi xuống bên đầu Kiên, lưng thẳng, hai tay đặt lên đầu gối.
Ông nhìn một lượt khắp lán, từ ba người đang bị rễ giữ tới người nằm dưới nền đất, rồi nói câu cuối cùng trước buổi lễ.
- Nước thuốc đã xong. Phần còn lại là lòng người có sạch hay không.
Trưởng bản Hạng A Dì trước khi ra cửa còn dặn Sùng một câu riêng: việc dưới bản ông đã lo, kiểm lâm đang đưa người lên, chậm vì đường tuyết nhưng chắc chắn sẽ tới trước buổi trưa. Ông nói xong thì lùi ra ngoài, đóng tấm bạt cửa lại cho hơi ấm khỏi thoát ra, để trong lán chỉ còn những người cần có mặt bên bếp lửa.
Sùng đứng sau lưng thầy, Mỷ giữ đèn ở góc lán, trưởng bản đứng ngoài cửa giữ yên cho buổi lễ. Trong lán chỉ còn tiếng lửa cháy lách tách, tiếng tuyết rơi trên mái bạt, và hơi thở chờ đợi nặng nhọc của bốn người lâm tặc trong lán trại lạnh giá này.