MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 46: Quỳ Trên Tuyết Ký Cam Kết
Buổi ký diễn ra ngay trước cửa lán, trên nền tuyết của mỏm đá, vào đúng buổi trưa ngày hai mươi chín tháng mười hai. Thầy Mo chọn chỗ ấy. Ông nói việc bỏ…
Nội dung chương
Buổi ký diễn ra ngay trước cửa lán, trên nền tuyết của mỏm đá, vào đúng buổi trưa ngày hai mươi chín tháng mười hai.
Thầy Mo chọn chỗ ấy. Ông nói việc bỏ tiền ra lệnh chặt cây bắt đầu từ một câu nói trong phòng ấm dưới xuôi, thì việc trả lại cũng phải diễn ra ở nơi lạnh nhất, ngay trên đất của cây, trước mặt những người đã chịu hậu quả. Sùng và trưởng bản dọn một khoảnh tuyết phẳng trước cửa lán, trải một tấm ván khô của lán lên trên cho giấy tờ khỏi ướt. Cô giáo Vàng Thị Dính lên tới nơi cùng hai người của bản, áo bông phủ đầy tuyết, tay ôm chặt một chiếc cặp đựng sổ sách của điểm trường bọc trong túi nilon. Chị tới đứng bên tấm ván, mở cặp, lấy ra cuốn sổ ghi danh sách học sinh của điểm trường Cổng Trời, đặt lên ván như một vật làm chứng lặng lẽ. Những đứa trẻ mà ngôi trường mới này sẽ dành cho, tên của chúng đã có sẵn ở đây trước cả khi tiền được ký.
Nông Văn Quyết trải văn bản cam kết lên tấm ván, lấy bốn hòn đá nhỏ chặn bốn góc giấy cho gió khỏi cuốn. Văn bản do Quyết soạn từ sáng sớm theo lời kể của trưởng bản và theo đúng những con số đã khóa trong hồ sơ vụ việc, đánh máy ở trạm kiểm lâm, in làm ba bản giống hệt nhau. Quyết đọc to toàn bộ văn bản, chậm rãi, cho cả khoảnh đất cùng nghe, kể cả ba người vẫn đang bị rễ giữ trong lán qua tấm vách nứa mỏng và người thứ tư ngồi tựa lưng vào vách, mặt hướng ra cửa.
- Văn bản cam kết. Tôi là Đỗ Văn Thành, chủ xưởng gỗ tại Hà Nội, là người đã bỏ tiền thuê đoàn người xẻ lén cây sa mộc trên mỏm đá Cổng Trời vào ngày hai mươi tám tháng mười hai năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu. Nay tôi cam kết hiến toàn bộ số tiền mua gỗ là hai tỉ đồng để xây mới điểm trường Cổng Trời cho trẻ em nghèo vùng cao. Số tiền gồm năm trăm triệu đồng tôi đã đặt cọc cho toán lâm tặc, khoản này tôi không đòi lại, chuyển thẳng vào quỹ xây trường. Và một tỉ năm trăm triệu đồng còn đang giữ tại xưởng gỗ của tôi, sẽ chuyển đủ vào quỹ xây trường theo tiến độ xây dựng có chứng kiến của bản và của điểm trường.
Quyết đọc xong, đặt bút lên mặt giấy. Cả khoảnh đất im lặng, chỉ còn tiếng gió qua tán cây sa mộc trên cao và tiếng tuyết rơi xuống mái bạt của lán.
Sùng đứng sau lưng cô giáo Dính, nhìn ba bản giấy trắng trên tấm ván mà nhớ lại buổi trưa ở quán chân núi, hôm Đức say rượu khoe con số hai tỉ đồng như khoe một món hời lớn của đời người. Hôm ấy con số ấy là giá của một thân cây bị định đoạt số phận trong phòng ấm và quán rượu. Trưa nay, cùng một con số ấy nằm trên mặt giấy giữa tuyết, đọc to lên giữa đất của cây, nó đã thành giá của một ngôi trường. Thành mái ngói và vách kín gió cho những đứa trẻ mà sáng nào vợ chồng anh cũng đưa qua điểm trường dột nát trên sườn núi. Anh nhìn sang Mỷ đang đứng ở cửa lán. Chị không nói gì, chỉ khẽ gật đầu với chồng một cái, như người xác nhận một món nợ cũ trong nhà mình nay đã có cách trả cho đàng hoàng, dù người trả không phải là hai vợ chồng anh.
Cô giáo Dính mở cuốn sổ danh sách học sinh ra một lần nữa trong lúc chờ ký, lật qua những trang giấy kẻ ô đã cũ, đọc thầm vài cái tên ở lớp nhỏ nhất. Chị nói với trưởng bản, giọng nhỏ mà mọi người quanh đó đều nghe.
- Lớp một năm nay có mười một cháu. Sang năm thêm chín cháu nữa tới tuổi vào lớp một. Phòng học mới mà xây kịp trước mùa đông tới, hai mươi cháu ấy sẽ không phải học chen trong gian phòng lấy nilon che góc nữa.
Trưởng bản gật đầu, mắt ông đỏ lên vì gió tuyết hay vì câu nói ấy, Sùng không phân biệt được, và anh cũng không cần phân biệt.
Thầy Mo đứng ở phía đầu tấm ván, chống gậy, nhìn Đỗ Văn Thành.
- Giấy đã đọc xong. Giờ tới phần của người ký. Ông Thành, ông quỳ xuống rồi ký. Đứng ký thì giấy này chỉ là giấy mua bán. Quỳ ký trước đất của cây, trước người bị mù vì tiền của ông, trước trẻ con của bản này, thì nó mới là cam kết.
Đỗ Văn Thành nhìn khoảnh tuyết trước tấm ván. Ông ta nhìn đôi giày da của mình, nhìn chiếc áo khoác dày, nhìn những người đang đứng quanh: trưởng bản, kiểm lâm, cô giáo, Sùng, Mỷ ở cửa lán, và qua cửa lán là Kiên đang ngồi nghe từng lời. Một lúc lâu, ông ta không nhúc nhích. Sùng tưởng ông ta sẽ từ chối, và trong một thoáng anh đã nghĩ tới cảnh rễ cây trong lán siết thêm một vòng nữa trong đêm nay nếu buổi ký này đổ vỡ.
Rồi Đỗ Văn Thành khuỵu xuống.
Ông ta quỳ rạp trên tuyết, hai đầu gối lún sâu vào lớp tuyết lạnh, hai tay chống xuống mặt tuyết hai bên tấm ván để giữ thăng bằng, đầu cúi thấp tới mức trán gần chạm vào mép ván. Tuyết thấm qua lớp quần dày, lạnh buốt dâng lên hai đầu gối, ông ta khẽ rùng mình mà không đứng dậy. Ở tư thế ấy, người đàn ông năm mươi sáu tuổi, chủ một xưởng gỗ lớn dưới xuôi, trông nhỏ đi hẳn giữa khoảnh đất trắng của mỏm đá, dưới tán cây mà mình đã định mua về xẻ thịt.
- Tôi ký. Đọc lại cho tôi nghe chỗ ghi số tiền một lần nữa, anh Quyết. Tôi muốn nghe cho rõ trước khi đặt bút.
Quyết đọc lại, nguyên văn, không thêm không bớt một chữ. Thành gật đầu trong tư thế quỳ.
Ông ta cầm bút bằng bàn tay phải run lên vì lạnh, ký vào cả ba bản cam kết, từng bản một, nét chữ xiêu vẹo trên mặt giấy lạnh chứ không thẳng thớm như chữ ký trên hợp đồng mua gỗ mà Sùng từng nghe kể. Ký xong bản cuối cùng, ông ta đặt bút xuống, hai tay vẫn chống trên tuyết, quỳ thêm một lúc lâu nữa mới được trưởng bản đỡ dậy. Hai đầu gối quần của ông ta ướt sũng tuyết tan, in hai vệt tròn sẫm màu trên nền tuyết trắng của mỏm đá.
Trưởng bản Hạng A Dì ký chứng kiến đầu tiên, nét chữ chắc và chậm của người giữ lệ làng. Nông Văn Quyết ký thứ hai, ghi rõ số biên bản chứng kiến buổi ký ngay dưới chữ ký, đóng dấu của trạm kiểm lâm mang theo trong túi áo. Cô giáo Vàng Thị Dính ký cuối cùng, ở mục người nhận cam kết thay mặt điểm trường Cổng Trời. Chị ký xong, hai tay ôm ba bản cam kết vào ngực một lúc như ôm một vật dễ vỡ, rồi mới chia ra. Một bản giao cho kiểm lâm giữ trong hồ sơ vụ việc, một bản giao cho trưởng bản giữ cho bản, một bản chị giữ cho điểm trường.
- Thưa thầy, thưa cả bản. Điểm trường nhận cam kết này. Tôi giữ bản này thay cho học trò của tôi. Mùa đông sang năm, trẻ con bản này sẽ học trong phòng kín gió, tôi xin lấy danh sách học sinh trong cuốn sổ này ra mà hứa.
Từ trong lán, tiếng Kiên vọng ra qua vách nứa, khàn mà rõ.
- Ông Thành ký rồi à, anh Sùng? Ký đủ hai tỉ rồi à?
Sùng quay vào cửa lán, đáp to cho anh ta nghe.
- Ký rồi, anh Kiên. Quỳ trên tuyết mà ký, đủ hai tỉ đồng, có trưởng bản, kiểm lâm và cô giáo ký chứng kiến. Anh nghe rõ không?
- Nghe rõ. Thế thì tốt. Thế thì mắt tôi còn có đường mà chờ.
Thầy Mo gấp bản cam kết của bản lại khi trưởng bản trao qua tay ông xem một lần cuối. Ông ngẩng lên nhìn thân cây sa mộc đứng sừng sững trên mỏm đá sau lán, tuyết bám trắng một phía thân cây, vết thương trên thân quay về phía khoảnh đất vừa diễn ra buổi ký. Giọng ông vang lên, không lớn, mà mọi người quanh tấm ván đều nghe trọn.
- Giấy của người đã xong một phần. Giờ mới tới phần của cây.
Đỗ Văn Thành được đỡ dậy rồi vẫn đứng yên bên tấm ván một lúc lâu, nhìn hai vệt tuyết ướt trên đầu gối mình, rồi nhìn ba bản cam kết lần lượt được cất vào ba chiếc túi nilon khác nhau. Ông ta nói một câu rất khẽ, không hướng vào ai cụ thể trong khoảnh đất, như nói cho chính mình nghe sau một buổi trưa dài nhất của đời mình.
- Hai tỉ này, tôi giữ ở xưởng hai năm nay, tính là vốn quay vòng lớn nhất của đời tôi. Hôm nay nó đi xây trường. Tôi ký rồi thì tôi chịu, không cãi nữa.
Quyết nghe câu ấy, ghi thêm một dòng vào sổ tay biên bản của mình, rồi đáp gọn.
- Ông giữ lời ấy là tốt cho hồ sơ của ông. Phần còn lại của buổi chiều, ông làm theo lời thầy, việc pháp lý tôi sẽ hoàn tất sau, ở dưới bản.
Ông trao lại bản cam kết cho trưởng bản cất, chống gậy đứng dậy, quay về phía gốc cây. Buổi chiều của ngày hóa giải còn hai việc lớn đang chờ, và tuyết trên mỏm đá, lạ thay, đã bắt đầu rơi thưa dần từ lúc người chủ mưu quỳ xuống mặt đất của cây. Như thể cả mỏm đá cũng đang nín thở chờ hai việc cuối cùng của buổi chiều hôm ấy được làm cho trọn vẹn trước khi trời tối hẳn xuống trên đỉnh Cổng Trời. Và trên cả bản làng dưới chân núi đang chờ tin từ mỏm đá này trong buổi chiều lạnh giá hôm nay.