MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 48: Chốt Nứa Và Dải Vải Đỏ

Thầy Mo Thào A Chư cầm ống tre đựng chốt nứa quay lại gốc cây, khi ánh sáng cuối ngày đã mỏng đi trên mỏm đá. Mọi người vẫn quỳ nguyên ở những vị trí của…

Nội dung chương

Thầy Mo Thào A Chư cầm ống tre đựng chốt nứa quay lại gốc cây, khi ánh sáng cuối ngày đã mỏng đi trên mỏm đá.

Mọi người vẫn quỳ nguyên ở những vị trí của buổi lễ đắp bùn. Đỗ Văn Thành quỳ ở phía ngoài, hai đầu gối đã tê cứng trong tuyết mà không dám đứng dậy khi chưa nghe thầy bảo. Đức, Sơn và Thắng quỳ trong những vòng rễ giữ từ phía sau, đầu cúi thấp, hơi thở khàn đều đều trong gió chiều. Nguyễn Văn Kiên quỳ ngay trước thân cây, hai bàn tay đỏ bùn son đặt trên đầu gối, mặt ngẩng về phía tán cây mà anh ta không nhìn thấy. Sùng quỳ sau lưng Kiên nửa bước, sẵn sàng đỡ anh ta như suốt cả buổi chiều. Mỷ và trưởng bản đứng ở hai phía của khoảnh đất, giữ yên lặng cho phần cuối của buổi lễ.

Thầy Mo mở hốc đá dưới gốc cây lần thứ hai trong buổi chiều. Lần này ông lấy ra cuộn vải đỏ của bản, thứ vải đã cất cùng hũ bùn son từ những ngày đầu tháng, đỏ tươi và khô, được gấp gọn trong một lớp vải bọc ngoài. Ông mở cuộn vải ra, chiều dài của dải vải đủ để vòng qua một cành thấp của cây và thắt nút ở phía trong, hai đầu vải thả xuống bay trong gió.

Ông gọi Sùng đứng dậy.

- Mày cao nhất ở đây, lại thạo cây này từ nhỏ. Mày đỡ ta treo vải. Cành thấp phía đông, cành đã chịu vết cắt thử của người ta, treo lên cành ấy.

Sùng đứng dậy, phủi tuyết trên hai đầu gối, đi tới đứng dưới cành thấp phía đông của cây. Cành này chính là cành mang vết thương đầu tiên của cây trong những ngày toán lâm tặc cưa thử, mặt cắt cũ trên cành nhỏ đã se lại một phần, nằm ngay trên tầm tay với của người đứng. Thầy Mo trao dải vải đỏ cho Sùng bằng cả hai tay, như trao một vật lễ, rồi chống gậy đứng ngay dưới cành, ngẩng đầu chỉ vị trí.

Sùng vươn tay trái, vòng dải vải đỏ qua cành cây, thắt một nút chắc theo cách thắt nút vải của người trong bản khi treo vải lên cây thiêng. Để hai đầu vải thả xuống đều nhau, đỏ rực trên nền vỏ cây nâu xám và nền tuyết trắng quanh gốc. Gió chiều thổi qua, hai đầu vải bay nhẹ, chạm vào những hạt tuyết còn bám trên cành, phát ra tiếng phất rất khẽ mà trong sự im lặng của khoảnh đất ai cũng nghe thấy.

- Vải đã lên cành. Giờ tới bước cuối.

Thầy Mo rút chiếc chốt nứa ra khỏi ống tre.

Chốt nứa dài chừng một gang tay người lớn, vót bằng tre nứa già, một đầu nhọn, thân chốt mài nhẵn. Là chiếc chốt mà hai thầy trò đã cùng vót trong sân nhà thầy vào buổi sáng ngày hai mươi mốt tháng mười hai, khi lễ tạ lỗi còn là một bài học chưa ai ngờ phải dùng thật. Ông đặt đầu nhọn của chốt nứa vào thân cây, ngay phía trên vệt bùn son vừa đắp, ở một thớ gỗ lành sát miệng vết thương. Tay trái ông giữ chốt, tay phải ông nâng chiếc búa gỗ của nhà thầy lên.

Chiếc búa gỗ nhỏ, cán ngắn, đầu búa bằng gỗ đặc đã lên nước bóng vì nhiều năm cầm nắm, không phải búa sắt, không phải rìu, không phải bất cứ thứ gì từng làm cây này bị thương. Thầy Mo gõ nhát đầu tiên.

Tiếng búa gỗ chạm vào đầu chốt nứa vang lên khô và gọn trong khoảnh đất quanh gốc cây, khác hẳn tiếng cưa máy gầm rú của chiều hôm qua, khác hẳn tiếng rìu chặt cây trong những chuyện kể của bản. Chốt nứa ăn vào thớ gỗ một phân. Thầy Mo gõ nhát thứ hai, chốt ăn sâu thêm, thân chốt rung lên trong tay ông. Sùng đứng ngay bên cạnh, nhìn bàn tay già nua của thầy giữ chốt không lệch một ly nào giữa hai nhát búa, và anh hiểu vì sao lệ cũ dặn chỉ được dùng búa gỗ cho việc này. Một nhát búa sắt quá tay có thể làm thân cây toác thêm, còn búa gỗ bắt người đóng phải đóng chậm, đóng chắc, đóng bằng sức người và bằng ý định rõ ràng trong đầu.

Nhát thứ ba. Nhát thứ tư. Mỗi nhát búa, chốt nứa lại lún sâu thêm vào thân cây, đầu chốt dần khuất vào thớ gỗ, cho tới khi chỉ còn một đoạn ngắn nhô ra ngoài vỏ cây, chắc chắn và ngay ngắn, như một chiếc then cài lại cánh cửa vừa được khép.

Thầy Mo nâng búa gỗ lên lần cuối cùng.

Nhát búa cuối cùng vừa dứt, tiếng gỗ chạm gỗ vang gọn trong khoảnh đất, thì cả mỏm đá đổi khác trong cùng một nhịp thở của mọi người đang quỳ.

Những vòng rễ đang giữ Đức, Sơn và Thắng từ phía sau, giữ suốt từ đêm qua tới giờ, chầm chậm lỏng ra. Các đầu rễ rút lại, trườn trên mặt tuyết như những con trăn lớn quay về hang, lần lượt buông cổ, buông vai, buông thân của ba người ra. Đức rơi xuống nền tuyết trước tiên, nằm sấp, ho sặc sụa và hít lấy hít để hơi thở đầu tiên không bị siết sau gần một ngày đêm. Sơn ngã ngồi xuống, hai tay ôm cổ, ngẩng mặt lên trời tuyết mà khóc không thành tiếng. Thắng trẻ nhất lăn ra đất, nằm ngửa giữa tuyết, hai tay dang rộng, cười và khóc cùng một lúc trong hơi thở đứt quãng. Cùng lúc ấy, đầu rễ quấn chặt hai chân của Kiên từ đêm qua cũng rút lại, trườn qua mặt tuyết, chui vào kẽ đá dưới gốc cây và biến mất. Để lại trên nền tuyết những vệt trườn ngoằn ngoèo và hai ống quần của Kiên còn in hằn những vòng siết đỏ.

Gió trên mỏm đá lặng xuống ngay sau đó. Cơn bão tuyết đã gầm rú suốt từ chiều hôm qua, qua cả một đêm và một buổi sáng, tan dần trong buổi chiều này như một tấm màn được kéo sang bên: tuyết ngừng rơi. Mây thấp trên đỉnh đèo nứt ra ở phía tây, và một vệt nắng yếu của cuối ngày lọt xuống mỏm đá, chiếu lên thân cây sa mộc, lên dải vải đỏ vừa treo và lên những người vừa được thả xuống đất.

Thầy Mo không nhìn lâu vào cảnh ấy. Ông quay lại phía Kiên, lấy chiếc sừng dê núi mà Sùng đang giữ trong khăn sạch từ buổi sáng, trong sừng vẫn còn phần nước thuốc cuối cùng của buổi lễ rửa mắt, phần mà ông đã dặn cất kỹ chưa dùng. Ông quỳ xuống trước mặt Kiên, một đầu gối chạm tuyết, nâng sừng dê lên.

- Phần cuối của buổi lễ sáng nay, giờ mới tới lúc dùng. Ngẩng mặt lên, mở mắt ra, đừng chớp vội.

Ông nghiêng sừng dê. Giọt nước thuốc cuối cùng, một giọt duy nhất còn lại ở đáy sừng, rơi xuống mắt phải của Kiên, rồi ông nghiêng sừng thêm một lần nữa cho giọt thuốc mỏng cuối cùng vào mắt trái. Kiên chớp mắt, một lần, hai lần, hai bàn tay anh ta bấu chặt vào đầu gối của chính mình.

Rồi anh ta khựng lại.

- Lửa. Tôi thấy lửa rồi. Có ánh sáng, chói, ở phía kia có lửa cháy.

Anh ta quay mặt về đúng hướng bếp lửa nhỏ mà người của bản vừa nhóm lại ở cửa lán, dù không ai nói cho anh ta biết lửa ở hướng nào. Rồi anh ta ngẩng lên, nhìn vào khuôn mặt già nua đang quỳ ngay trước mặt mình, ở khoảng cách chưa đầy một sải tay.

- Thầy. Tôi thấy mặt thầy rồi. Thầy Mo ơi, tôi thấy rồi, tôi thấy thật rồi.

Kiên bật khóc thành tiếng, khóc như một đứa trẻ, hai tay ôm lấy mặt mình rồi lại buông ra để nhìn thêm, nhìn bếp lửa. Nhìn Sùng đang quỳ bên cạnh với bàn tay phải băng vải, nhìn dải vải đỏ đang bay trên cành cây phía đông, nhìn vệt nắng cuối ngày trên tuyết. Đức, Sơn và Thắng, vừa được thả xuống đất, bò và lết lại gần, bốn người lâm tặc ngồi lẫn trong tuyết trước gốc cây, người khóc, người cười, người chỉ biết ôm cổ và vai của nhau mà thở.

Thầy Mo chống gậy đứng dậy, nhìn một lượt bốn người vừa được thả và người vừa sáng mắt, rồi nói rõ cho cả khoảnh đất nghe, như khép lại một cuốn sổ của bản sau nhiều ngày mở ra.

- Lễ tạ lỗi trọn bộ tới đây là đủ. Rửa mắt đã làm sáng nay, người bỏ tiền đã quỳ ký cam kết trưa nay, quỳ lạy và đắp bùn son đã làm chiều nay, vải đỏ đã lên cành, chốt nứa đã đóng vào thân cây bằng búa gỗ. Không còn bước nào nữa, không ai được thêm bớt gì vào buổi lễ này. Cây đã nhận hay chưa, các người vừa tự thấy bằng mắt mình rồi.

Ông trao chiếc sừng dê núi rỗng cho Sùng cất vào hòm đồ lễ, trao cả chiếc búa gỗ, rồi dặn Mỷ dìu những người vừa được thả vào lán sưởi lửa và uống nước ấm. Vì cả bốn người đều đã kiệt sức sau một đêm bị giữ và một buổi chiều quỳ trên tuyết. Trưởng bản đỡ Đỗ Văn Thành, lúc này vẫn quỳ yên ở phía ngoài, đứng dậy đi vào lán sau cùng. Hai đầu gối ông ta run lên vì quỳ lâu trong lạnh, phải vịn vào vai trưởng bản mới đi được những bước đầu tiên trên nền tuyết đã ngừng rơi.

Sùng đứng dậy sau cùng. Anh ngẩng đầu nhìn lên tán cây sa mộc, nơi dải vải đỏ bay nhẹ trong cơn gió đã lặng, đỏ tươi trên nền trời chiều vừa hửng. Thân cây đứng yên trên mỏm đá, vệt bùn son còn tươi trên vết thương, chiếc chốt nứa nhô một đoạn ngắn ngay ngắn trên thớ gỗ lành. Anh đứng nhìn cây rất lâu, và trong lòng anh, lần đầu tiên sau nhiều ngày, không còn một món nợ nào chưa biết cách trả đang treo lơ lửng trên đầu nữa trong buổi chiều yên lặng hôm nay.

Chương khác

Xem thêm