MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 50: Cây Sa Mộc Vẫn Đứng Trên Mỏm Đá

Ngày mùng năm tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi bảy, nền trường mới của bản Cổng Trời bắt đầu khởi công. Mảnh đất bằng cạnh đường mòn chính,…

Nội dung chương

Ngày mùng năm tháng một năm hai nghìn không trăm hai mươi bảy, nền trường mới của bản Cổng Trời bắt đầu khởi công.

Mảnh đất bằng cạnh đường mòn chính, sau một tuần được bản dọn nền và đánh dấu bốn góc bằng cọc gỗ, sáng nay đã có những nhát cuốc đầu tiên. Đợt tiền đầu tiên từ quỹ xây trường theo văn bản cam kết đã về tới tài khoản của bản, đủ cho việc san nền, mua đá móng và thuê người chở vật liệu từ dưới Quản Bạ lên trong những ngày đường khô. Người trong bản tới đông, đàn ông đào móng theo hàng cọc đã căng dây, đàn bà gánh đá từ bờ suối cạn gần đó, trẻ con đứng thành một vòng ở phía ngoài dây căng. Nhìn người lớn làm việc và chỉ trỏ vào những hố móng đầu tiên như nhìn một thứ vừa lạ vừa thân thuộc sẽ thuộc về mình trong nhiều năm tới.

Cô giáo Vàng Thị Dính đứng ở góc nền đất, tay cầm cuốn sổ danh sách học sinh, thỉnh thoảng lại cúi xuống ghi thêm một dòng vào cuốn sổ ghi chép việc xây trường mà chị mới mở từ ngày chốt đất. Chị nói với trưởng bản Hạng A Dì, giọng vang lên giữa tiếng cuốc chạm đá.

- Móng đào tới đâu, tôi ghi tới đó. Sau này trường xây xong, tôi treo cuốn sổ này trong phòng đầu tiên, cho học trò biết ngôi trường của chúng nó bắt đầu từ những ngày nào.

Sùng đứng ở phía ngoài vòng trẻ con một lúc, nhìn nền móng đầu tiên của ngôi trường mà cả bản đã chờ nhiều mùa đông, rồi anh quay lên đường mòn dẫn tới mỏm đá. Sáng nay anh có hẹn với Thầy Mo ở gốc cây, buổi hẹn cuối cùng khép lại toàn bộ vụ việc trên núi, trước khi những người dưới xuôi rời bản về chịu phần việc pháp lý của mình ở xã và ở trạm.

Tay phải của Sùng đã tháo băng hẳn từ hai hôm trước. Vết rách ở mu bàn tay khép miệng, để lại một vệt sẹo dài còn hồng, co lại mỗi khi anh nắm tay chặt. Anh đi lên mỏm đá bằng tay trái chống gậy như những ngày còn băng, một phần vì thói quen của hơn một tuần qua, một phần vì chiếc vỏ dao trống ở hông phải làm anh mất thăng bằng một cách lạ lùng mỗi khi leo dốc nhanh. Con dao săn truyền đời của cha anh vẫn nằm dưới khe đá sâu phía đông của mỏm đá, qua một trận bão tuyết và một buổi lễ lớn vẫn không ai lấy lại được. Và sáng nay anh đi lên núi với một chiếc vỏ dao rỗng, như anh sẽ còn đi như thế trong nhiều mùa rừng sắp tới.

Ở nhà, trước lúc anh đi, Mỷ đã gói cho anh một nắm cơm và một bình nước chè nóng. Vợ chồng anh những ngày này nói chuyện với nhau nhiều hơn, về việc trồng lại rừng quanh mỏm đá vào mùa xuân, về đợt tiền xây trường, về đứa con đã khỏe hẳn sau cơn sốt trong đêm bão. Nhưng vẫn có những khoảng im lặng cũ chưa lấp hết được, nhất là mỗi khi Mỷ nhìn thấy chiếc gối chung của hai vợ chồng, nơi gói tiền năm triệu đồng từng nằm giấu qua một đêm. Hai vợ chồng chưa quay lại được như những ngày trước khi toán người lạ vào bản, mà anh biết sự làm lành này phải đi từng bước một, như người ta đắp lại một vết thương sâu, không vội được và không giả vờ đã lành hẳn được. Sáng nay, khi buộc lại dây giày cho anh ở bậc cửa như đêm bão tuyết, Mỷ nói một câu ngắn.

- Anh lên xem cây rồi về sớm. Mùa xuân này nhà mình còn nhiều việc, việc nào cũng phải làm cùng nhau mới xong được.

Anh gật đầu, và câu nói ấy theo anh suốt quãng đường lên mỏm đá.

Thầy Mo Thào A Chư đã ở gốc cây từ sớm, chống gậy đứng nhìn thân cây trong nắng sáng đầu năm. Bảy ngày sau buổi lễ, cây sa mộc vẫn đứng nguyên trên mỏm đá Cổng Trời, thân thẳng vươn lên trời quang như một cột mốc của cả vùng rừng, tán cây xanh sẫm trên nền trời mùa đông trong trẻo sau bão. Vệt bùn son trên thân cây đã khô và se lại, ôm chặt vào miệng vết thương cũ, mép thớ gỗ quanh vệt bùn đã bắt đầu liền da, kéo một lớp vỏ non mỏng phủ dần lên chỗ từng bị lưỡi cưa ăn sâu vào. Chiếc chốt nứa vẫn nhô một đoạn ngắn ngay ngắn phía trên vệt bùn, chắc chắn trong thớ gỗ lành. Trên cành thấp phía đông, dải vải đỏ vẫn còn treo nguyên, hai đầu vải đã phai một chút vì nắng gió của một tuần, mà vẫn đỏ tươi giữa tán cây xanh và nền đá xám của mỏm đá.

- Cây liền da rồi, thưa thầy. Nhanh hơn con tưởng.

- Cây ba trăm năm, sức nó còn lớn lắm. Người biết đắp lại cho nó, nó tự liền được. Người chỉ biết chặt, thì cây nào cũng chết.

Nguyễn Văn Kiên lên tới mỏm đá sau hai thầy trò một lúc, đi cùng trưởng bản. Anh ta mặc áo ấm của bản cho mượn, mắt đã sáng, bước đi còn chậm trên đường mòn vì đôi chân bị rễ quấn còn ê ẩm, thỉnh thoảng phải dừng lại vịn vào phiến đá bên đường. Anh ta tới chào Thầy Mo trước khi cùng những người còn lại của toán xuống xã làm phần việc pháp lý còn lại, chuyến đi mà theo lời trưởng bản, sau đó anh ta sẽ về xuôi và không biết bao giờ mới quay lại vùng núi này.

Kiên đứng trước gốc cây một lúc lâu, nhìn vệt bùn son do chính tay mình đắp, nhìn dải vải đỏ trên cành, nhìn chiếc chốt nứa trên thân cây. Anh ta đưa tay lên, định chạm vào vệt bùn, rồi lại rút tay về giữa chừng, như người đã học được rằng có những thứ trên đời chỉ được nhìn, không được chạm vào nữa.

- Thưa thầy, tôi xuống núi đây. Việc ở xã, ở trạm, tôi chịu đủ, không trốn. Thầy cho tôi nói một lời với cây rồi tôi đi.

Thầy Mo gật đầu. Kiên cúi đầu trước gốc cây, nói khẽ, rồi quay xuống đường mòn cùng trưởng bản. Đi ngang qua phía tán cây rủ thấp, một cơn gió nhẹ từ thung lũng thổi lên mỏm đá, mang theo mùi tinh dầu sa mộc thoang thoảng trong nắng sáng, thứ mùi đã đi theo anh ta suốt những ngày kinh hoàng nhất của đời mình.

Kiên khựng lại giữa đường mòn.

Trong tai anh ta, giữa tiếng gió nhẹ và tiếng chim đầu năm trên mỏm đá, vang lên ba tiếng gõ khô và đều, cộc, cộc, cộc, như tiếng rìu gõ vào một thân gỗ rỗng từ một nơi rất xa. Anh ta đứng yên, mặt tái đi một chút, quay đầu nhìn lại thân cây đang đứng lặng sau lưng. Sùng đứng ngay bên cạnh anh ta, nghe rõ tiếng gió và tiếng chim, mà không nghe thấy bất cứ tiếng gõ nào. Thầy Mo nhìn Kiên, gật đầu chậm rãi, như người xác nhận một điều đã biết trước.

Đó là tiếng rìu gõ lần thứ 3, không còn là điềm báo cho cả một gia đình như trong chuyện kể của đời trước, cũng không còn là tiếng gọi trong đêm bão cho người giữ núi. Mà là âm ảnh hậu kỳ còn lại trong tai của người đã cầm cưa, sẽ đi theo anh ta mỗi khi mùi tinh dầu sa mộc chạm vào khứu giác, trong nhiều năm sắp tới của đời mình.

Kiên đứng yên một lúc lâu nữa, rồi thở ra một hơi dài, quay lưng đi tiếp xuống núi, bước chân chậm mà không quay đầu lại lần thứ hai.

Trước khi xuống núi, Sùng nói lại với Thầy Mo và trưởng bản, ngay dưới gốc cây, về phần việc của mình trong mùa xuân tới, như một lời hứa được nhắc lại ở nơi nó bắt đầu. Khi tuyết tan hẳn và bản mở buổi trồng rừng thay thế quanh mỏm đá, anh sẽ làm người dẫn đường cho đoàn trồng rừng của bản và của trạm kiểm lâm. Dẫn mọi người đi đúng những khoảnh đất trống cần trồng lại, tránh xa đất của cây thiêng, và anh làm việc ấy không công, không nhận một đồng tiền dẫn đường nào, trong suốt cả mùa trồng rừng đầu tiên. Thầy Mo nghe xong, đặt bàn tay già nua lên cánh tay trái của anh một lúc, gật đầu mà không nói thêm lời khen nào, vì ông biết có những lời hứa chỉ cần được giữ, không cần được khen. Trưởng bản ghi việc ấy vào cuốn sổ của bản ngay tại gốc cây, dưới dòng ghi ngày khởi công móng trường, như một việc đã chốt của bản trong năm mới.

Sùng cũng nhìn lại chiếc lán trại sau mỏm đá lần cuối trước khi xuống núi. Lán đã được người của bản tháo dỡ từ hôm qua, vách nứa xếp gọn thành bó để mang xuống, nền đất của lán được san phẳng và phủ lại bằng đá nhỏ. Không còn một dấu vết nào của những đêm người ta dựng trại trên đất của cây để làm việc ác. Khoảnh đất ấy từ nay trở lại là đất trống của cây, và theo lời trưởng bản dặn trong buổi họp chốt đất, không ai trong bản hay ngoài bản được dựng lán trên khoảnh đất ấy nữa, đời này sang đời khác.

Sùng đứng trên mỏm đá cùng Thầy Mo, nhìn theo bóng người thợ cưa khuất dần ở khúc quanh đường mòn, rồi ngẩng lên nhìn cây sa mộc lần cuối trong buổi sáng đầu năm. Cây vẫn đứng nguyên trên mỏm đá làm cột mốc rừng thiêng của bản, như nó đã đứng suốt ba trăm năm qua và như nó sẽ còn đứng trong những mùa đông mà trẻ con của bản này, học trong ngôi trường mới dưới chân núi. Lớn lên và tự kể lại cho con cháu mình nghe câu chuyện của một mùa đông bão tuyết, khi cả bản đã giữ được cây bằng lệ cũ. Bằng một buổi lễ rửa mắt, bằng một tờ cam kết ký trong tuyết và bằng chính đôi tay của những người đã làm cây bị thương.

Chương khác

Xem thêm