Ngũ Chi Phân Tranh – Quyển 2: Kim Hỏa Thiêu Thân - Chương 48: Loạt Bài Phanh Phui
Sáng mùng sáu tháng ba, phóng viên Nguyễn Đăng Khoa nhận được một phong bì nặc danh tại tòa soạn báo Tài chính Đầu tư. Bên trong không có thư từ, chỉ có…
Nội dung chương
Sáng mùng sáu tháng ba, phóng viên Nguyễn Đăng Khoa nhận được một phong bì nặc danh tại tòa soạn báo Tài chính Đầu tư. Bên trong không có thư từ, chỉ có một danh sách: tên, số điện thoại và chức vụ cũ của bảy nhân viên từng làm việc tại khối tín dụng doanh nghiệp của Ngân hàng Vạn Kim, trong đó có một người bị sa thải tháng trước.
Khoa là phóng viên điều tra kỳ cựu, mười lăm năm theo dõi ngành ngân hàng. Anh ngửi thấy mùi của một vụ lớn ngay khi nhìn thấy danh sách. Anh bắt đầu gọi điện. Người thứ nhất từ chối. Người thứ hai cúp máy. Người thứ ba, chính là gã nhân viên bị sa thải, đồng ý gặp với điều kiện giấu tên và gặp ở quán cà phê vỉa hè, không ghi âm.
- Tôi nói trước, - gã nhân viên khuấy ly cà phê đen, mắt láo liên nhìn quanh, - tôi bị sa thải vì "vi phạm quy trình", nhưng thực chất vì tôi không chịu ký duyệt một khoản vay cho công ty sân sau của Chi Hỏa. Ở Vạn Kim, ai không nghe lời thì ra đường.
- Anh có bằng chứng không? - Khoa hỏi.
- Tôi không giữ giấy tờ gì, - gã lắc đầu. - Nhưng tôi nhớ con số. Dư nợ cho vay liên quan đến Hỏa Long Land, tính cả cho vay trực tiếp và qua hợp đồng ủy thác, không dưới mười nghìn tỷ. Trong khi vốn tự có của Vạn Kim... anh tự tìm hiểu đi. Tôi chỉ nói đến đây thôi.
Khoa ghi chép nhanh vào sổ tay. Mười nghìn tỷ. Con số này, nếu đúng, vượt xa mọi giới hạn cho vay một khách hàng mà Ngân hàng Nhà nước quy định.
Ba ngày tiếp theo, Khoa và nhóm của anh làm việc như những con thiêu thân. Họ đối chiếu báo cáo tài chính đã công bố của Vạn Kim, tìm gặp thêm hai cựu nhân viên khác, và quan trọng nhất, họ có được bản sao báo cáo kiểm toán nội bộ bị rò rỉ từ chính trong ngân hàng. Những con số dần hiện ra, và chúng đáng sợ hơn bất kỳ tin đồn nào.
Trong số các nguồn tin, có một người khiến Khoa chú ý đặc biệt: một cựu kiểm toán viên từng tham gia kiểm toán Vạn Kim ba năm trước. Người này đồng ý gặp Khoa tại một quán ăn vắng vào buổi trưa, với điều kiện không ghi âm, không chụp ảnh.
- Tôi nói thẳng, - ông ta mở đầu, - hồi đó chúng tôi đã phát hiện dấu hiệu bất thường trong danh mục cho vay của Vạn Kim. Nợ xấu thực tế cao hơn báo cáo ít nhất gấp đôi. Nhưng mỗi lần chúng tôi đặt câu hỏi, phía ngân hàng lại đưa ra đủ loại giấy tờ giải trình, và cuối cùng... cấp trên của tôi bảo "cho qua".
- Cho qua? - Khoa nhíu mày. - Vì sao?
- Vì Vạn Kim là khách hàng lớn, - ông ta cười buồn. - Công ty kiểm toán nào cũng cần khách hàng lớn. Đó là thực tế của nghề này, cậu làm báo chắc cũng hiểu. Có những sự thật, người ta biết nhưng không nói.
- Vậy tại sao bây giờ ông lại nói với tôi?
- Vì tôi sắp nghỉ hưu rồi, - ông ta đáp. - Và vì tôi có con gái vừa mua trái phiếu của Hỏa Long Land. Tôi không muốn con tôi mất tiền vì những con số dối trá mà tôi đã từng nhắm mắt cho qua.
Khoa ghi chép nhanh, lòng ngổn ngang. Đây chính là mảnh ghép xác nhận những gì gã nhân viên bị sa thải đã nói. Vấn đề của Vạn Kim không phải mới nảy sinh. Nó đã âm ỉ nhiều năm, được che đậy bởi những báo cáo đẹp và sự im lặng có chủ ý của nhiều người.
Sáng mùng tám tháng ba, loạt bài điều tra ba kỳ bắt đầu đăng tải trên trang nhất báo Tài chính Đầu tư, cả bản in và bản điện tử.
Kỳ một: "Nợ xấu thật của Vạn Kim: 9% hay 3,1%?" Bài báo chỉ ra bằng chứng cho thấy tỷ lệ nợ xấu thực tế của ngân hàng lên đến khoảng chín phần trăm, cao gấp ba lần con số ba phẩy một phần trăm trong báo cáo chính thức. Phần chênh lệch được "giấu" bằng cách cơ cấu lại nợ cho các công ty sân sau, gia hạn những khoản vay đã mất khả năng thu hồi.
Kỳ hai: "Cho vay sân sau qua hợp đồng ủy thác: chiếc áo choàng của Vạn Kim." Bài báo phanh phui cơ chế Vạn Kim dùng hợp đồng ủy thác đầu tư để cho các công ty liên quan đến Chi Hỏa vay vốn, lách qua trần giới hạn cho vay một khách hàng. Tổng dư nợ qua kênh này ước tính hàng nghìn tỷ đồng.
Kỳ ba: "CAR mỏng như tờ giấy: Vạn Kim đang đứng trên dây." Bài báo phân tích tỷ lệ an toàn vốn thực tế của ngân hàng thấp hơn đáng kể so với báo cáo, do tài sản có rủi ro bị định giá thấp và vốn tự có bị "thổi phồng" bằng các nghiệp vụ kỹ thuật.
Loạt bài kết thúc bằng một câu hỏi để ngỏ: "Khi niềm tin sụp đổ, ai sẽ trả tiền cho những con số đẹp?"
Hiệu ứng như một quả bom nổ giữa trung tâm tài chính. Trong buổi sáng mùng tám tháng ba, website của báo Tài chính Đầu tư ghi nhận lượng truy cập cao gấp hai mươi lần ngày thường, sập máy chủ hai lần. Các báo khác lập tức dẫn lại, bình luận, mở rộng điều tra. Đến chiều, cả nước biết đến cái tên Vạn Kim không phải như một ngân hàng họ Hoàng uy tín, mà như một quả bom nợ xấu hẹn giờ.
Tại hội sở Vạn Kim, Hoàng Kim Trọng đọc xong ba kỳ báo, tay run đến mức làm đổ ly trà. Ông ta gọi ngay cho Tổng biên tập báo Tài chính Đầu tư, một người quen cũ.
- Anh cho đăng những thứ này mà không kiểm chứng với chúng tôi à? - giọng ông ta gầm lên.
- Chúng tôi đã gửi công văn đề nghị phản hồi ba lần, thưa anh, - Tổng biên tập đáp bình tĩnh. - Phía ngân hàng không trả lời lần nào. Và thưa anh, với tư cách người quen, tôi khuyên anh một câu: lo mà xử lý khủng hoảng đi, đừng lo bịt miệng báo chí. Bịt không nổi đâu.
Hoàng Kim Trọng buông điện thoại. Ông ta quay sang Hoàng Kim Thành đang đứng cạnh:
- Con nói đi. Mấy con số trong báo, đúng bao nhiêu phần trăm?
Kim Thành im lặng một lúc lâu. Anh đã truy xuất hồ sơ tín dụng ba ngày qua, và những gì anh tìm thấy khiến anh mất ngủ hai đêm liền.
- Khoảng bảy mươi phần trăm, - cuối cùng anh nói khẽ. - Nợ xấu thật khoảng tám đến chín phần trăm. Cho vay sân sau qua ủy thác là có thật. CAR thực... thấp hơn báo cáo.
Hoàng Kim Trọng ngồi phịch xuống ghế. Bảy mươi phần trăm là đúng. Nghĩa là loạt bài báo không phải bịa đặt. Nghĩa là có kẻ đã moi được ruột gan của Vạn Kim ra phơi giữa chợ.
- Ai? - ông ta thì thào. - Ai đã tuồn tài liệu ra?
- Con đang điều tra, - Kim Thành đáp. - Nhưng ba, bây giờ không phải lúc tìm kẻ phản bội. Bây giờ phải lo giữ tiền. Tin tức này ra, ngày mai người ta sẽ xếp hàng rút tiền dài hơn hôm nay gấp mười lần.
Ông ta ngẩng lên nhìn con trai, lần đầu tiên trong đời để lộ vẻ bất lực trước mặt con.
- Con có kế hoạch gì?
- Bán cổ phiếu quỹ, bổ sung tiền mặt. Dự phòng thanh khoản khẩn cấp. Và... - Kim Thành ngập ngừng, - chuẩn bị tinh thần cho khả năng Ngân hàng Nhà nước vào cuộc.
Đêm mùng tám tháng ba, tại văn phòng Chi Mộc, Minh Diệp đọc xong loạt bài báo, đặt tờ báo xuống bàn, khẽ thở ra.
- Báo chí làm tốt hơn cả dự kiến, - Hạo Nam nhận xét. - Chín phần trăm nợ xấu, cho vay sân sau, CAR mỏng. Đủ để dân hoảng loạn.
- Chưa đủ, - Minh Diệp lắc đầu. - Báo chí chỉ cung cấp lý do. Còn cần một mồi lửa nữa để biến lý do thành hành động.
- Mồi lửa gì?
Minh Diệp nhìn ra cửa sổ, nơi thành phố đã lên đèn. Anh nghĩ về tin đồn rò rỉ sớm từ cụm trước, về vài trăm khách hàng đã rút tiền lẻ tẻ. Hạt mầm hoảng loạn đã gieo từ lâu. Loạt bài báo vừa rồi là nước tưới. Giờ chỉ cần một cơn gió.
- Cứ chờ, - anh nói. - Khi người ta đã tin ngân hàng sắp sập, họ không cần thêm lý do nào nữa. Họ chỉ cần thấy người bên cạnh mình xếp hàng rút tiền. Và thế là đủ.
Hạo Nam gật đầu, nhưng trong lòng vẫn có một câu hỏi không dám hỏi: liệu Minh Diệp có tính được đến bước này từ đầu không? Hay chính anh ta cũng đang cưỡi trên lưng một con sóng mà anh ta chỉ khơi mào chứ không điều khiển được?
Anh ta không hỏi. Có những câu hỏi, với người như Hoàng Minh Diệp, tốt nhất đừng bao giờ thốt ra thành lời.