NGŨ THÔNG THẦN MIẾU HOANG BẾN ĐÒ - Chương 4: Cuốn Sổ Đếm Tiền Trong Đêm
Đêm ba mươi tháng Tám, phố ven sông yên tĩnh sớm hơn thường lệ. Trần Huyền Cơ đã gửi thư nhờ người quen báo về làng, nói ông cần ở lại thị trấn thêm ít…
Nội dung chương
Đêm ba mươi tháng Tám, phố ven sông yên tĩnh sớm hơn thường lệ.
Trần Huyền Cơ đã gửi thư nhờ người quen báo về làng, nói ông cần ở lại thị trấn thêm ít ngày. Ông thuê một gian phòng nhỏ ở nhà trọ đầu phố ven sông, cửa sổ nhìn ra con đường đất chạy dọc bờ sông. Từ phòng trọ đi hết phố là tới nhà họ Phạm, quãng đường chỉ chừng vài trăm bước chân.
Tối hôm ấy, ông ăn cơm sớm rồi đi dạo dọc bờ sông cho tiêu cơm. Gió đêm mát, mặt sông tối sẫm, chỉ còn mấy đốm đèn của thuyền câu đậu xa bờ. Ông đi chậm, trong đầu vẫn quanh quẩn chuyện nhà họ Phạm mà ông nghe và thấy suốt ba ngày qua.
Tới gần cuối phố, ông thấy nhà họ Phạm còn sáng đèn ở gian buồng phía trước. Cửa chính đã khép, nhưng cửa sổ gỗ bên hông chỉ đóng hờ, để lọt ra một vệt sáng vàng và tiếng động rất khẽ. Ông bước chậm lại theo thói quen của người đi đêm, không muốn làm phiền nhà nào còn thức.
Vệt sáng ấy hắt ra đúng chỗ ông đang đứng ở mép đường. Qua khe cửa sổ hé mở, ông nhìn thấy một cảnh trong buồng mà người trong nhà không ngờ có ai thấy được. Phạm Văn Lượng ngồi một mình bên chiếc bàn gỗ nhỏ, trước mặt là một chồng tiền dày và một cuốn sổ bìa đã sờn.
Ông định bước qua ngay, vì nhìn trộm việc nhà người khác không phải việc ông muốn làm. Nhưng tiếng đếm tiền trong buồng vang ra đều đều, rõ ràng trong đêm yên tĩnh, làm bước chân ông khựng lại. Lượng đếm rất chậm, đếm xong một tập lại ghi vào sổ, rồi lại đếm tập khác.
Ông đứng trong bóng tối ngoài đường, cách cửa sổ một khoảng sân hẹp. Ông không tiến lại gần hơn, cũng không nán lại lâu vì tò mò tiền bạc. Điều làm ông chú ý không phải chồng tiền, mà là dáng ngồi của Lượng giữa đống tiền ấy. Vai anh ta chùng xuống, đầu cúi thấp, không có vẻ gì của một người đang vui vì làm ăn phát đạt.
Lượng đếm xong, mở cuốn sổ ra xem lại từ đầu. Ông nhìn qua khe cửa thấy những trang đầu của cuốn sổ ghi chằng chịt, nhiều dòng bị gạch đi, nhiều con số khoanh tròn bằng mực đỏ. Lượng lật tới những trang ấy thì dừng tay rất lâu, ngón tay di chậm trên từng dòng, dừng lại hồi lâu rồi mới lật sang trang khác.
Ông đứng ngoài, bỗng nhớ tới những lời dân chợ kể trong mấy ngày qua. Hai năm liền nhà này làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất, có lúc phải bán rẻ cả hàng để trả nợ ngân hàng. Những lời ấy ông nghe từ nhiều người khác nhau, ai kể cũng giống nhau ở một điểm: nhà họ Phạm từng suýt không gượng dậy nổi.
- Anh còn đếm tới bao giờ nữa, khuya rồi đấy.
Tiếng Hoa vang lên từ phía trong buồng, khẽ và mệt. Ông nghe rõ vì đêm yên, cửa sổ lại hé. Hoa bước tới gần bàn, ông chỉ nhìn thấy bóng cô in trên vách qua vệt sáng, không thấy rõ mặt.
- Anh ghi nốt mấy khoản này đã, em cứ ngủ trước đi.
- Ngày nào anh cũng đếm, tiền đâu ra mà nhiều thế hả anh.
Lượng im lặng một lúc lâu. Tiếng lật giấy ngừng hẳn. Ông đứng ngoài đường, nghe được cả tiếng thở chậm của người trong buồng qua khoảng yên tĩnh ấy.
- Tiền làm ăn chứ tiền đâu, em hỏi gì lạ thế.
- Làm ăn gì mà một tháng bằng cả mấy năm trước cộng lại. Em bán ở chợ, em biết giá cá thế nào mà.
- Em biết một phần thôi, còn mối ở xa, còn hàng nông sản, em không nắm hết được.
Hoa không đáp ngay. Bóng cô trên vách đứng yên một lúc, rồi cô nói tiếp, giọng nhỏ hơn trước.
- Em chỉ sợ tiền tới nhanh quá thì không bền. Anh xem lại sổ sách cho kỹ vào.
- Bền hay không là việc của anh, em lo sức của em đi, dạo này em xanh lắm đấy.
- Em xanh vì mệt, còn anh thì đêm nào cũng thức đếm tiền thế này.
Lượng gấp cuốn sổ lại, tiếng bìa sổ khép vào nghe khô khốc. Ông nghe anh ta đứng dậy, ghế gỗ kéo lê trên nền gạch một tiếng ngắn.
- Thôi, đi ngủ đi, mai còn ra sạp sớm.
- Anh cũng ngủ đi, tiền đếm hôm nay không hết thì mai đếm tiếp.
- Anh biết rồi, em vào trước đi.
Tiếng bước chân của Hoa xa dần về phía buồng trong. Lượng ở lại một mình bên bàn, ông thấy anh ta ngồi xuống lại, hai tay ôm lấy đầu một lúc lâu. Chồng tiền vẫn nằm nguyên trên bàn, cuốn sổ nằm cạnh, đèn dầu trên bàn cháy nhỏ, ánh sáng vàng nhạt hắt lên tường.
Ông lúc ấy mới lặng lẽ bước qua, đi tiếp về phía bờ sông. Ông không nghe thêm được gì nữa, cũng không muốn nghe thêm. Những gì vừa thấy và vừa nghe qua khe cửa sổ đã đủ làm ông suy nghĩ suốt quãng đường còn lại.
Một người chồng đếm tiền trong đêm, mặt không vui. Một người vợ hỏi tiền từ đâu ra, giọng đầy lo lắng. Một cuốn sổ cũ đầy những dòng gạch đỏ của hai năm thua lỗ. Ba hình ảnh ấy đặt cạnh nhau, ông thấy rõ một điều: số tiền trong nhà này tới nhanh tới mức chính người trong nhà cũng không yên tâm về nó.
Ông đi ra tới bờ sông thì dừng lại, đứng nhìn mặt nước tối. Ông nhớ lại lời bà chủ sạp ở chợ sáng qua, nói nhà ấy phất lên từ khoảng giữa tháng trước. Ông cũng nhớ Lượng vừa rồi lảng tránh câu hỏi của vợ như thế nào. Người làm ăn đàng hoàng, vợ hỏi nguồn tiền thì thường đáp ngay, đáp rõ. Lảng tránh như thế, hoặc là có điều giấu vợ, hoặc là có điều chính mình cũng không dám gọi tên.
Nhưng ông vẫn tự dặn mình phải chậm. Giấu vợ chuyện làm ăn không phải chuyện hiếm ở nhà buôn. Có người giấu vì sợ vợ lo, có người giấu vì quen tự quyết mọi việc. Chỉ một đêm nhìn qua khe cửa sổ, ông chưa thể nói nhà này dính tới điều gì khuất tất về đường âm hay đường người.
Điều ông chắc chắn được chỉ có hai việc. Việc thứ nhất, quãng hai năm thua lỗ của nhà này là thật, dân chợ kể khớp nhau và cuốn sổ cũ đầy gạch đỏ cũng khớp với lời kể ấy. Việc thứ hai, quãng phát tài một tháng nay cũng là thật, chồng tiền trên bàn đêm nay là bằng chứng ông tận mắt nhìn thấy.
Giữa hai việc thật ấy là một khoảng trống chừng một tháng. Trong khoảng trống ấy, có một đêm tháng Tám mà chưa ai nhắc tới rõ ràng trước mặt ông. Ông cảm thấy khoảng trống ấy chính là chỗ ông cần tìm hiểu, nhưng tìm hiểu bằng cách nào thì ông chưa rõ. Hỏi thẳng Lượng bây giờ chỉ làm anh ta chối và cảnh giác hơn.
Ông đứng bên bờ sông thêm một lúc lâu nữa. Mấy chiếc thuyền câu xa bờ đã tắt đèn, chỉ còn tiếng mái chèo khua nước rất khẽ của một người về muộn. Gió đêm thổi qua mặt, mang theo hơi lạnh làm ông tỉnh táo hẳn.
Ông nghĩ tới Hoa, người vợ hỏi chồng một câu rất thường mà không nhận được một câu đáp rõ ràng. Ông nghĩ tới giọng nói mệt mỏi của cô qua khe cửa sổ, tới quầng thâm dưới mắt cô ở bữa tiệc chiều hôm trước. Người đàn bà ấy sống ngay trong căn nhà đang đầy tiền, vậy mà giọng nói của cô lại là giọng của một người đang lo sợ điều gì đó mỗi ngày.
Ông cũng nghĩ tới chính mình. Ông chỉ là một người qua đường, ở lại thị trấn vì mấy lời đồn và mấy thoáng nhìn chưa thành chứng cứ. Nếu cuối cùng mọi chuyện chỉ là chuyện làm ăn thường tình của một nhà buôn gặp vận, ông sẽ qua đò về làng và coi mấy ngày này như một lần đa nghi của tuổi già. Nhưng nếu ông bỏ đi bây giờ mà nhà ấy thật sự có điều khuất, lòng ông sau này sẽ không yên khi nhớ tới người đàn bà phải vịn cột sạp ở chợ.
Một con cá quẫy mạnh dưới mặt nước gần bờ, làm vỡ tan bóng đèn xa bờ thành nhiều mảnh sáng nhỏ. Ông nhìn những mảnh sáng ấy chập chờn rồi tan hẳn, trong lòng dần rõ ra một quyết định đơn giản. Ông sẽ ở lại, sẽ nhìn cho tận mắt cách nhà ấy làm ăn vào buổi sớm, là lúc tiền bạc ra vào rõ ràng nhất ở một thị trấn buôn bán ven sông.
Ông quay về phòng trọ khi phố đã tắt gần hết đèn. Bà chủ trọ còn thức đợi khách, thấy ông về muộn thì hỏi một câu.
- Ông đi dạo khuya thế, bờ sông đêm nay gió mạnh lắm đấy.
- Tôi đi một vòng cho dễ ngủ thôi bà ạ.
- Ông ở lại thị trấn ít ngày nữa thật à, phòng tôi cứ để dành cho ông.
- Tôi ở thêm ít ngày, còn vài việc muốn xem cho rõ ở chợ này.
Bà chủ trọ gật đầu, không hỏi thêm, đưa ông cây đèn nhỏ để lên phòng. Ông lên phòng, đặt bọc vải xuống góc giường, nhưng nằm xuống rồi mà mắt vẫn mở trong bóng tối.
Tiếng đếm tiền đều đều trong buồng nhà họ Phạm cứ trở lại trong tai ông. Đếm chậm, ghi sổ, lại đếm. Một người vừa thoát khỏi hai năm nợ nần, ngồi giữa đống tiền mà vai cứ chùng xuống như gánh thêm một gánh nặng mới. Ông trở mình, nhìn ra cửa sổ phòng trọ về phía cuối phố tối om.
Ở cuối phố ấy, đèn nhà họ Phạm chắc vẫn còn sáng thêm một lúc nữa. Ông nhắm mắt lại, tự nhủ ngày mai phải ra chợ từ sớm tinh mơ. Buổi sớm là lúc những lô hàng lớn được giao dịch, là lúc ông có thể tận mắt thấy tiền của nhà ấy vào ra như thế nào, thay vì chỉ nghe dân chợ kể lại.