QUỶ ĐẢ TƯỜNG ĐƯỜNG ĐÊ HOA BẮC - Chương 3: Người Phụ Xe Mới

Ba giờ chiều ngày 21 tháng 11, Triệu Tiểu Quân đứng chờ ở sân bãi với ba lô khoác một bên vai. Cậu mới vào đội xe Trường Hà được bốn tháng, tuổi vừa tròn…

Nội dung chương

Ba giờ chiều ngày 21 tháng 11, Triệu Tiểu Quân đứng chờ ở sân bãi với ba lô khoác một bên vai.

Cậu mới vào đội xe Trường Hà được bốn tháng, tuổi vừa tròn hai mươi tư. Trước khi vào đội, cậu chạy phụ xe cho một chủ hàng nhỏ ở quê. Công việc ở đó bữa đực bữa cái, tiền công trả theo chuyến và hay chậm. Vào được đội xe lớn, có lương tháng và bảo hiểm, cậu mừng như bắt được vàng. Bố mẹ cậu ở quê gọi điện lên khoe khắp xóm về chỗ làm mới của con trai.

Hôm nay là buổi học việc quan trọng nhất kể từ ngày cậu vào đội. Tài xế Trường Sinh nhận lời dạy cậu cách làm phụ xe cho chuyến đường dài. Trong đội, ai cũng biết Trường Sinh là người kỹ tính nhất nhì. Đi cùng anh mà làm ẩu là bị nhắc ngay, không nể nang gì. Tiểu Quân vừa hồi hộp vừa mong được anh truyền nghề thật sự.

Trường Sinh tới sân đúng giờ hẹn, tay cầm cuốn sổ tay và một cây bút bi.

- Lên xe đi, hôm nay tôi dạy cậu việc của phụ xe trên đường dài. - Anh nói. - Việc đầu tiên không phải là bốc hàng hay lau kính. Việc đầu tiên là ghi sổ.

Hai người leo lên ca bin chiếc xe tải thùng 8 tấn quen thuộc. Trường Sinh ngồi ghế phụ, nhường ghế lái cho Tiểu Quân ngồi thử. Anh mở cuốn sổ tay ra, lật tới một trang ghi chép mẫu của chuyến trước. Trang sổ chia thành từng cột kẻ tay thẳng tắp. Cột đầu ghi giờ, cột giữa ghi số trên đồng hồ xe, cột cuối ghi mức xăng.

- Mỗi chuyến đi, phụ xe phải ghi ba thứ này vào sổ. - Trường Sinh chỉ vào từng cột. - Ghi giờ theo đồng hồ trên ca bin, ghi số cây số xe đã chạy, ghi kim xăng đang ở mức nào.

- Ghi vào lúc nào hả anh? - Tiểu Quân hỏi, mắt dán vào trang sổ.

- Ghi lúc xuất phát, lúc dừng nghỉ, lúc tới nơi giao hàng. Và ghi bất cứ lúc nào tôi bảo cậu ghi trên đường.

Anh lật thêm mấy trang cho cậu xem các chuyến cũ. Trang nào cũng ghi đều đặn, giờ nào ra giờ ấy, số nào ra số ấy. Có trang còn ghi thêm chú thích về thời tiết và tình trạng mặt đường. Tiểu Quân nhìn mà thầm phục sự kiên nhẫn của người đàn anh. Bốn tháng vào đội, cậu chưa thấy tài xế nào giữ sổ cẩn thận như vậy.

- Anh Sinh, sao phải ghi kỹ thế ạ? - Cậu hỏi thật lòng. - Xe có đồng hồ điện tử, về bến đối chiếu sau cũng được mà.

Trường Sinh không trả lời ngay, anh gõ nhẹ ngón tay lên mặt táp-lô.

- Đồng hồ điện tử cũng có lúc trục trặc giữa đường. - Anh nói chậm rãi. - Sổ tay thì không bao giờ hết pin, không bao giờ mất sóng. Trên đường dài, con số trong sổ là thứ cãi lại được mọi lời nói miệng.

Anh đưa cuốn sổ mới mua lúc chiều cho Tiểu Quân cầm thử. Đó là cuốn sổ bìa cứng, giấy dày, kẻ ô sẵn rất rõ ràng.

- Cuốn này tôi mới mua lúc chiều, từ chuyến này cậu giữ sổ hành trình. - Anh nói. - Ghi cho quen tay đi, tới chuyến chính cuối tháng là phải ghi thật.

Tiểu Quân đón cuốn sổ bằng hai tay, lật qua lật lại như món đồ quý. Cậu lấy bút ra, nắn nót ghi dòng đầu tiên theo lời anh đọc. Cậu ghi ngày tháng, ghi giờ bắt đầu ca làm việc buổi chiều. Cậu ghi tình trạng xe lúc nhận ca theo lời kể của anh. Chữ cậu tròn và chậm, khác hẳn nét chữ nhanh của Trường Sinh. Anh nhìn cậu ghi, thỉnh thoảng gật đầu hoặc nhắc sửa một chỗ.

- Ghi số thì phải ghi cho đủ, không được làm tròn theo ý mình. - Anh dặn. - Thấy kim xăng ở đâu thì ghi đúng ở đó, đừng đoán mò.

- Dạ, em hiểu rồi. - Tiểu Quân đáp. - Còn đồng hồ cây số thì đọc ở mặt nào ạ?

Trường Sinh chỉ cho cậu vị trí hàng số trên mặt đồng hồ ca bin. Anh dạy cậu phân biệt hàng số chính với hàng số lẻ phía sau. Anh dặn khi đọc số phải bật đèn ca bin nếu trời tối. Anh còn dặn ghi xong phải đọc lại một lần cho người bên cạnh nghe. Đọc lại thành tiếng là cách chống ghi nhầm tốt nhất trên xe.

Học ghi sổ xong, Trường Sinh dẫn cậu đi một vòng quanh xe. Anh dạy cậu kiểm tra lốp bằng cách gõ và nhìn độ mòn gai. Anh chỉ cho cậu chỗ để kích, chỗ để lốp dự phòng và bộ đồ nghề. Anh mở nắp ca pô, chỉ từng bộ phận mà phụ xe cần biết. Bình nước làm mát, bình dầu phanh, que thăm dầu máy đều có vị trí riêng. Cậu ghi hết vào sổ, kèm theo sơ đồ vẽ tay nguệch ngoạc.

- Phụ xe giỏi không phải là người khỏe nhất xe. - Trường Sinh nói khi hai người quay lại ca bin. - Phụ xe giỏi là người biết xe mình đang ở tình trạng nào. Và biết chuyến đi đã diễn ra đúng như đã định hay chưa.

- Em sẽ cố ghi không sót một mốc nào. - Tiểu Quân nói, giọng chắc nịch.

- Tốt. - Trường Sinh gật đầu. - Còn một việc nữa, là giữ cho ca bin tỉnh táo. Chạy đêm, tài xế buồn ngủ thì phụ xe phải biết nói chuyện. Nói chuyện gì cũng được, miễn là đừng để người lái gật gù.

Tiểu Quân cười, hứa sẽ chuẩn bị sẵn mấy câu chuyện quê nhà để kể. Cậu kể trước một đoạn về vụ mùa ở quê cho anh nghe thử. Trường Sinh nghe, thỉnh thoảng hỏi lại một câu cho có qua lại. Không khí trong ca bin nhờ thế mà nhẹ nhõm hẳn đi. Cậu thấy người đàn anh khó tính này hóa ra không khó gần. Anh chỉ khó với công việc, còn với người mới thì kiên nhẫn lạ thường.

Học xong phần trong ca bin, Trường Sinh chuyển sang dạy cậu cách xem mức nhiên liệu. Anh chỉ vào kim xăng trên mặt đồng hồ và giải thích từng vạch chia. Kim ở vạch nào thì ghi đúng tên vạch ấy vào cột cuối của sổ. Anh dặn tuyệt đối không ghi theo cảm giác đầy hay vơi. Cảm giác của người mới hay sai, còn vạch kim thì không biết chiều ai. Tiểu Quân gật đầu lia lịa, ghi lại cả lời dặn ấy vào trang đầu sổ.

- Thế nếu kim nằm giữa hai vạch thì ghi sao hả anh? - Cậu hỏi.

- Thì ghi rõ là giữa hai vạch nào. - Trường Sinh đáp. - Ghi thừa một chữ còn hơn thiếu một mốc. Sau này đối chiếu lại, người đọc sổ phải hình dung được đúng cảnh lúc đó.

Anh còn dạy cậu cách đối chiếu giờ trên đồng hồ ca bin với giờ chuẩn. Ở bến, khi điện thoại còn sóng, hai người so giờ một lần cho khớp. Lệch một hai phút thì chỉnh lại ngay từ đầu chuyến cho thống nhất. Anh bảo trên đường dài, giờ giấc trong sổ phải liền mạch như sợi dây. Một mốc ghi sai giờ là cả trang sổ sau đó mất giá trị. Tiểu Quân nghe mà thấy việc ghi sổ không hề đơn giản như cậu tưởng.

Nghỉ tay giữa buổi, hai người xuống căng tin đội xe uống nước. Mấy phụ xe khác thấy Tiểu Quân ôm sổ mới thì trêu cậu là thư ký của anh Sinh. Cậu cười hề hề, không giấu vẻ tự hào trong ánh mắt. Một phụ xe đàn anh ghé tai cậu nói nhỏ một câu. Anh ta bảo đi với Trường Sinh thì vất vả nhưng học được nghề thật. Nhiều phụ xe cũ của anh giờ đã thành tài xế chính cả rồi. Tiểu Quân nghe xong càng quyết tâm làm cho ra trò chuyến này.

Quay lại xe, Trường Sinh dạy tiếp phần kiểm tra thùng hàng trước giờ lăn bánh. Hai người mở cửa thùng, kiểm tra sàn, vách và các móc chằng một lượt. Anh dạy cậu cách thử độ căng của dây chằng bằng tay không. Dây nào chùng thì phải tăng lại ngay, không đợi tới lúc hàng xô mới sửa. Anh chỉ cho cậu vị trí để thùng đồ nghề và hộp sơ cứu trong thùng. Mọi thứ phải để đúng chỗ để khi cần là lấy được ngay trong bóng tối.

- Trên đường, việc của phụ xe là làm cho tài xế chỉ phải lo lái xe. - Trường Sinh nói. - Cậu lo sổ sách, lo kiểm tra, lo nhắc giờ nghỉ. Tôi lo tay lái và con đường phía trước. Chia việc rõ ràng như thế thì chuyến đi mới bền.

Tiểu Quân ghi cả câu nói ấy vào sổ, dù anh không yêu cầu. Cậu thấy những lời dạy nghề này đáng giá hơn mọi lý thuyết ở lớp học lái. Bốn tháng qua cậu chỉ toàn bốc hàng và lau xe ở bến. Buổi chiều nay là lần đầu cậu được dạy việc theo đúng nghĩa phụ xe đường dài.

Cuối buổi, Trường Sinh cho cậu thực hành ghi một mốc giả định. Anh đọc giờ, đọc tình trạng xe, đọc mức nhiên liệu theo kim đồng hồ. Tiểu Quân ghi vào sổ, đọc lại thành tiếng cho anh kiểm tra. Lần đầu cậu ghi thiếu một chi tiết nhỏ về tình trạng lốp. Anh nhắc nhẹ, cậu gạch chân chỗ thiếu và ghi bổ sung bên cạnh. Anh bảo ghi sổ sai mà sửa ngay thì vẫn là sổ tốt. Sợ nhất là sai mà giấu đi, tới lúc cần đối chiếu thì không ai cứu được.

Trời sẩm tối, sân bãi lên đèn, hai người mới khóa xe ra về. Tiểu Quân ôm cuốn sổ mới trước ngực suốt quãng đường về khu nhà ở. Cậu thấy mình vừa được giao một việc nhỏ mà quan trọng. Trước khi chia tay ở cổng, Trường Sinh dặn thêm một câu cuối.

- Ghi sổ cho đúng vào. - Anh nói, giọng nghiêm mà ấm. - Trên đường đê ban đêm, con số là thứ duy nhất không biết nói dối.

Chương khác

Xem thêm