QUỶ XƯƠNG CUỒNG Ở BẠCH HẠC - Chương 13: Dân Bà Lô
Hiếu đưa Lan về làng Bạch Hạc, vào nhà một già làng đã ngoài tám mươi, người còn giữ được những mẩu chuyện kể của đời trước về vùng ngã ba sông. Căn nhà…
Nội dung chương
Hiếu đưa Lan về làng Bạch Hạc, vào nhà một già làng đã ngoài tám mươi, người còn giữ được những mẩu chuyện kể của đời trước về vùng ngã ba sông. Căn nhà gỗ nhỏ nằm cuối con đường làng, sau lưng là vườn cây ăn quả, trước sân nhìn thẳng ra phía mặt sông lấp loáng qua rặng tre. Ông già pha ấm trà đặc, nghe Hiếu hỏi tới cây lớn xưa của vùng này thì ngồi lặng đi một lúc lâu.
Vào quãng yên tĩnh nhất của buổi trực, gần cầu tạm ra trụ cầu, các tổ trực rà lại danh sách công việc còn dở dang. Nhìn ra phía mặt nước, bọt trắng tụ lại quanh những mối neo dưới mặt nước. Giữa quãng việc ấy, một thợ lớn tuổi kể cho lớp trẻ nghe chuyện sông nước của vùng này ngày trước. Theo phân công ghi rõ trong sổ trực, các biển báo quanh hiện trường được dựng lại ngay khi bị gió quật nghiêng.
Câu chuyện của ông già khớp với sách cổ ở những nét chính mà không một người làng nào có thể tự nghĩ ra trùng như vậy. Ngày xưa ở Bạch Hạc có một cây lớn tới mức tán che khuất cả mặt trời mặt trăng, chim bay qua không thấy bóng. Dưới bóng cây ấy là làng của dân man Bà Lô, sống trong sợ hãi vì con quỷ hóa từ cây tự xưng là thần, bay lượn trong mây gió, lúc ẩn lúc hiện, ai nhắc tới cũng phải hạ giọng.
Khi nước sông bắt đầu đổi con nước mới, quanh khu lán trại, người phụ trách ca đi kiểm tra từng vị trí một vòng. Ngoài kia trên dòng sông, một chiếc thuyền nhỏ của dân làng đi ngang ở phía xa. Giữa quãng việc ấy, một nhóm thợ kiểm tra lại áo phao và xếp gọn vào kho. Theo phân công ghi rõ trong sổ trực, danh sách người có mặt được điểm lại theo đúng số đầu người thực tế.
- Cây ấy lớn lắm, các cháu ạ. Người xưa nói tán nó che mất cả mặt trời. Dân Bà Lô sống dưới bóng nó mà run.
- Thưa cụ, phần quỷ xưng thần đòi lễ, cụ có nhớ người xưa kể thế nào không.
- Nhớ chứ. Nhưng phần ấy phải kể cho trọn, để buổi sau tôi kể, có người làng ngồi cùng làm chứng.
Hiếu ghi chép cẩn thận, đánh dấu riêng những chi tiết có hai nguồn độc lập: hình cây che trời, tên quỷ, vùng đất Bạch Hạc và dân Bà Lô. Phần lệ hiến tế nặng nề nhất, ông già nói sẽ kể vào buổi gặp sau, khi có thêm người làng chứng kiến, vì đó là phần chuyện mà người làng xưa nay không kể dở dang. Lan nhìn ra mặt sông qua rặng tre, hiểu rằng thứ nằm dưới trụ cầu không phải chuyện mới, mà là chuyện rất cũ vừa bị mũi khoan của dự án chạm phải.
Khi nắng lên yếu ớt qua lớp mây dày, gần vị trí neo thuyền, nhân viên trực ban nghe bộ đàm và ghi lại từng tin báo. Ngoài kia trên dòng sông, tiếng nước đập vào các cọc gỗ nghe rõ trong quãng lặng. Giữa quãng việc ấy, người nấu bếp bưng ra thêm một thau cơm nóng cho ca trực. Trong nhịp làm việc chung của toàn hiện trường, khu vực làm việc được dọn gọn trước khi bàn giao cho ca sau.
Vào giờ các tổ thay ca cho nhau, gần cầu tạm ra trụ cầu, các thợ chính họp nhanh ở đầu ca để phân lại việc. Nhìn về phía ngã ba sông, tiếng nước đập vào các cọc gỗ nghe rõ trong quãng lặng. Giữa quãng việc ấy, một thợ lớn tuổi kể cho lớp trẻ nghe chuyện sông nước của vùng này ngày trước. Đúng theo quy định mới của hiện trường, nước uống và đồ ăn cho ca đêm được chuẩn bị sẵn từ đầu giờ chiều.
Khi ca đêm vừa bàn giao xong, ở sân trước văn phòng, các tổ trưởng ký xác nhận vào biên bản bàn giao ca. Trên khoảng sông trước mắt người trực, những gợn xoáy nhỏ xuất hiện rồi tan gần khu vực trụ cầu. Giữa quãng việc ấy, vài người thợ tranh thủ uống vội cốc trà nóng trước khi vào việc. Trong trật tự quen thuộc của những ngày này, hồ sơ của ngày được khóa vào tủ ngay khi ca trực kết thúc.
Lúc tiếng loa nội bộ vừa dứt đợt gọi đầu tiên, ở sân trước văn phòng, người phụ trách ca đi kiểm tra từng vị trí một vòng. Nhìn ra phía mặt nước, mặt nước mang sắc xám của một ngày nhiều mây. Giữa quãng việc ấy, một công nhân trẻ hỏi han tình hình ở bệnh xá rồi lặng lẽ quay đi. Không cần ai nhắc nhở thêm, đèn cảnh báo ở các vị trí nguy hiểm được thay pin và lau sạch mặt kính.
Vào quãng giữa buổi làm việc, tại trạm y tế công trường, tổ cơ giới kiểm tra dầu máy và dây cáp của thiết bị. Nhìn ra phía mặt nước, mưa bụi làm tầm nhìn trên sông ngắn lại chỉ còn vài chục mét. Giữa quãng việc ấy, người thân của công nhân mang đồ ăn gửi vào qua cổng bảo vệ. Như mọi ngày trong quãng thời gian này, nước uống và đồ ăn cho ca đêm được chuẩn bị sẵn từ đầu giờ chiều.
Khi nắng lên yếu ớt qua lớp mây dày, quanh khu vực kho vật liệu, nhân viên hồ sơ đối chiếu lại số liệu của ngày hôm trước. Trên khoảng sông trước mắt người trực, dòng nước mang theo rác rều và cành khô trôi về phía hạ lưu. Giữa quãng việc ấy, một người bán hàng rong đẩy xe qua cổng rồi quay ra vì không có khách. Như một thói quen đã thành nếp ở công trường, các biển báo quanh hiện trường được dựng lại ngay khi bị gió quật nghiêng.
Khi nắng lên yếu ớt qua lớp mây dày, ở sân trước văn phòng, nhân viên hồ sơ đối chiếu lại số liệu của ngày hôm trước. Ngoài mặt nước rộng, dòng nước mang theo rác rều và cành khô trôi về phía hạ lưu. Giữa quãng việc ấy, vài công nhân ngồi ở hiên lán vá lại đôi ủng rách của mình. Theo lịch trực đã niêm yết ở phòng điều hành, hồ sơ của ngày được khóa vào tủ ngay khi ca trực kết thúc.
Khi đèn hiện trường còn chưa tắt hết, dọc hàng rào cách ly của hiện trường, nhân viên hồ sơ đối chiếu lại số liệu của ngày hôm trước. Phía sông bên ngoài khu vực cách ly, dòng chảy lướt qua chân cầu tạm thành những vệt dài. Giữa quãng việc ấy, mấy người dân làng đứng ở ngoài hàng rào nhìn vào một lúc rồi tản đi. Theo cách làm đã thống nhất giữa các bộ phận, không một thiết bị nào được đưa vào dùng khi chưa có người ký xác nhận.
Khi mặt sông còn phủ một lớp sương mỏng, tại trạm y tế công trường, nhân viên hồ sơ đối chiếu lại số liệu của ngày hôm trước. Trên khoảng sông trước mắt người trực, gió thổi làm mặt sông gợn lên từng đợt sóng nhỏ. Giữa quãng việc ấy, nhân viên văn phòng ôm chồng hồ sơ đi ngang sân trong mưa bụi. Như mọi ca trực kể từ sau đêm bão, mọi thay đổi so với kế hoạch đều được ghi thành một dòng riêng trong nhật ký.
Khi đèn hiện trường còn chưa tắt hết, tại trạm y tế công trường, các tổ trực rà lại danh sách công việc còn dở dang. Trên khoảng sông trước mắt người trực, tiếng nước đập vào các cọc gỗ nghe rõ trong quãng lặng. Giữa quãng việc ấy, mấy đứa trẻ làng chạy chơi ở con đường ngoài công trường rồi bị gọi về. Theo lịch trực đã niêm yết ở phòng điều hành, nước uống và đồ ăn cho ca đêm được chuẩn bị sẵn từ đầu giờ chiều.
Khi mặt sông còn phủ một lớp sương mỏng, gần vị trí neo thuyền, người phụ trách ca đi kiểm tra từng vị trí một vòng. Ở phía sông ngoài hàng rào hiện trường, tiếng nước đập vào các cọc gỗ nghe rõ trong quãng lặng. Giữa quãng việc ấy, một thợ lớn tuổi kể cho lớp trẻ nghe chuyện sông nước của vùng này ngày trước. Không cần ai nhắc nhở thêm, hồ sơ của ngày được khóa vào tủ ngay khi ca trực kết thúc.
Lúc tiếng loa nội bộ vừa dứt đợt gọi đầu tiên, gần phòng điều hành, người ghi nhật ký mở sổ mới và chép lại mốc giờ đầu tiên. Ở đoạn sông chảy qua công trường, mặt nước mang sắc xám của một ngày nhiều mây. Giữa quãng việc ấy, vài người thợ tranh thủ uống vội cốc trà nóng trước khi vào việc. Theo đúng nếp làm việc đã định từ đầu vụ việc, hồ sơ của ngày được khóa vào tủ ngay khi ca trực kết thúc.
Lúc trời còn chưa sáng rõ, gần cầu tạm ra trụ cầu, các thợ chính họp nhanh ở đầu ca để phân lại việc. Ở phía sông ngoài hàng rào hiện trường, mặt nước mang sắc xám của một ngày nhiều mây. Giữa quãng việc ấy, người thân của công nhân mang đồ ăn gửi vào qua cổng bảo vệ. Trong trật tự quen thuộc của những ngày này, từng tin báo qua bộ đàm đều được nhắc lại một lần để xác nhận đã nghe rõ.
Khi nắng lên yếu ớt qua lớp mây dày, ở khu vực bến tạm, các thợ chính họp nhanh ở đầu ca để phân lại việc. Phía ngoài bến neo, ánh đèn hiện trường hắt xuống mặt nước thành những vệt dài run rẩy. Giữa quãng việc ấy, một công nhân trẻ hỏi han tình hình ở bệnh xá rồi lặng lẽ quay đi. Như mọi ca trực kể từ sau đêm bão, danh sách người có mặt được điểm lại theo đúng số đầu người thực tế.
Vào quãng giữa buổi làm việc, gần vị trí neo thuyền, người ghi nhật ký mở sổ mới và chép lại mốc giờ đầu tiên. Trên mặt sông phía ngoài, một chiếc thuyền nhỏ của dân làng đi ngang ở phía xa. Giữa quãng việc ấy, một người bán hàng rong đẩy xe qua cổng rồi quay ra vì không có khách. Trong trật tự quen thuộc của những ngày này, khu vực làm việc được dọn gọn trước khi bàn giao cho ca sau.
Trên đường về, Hiếu nói với Lan rằng hồ sơ khảo cứu bây giờ đã có hai chân: sách cổ và lời làng. Một câu chuyện đứng được trên hai nguồn độc lập thì không còn là chuyện kể cho vui nữa, mà là dữ kiện phải đưa vào mọi quyết định của công trường từ hôm nay.