RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 16: Ghé Ngôi Chùa Gần Hồ
Chiều 17 tháng 11, Khôi rời văn phòng hiện trường lúc bốn giờ kém mười lăm. Anh không về nhà ngay. Anh rẽ vào con phố nhỏ cách hồ vài dãy nhà, nơi có một…
Nội dung chương
Chiều 17 tháng 11, Khôi rời văn phòng hiện trường lúc bốn giờ kém mười lăm. Anh không về nhà ngay. Anh rẽ vào con phố nhỏ cách hồ vài dãy nhà, nơi có một ngôi chùa nhỏ mà ông bảo vệ khu vực từng nhắc tới mấy lần trong những câu chuyện kể lúc nghỉ trưa ở chốt gác.
Cổng chùa thấp. Mái ngói phủ rêu ở góc trái. Sân lát gạch cũ, ở giữa đặt một chậu sen đã tàn gần hết hoa, chỉ còn lại mấy chiếc lá lớn úa vàng nổi trên mặt nước trong veo của chậu đá.
Khôi đứng ở cổng một lúc. Anh chưa từng vào chùa vì một việc như việc này. Anh là kiến trúc sư. Việc của anh là bản vẽ và số liệu. Nhưng những ngày qua, bản vẽ và số liệu cứ dẫn anh quay trở lại với những câu chuyện cũ mà người dân quanh hồ kể cho nhau nghe từ đời này sang đời khác.
Một chú tiểu trẻ ra mở cổng. Chú hỏi anh tìm ai. Khôi nói anh muốn gặp thầy trụ trì, nghe nói thầy am hiểu chuyện đất đai và giai thoại Sài Gòn xưa, và anh đang làm dự án cải tạo ở ngay khu vực Hồ Con Rùa gần đây.
- Thầy đang ở sân sau.
Chú tiểu nói.
- Anh đi vòng qua bên hông chánh điện. Nhẹ chân thôi. Thầy mới tụng kinh chiều xong, đang tưới mấy chậu kiểng ở ngoài sân sau đó.
Khôi đi theo lối hông. Gạch dưới chân anh ẩm và mát. Mùi nhang thoang thoảng từ chánh điện bay ra, hòa với mùi đất ẩm sau buổi tưới cây, tạo thành một không khí yên tĩnh khác hẳn tiếng xe cộ ồn ào chỉ cách đó vài con phố ngắn ngủi.
Thầy Minh Đạo đang đứng bên một chậu mai chiếu thủy. Thầy cao gầy. Áo nâu sẫm. Tay thầy cầm chiếc bình tưới nhỏ, tưới chậm rãi từng gốc cây một, không vội vàng, như thể buổi chiều trong sân chùa này dài hơn hẳn buổi chiều ngoài đường phố đông đúc ngoài kia.
- Thưa thầy, con là Khôi.
Anh chắp tay chào.
- Con làm kiến trúc sư trong nhóm thiết kế dự án cải tạo cảnh quan quanh Hồ Con Rùa. Con mạo muội tới đây vì muốn thưa với thầy một chuyện liên quan tới khu đất quanh hồ.
Thầy ngẩng lên. Đôi mắt thầy sáng và rất tỉnh. Thầy nhìn anh một lúc, rồi đặt bình tưới xuống bậc đá, ra hiệu cho anh ngồi xuống chiếc ghế đá thấp đặt dưới tán cây sứ lớn ở góc sân sau của chùa.
- Ngồi đi con.
Thầy nói. Giọng thầy trầm và chậm.
- Người làm dự án ở khu đất ấy mà tìm tới chùa này thì thường là có chuyện gì khó nghĩ lắm rồi. Con cứ nói. Ta nghe đây. Chuyện đất đai ở Sài Gòn này, lớp người như ta còn nhớ được chút gì thì nói lại chút đó cho lớp trẻ các con nghe thôi.
Khôi ngồi xuống. Anh bắt đầu kể. Anh kể về tập bản vẽ gốc tìm thấy trong thùng giấy ẩm ở kho lưu trữ. Anh kể về ghi chú tay ghi tọa độ một khối kim loại hình mai rùa còn nằm dưới lớp bùn đáy hồ, đúng giữa năm cột bê tông.
Anh kể tiếp về những đêm đo thử bên bờ hồ. Về chu kỳ dao động chỉ xuất hiện quanh nửa đêm. Về vụ ngã xe anh tận mắt chứng kiến ở đoạn đường cong sát bờ hồ vào đúng nửa đêm mấy hôm trước, khi mặt đường trơn bất thường dù trời không mưa.
Cuối cùng anh kể về lần lặn đầu tiên hôm qua. Về lớp bùn dày bất thường ở đúng khu vực giữa hồ. Về việc người thợ lặn vẫn chưa xuống tới đúng tọa độ, và ngày mai sẽ là lần lặn thứ hai đi sâu hơn vào khu vực ấy.
Thầy Minh Đạo nghe hết. Thầy không ngắt lời anh một lần nào. Khi anh kể xong, thầy im lặng khá lâu, tay xoay chậm chuỗi hạt gỗ đã bóng lên vì nhiều năm tháng lần qua những ngón tay gầy và khô của một người tu hành già.
- Con kể chuyện rất rõ ràng.
Thầy nói cuối cùng.
- Rõ ràng hơn nhiều người từng tới đây kể cho ta nghe về khu đất ấy. Người ta thường kể bằng sợ hãi. Con kể bằng số liệu. Vậy thì ta cũng sẽ nói với con bằng sự rõ ràng như vậy, để con không hiểu lầm ý của ta về sau này.
- Dạ, con xin nghe.
- Khu đất ở Công trường Quốc tế ấy có nhiều giai thoại lắm.
Thầy nói chậm rãi.
- Người xưa kể lại rằng hồi trước ở giữa hồ từng có tượng rùa cõng bia. Rồi một vụ nổ năm 1976 đã phá hủy cả tượng lẫn bia. Những chuyện đó người dân quanh vùng ai cũng biết. Báo chí cũng từng nhắc. Ta không cần kể lại cho con nghe làm gì nữa.
Khôi gật đầu. Anh ghi nhớ cách thầy tách bạch rất rõ giữa chuyện ai cũng biết và chuyện chỉ là lời truyền miệng, vì đó cũng chính là ranh giới mà anh tự đặt ra cho mình từ ngày đầu tiên bước vào dự án này.
- Còn những chuyện về thế đất, về long mạch, về trận trấn giữ gì đó mà người ta hay đồn nhau quanh khu vực ấy.
Thầy nói tiếp, giọng đều đều.
- Tất cả đều chỉ là tương truyền. Là giai thoại. Người xưa kể lại cho vui miệng và để giải thích những điều họ chưa hiểu hết về một khu đất lạ. Không ai chứng minh được. Ta cũng không chứng minh được. Và ta sẽ không bao giờ nói với con rằng những chuyện ấy là sự thật lịch sử đâu, con nhớ kỹ điều đó.
- Dạ, con nhớ.
Khôi đáp. Anh lấy sổ tay ra. Anh ghi lại đúng mấy chữ thầy vừa nhấn mạnh. Giai thoại chỉ là giai thoại. Tương truyền chỉ là tương truyền. Để sau này khi viết bất cứ dòng nào liên quan tới lời thầy nói, anh cũng không vô tình biến chúng thành khẳng định.
Thầy nhìn cuốn sổ của anh. Thầy mỉm cười rất nhẹ.
- Con cẩn thận vậy là tốt.
Thầy nói.
- Nhưng ta đoán con tới đây không chỉ để nghe ta dặn chừng đó. Con muốn biết dưới đáy hồ kia, theo lời người xưa kể lại, thì vật nằm yên mấy chục năm ấy có nên động vào hay không. Đúng không?
Khôi hơi bất ngờ. Anh gật đầu thật.
- Dạ đúng. Vì nếu ngày mai hoặc ngày kia thợ lặn xác nhận khối kim loại có thật, dự án sẽ phải bàn chuyện xử lý nó. Có người sẽ muốn đưa nó lên khỏi đáy để kiểm tra cho rõ ràng. Con muốn nghe ý kiến của thầy trước khi cuộc bàn ấy diễn ra, để trong đầu con có thêm một góc nhìn khác ngoài góc nhìn kỹ thuật thuần túy.
Thầy Minh Đạo đứng dậy. Thầy đi chậm ra phía hàng rào thấp ở cuối sân, nơi có thể nhìn qua mấy nóc nhà thấp để thấy thấp thoáng khoảng trời phía trên khu vực hồ ở đằng xa. Khôi đi theo thầy, giữ một khoảng cách vừa phải, không nói gì thêm trong lúc chờ đợi.
- Chuyện cũ của khu đất này dài lắm con à.
Thầy nói, mắt vẫn nhìn về phía xa.
- Kể cho trọn thì phải kể từ hồi khu ấy còn chưa thành vòng xoay như bây giờ. Kể cả buổi chiều nay cũng không hết được. Mà kể vội, kể thiếu, thì con nghe xong lại hiểu sai ý người xưa, thành ra còn tệ hơn là chưa nghe gì cả.
Thầy quay lại nhìn anh.
- Vậy nên hôm nay ta chỉ gặp con tới đây thôi. Con quay lại vào một buổi khác, thong thả hơn, ta sẽ kể cho con nghe trọn chuyện cũ của khu đất này theo đúng những gì người xưa truyền lại. Còn hôm nay, con cứ lo cho xong việc khảo sát của con trước đã. Việc dưới nước ngày mai quan trọng hơn lời kể của một ông già như ta nhiều lắm.
Khôi chắp tay cảm ơn thầy. Anh hiểu ý thầy. Thầy không từ chối anh. Thầy chỉ hẹn lại một buổi khác, khi câu chuyện được kể cho trọn vẹn và khi chính anh cũng đã có thêm chứng cứ trong tay để nghe câu chuyện ấy bằng cái đầu tỉnh táo của một người làm kỹ thuật.
Trước khi anh ra về, thầy gọi chú tiểu mang ra một ấm trà nhỏ. Hai thầy trò ngồi thêm mười phút dưới tán cây sứ. Thầy hỏi anh về công việc kiến trúc, về chuyện cải tạo một nơi chốn cũ mà vẫn giữ được hồn của nó, và anh trả lời bằng những gì anh thật sự nghĩ trong lòng.
- Giữ được cái cũ nào thì giữ.
Thầy nói khi tiễn anh ra tới cổng chùa.
- Đó là ý của ta trong mọi chuyện, không riêng gì chuyện dưới đáy hồ của con. Cái gì đã nằm yên lâu năm, đã thành một phần của nơi chốn ấy rồi, thì đừng vội phá bỏ chỉ vì mình chưa hiểu hết về nó. Hiểu chưa hết thì tìm hiểu tiếp. Chứ phá đi rồi thì không bao giờ dựng lại được như cũ nữa đâu con.
Khôi đứng ở cổng chùa một lúc sau khi thầy đã quay vào trong. Trời đã ngả chiều hẳn. Đèn đường trong con phố nhỏ bật lên từng ngọn. Anh ghi thêm một dòng vào sổ tay, về lời hẹn quay lại nghe trọn chuyện cũ vào một buổi khác, rồi cất sổ và đi bộ trở về phía hồ.
Trên đường về, anh đi ngang qua vòng xoay lúc giờ tan tầm. Xe đông nghẹt. Mặt hồ phản chiếu ánh đèn xe thành trăm vệt sáng vỡ vụn trên làn nước gợn sóng nhẹ, và anh nghĩ về lần lặn ngày mai với một cảm giác yên tâm lạ lùng vừa được cộng thêm vào lòng mình chiều nay.
Ngày mai Thủy sẽ xuống sâu hơn. Ngày mai số liệu sẽ nói tiếp phần của nó. Còn chuyện cũ của khu đất này, anh sẽ quay lại nghe cho trọn vào một buổi khác, đúng như lời hẹn vừa rồi giữa sân chùa nhỏ cách hồ chỉ vài con phố ngắn ngủi và yên tĩnh.