RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 41: Khắc Phù Lên Phiến Đá

Sáng mười hai tháng mười hai, xe tải nhỏ chở phiến đá tới sân chùa lúc tám giờ bốn mươi phút. Trời khô. Nắng mỏng. Sân gạch còn hơi ẩm sương. Khôi xuống…

Nội dung chương

Sáng mười hai tháng mười hai, xe tải nhỏ chở phiến đá tới sân chùa lúc tám giờ bốn mươi phút. Trời khô. Nắng mỏng. Sân gạch còn hơi ẩm sương. Khôi xuống xe trước, đỡ một góc tấm bạt phủ đá cùng hai anh công nhân. Phiến đá thạch anh trắng nằm gọn trên giá gỗ, bề mặt lấm tấm những hạt sáng li ti. Kích thước đúng như bản tính đã chốt. Dài vừa một sải tay người lớn. Rộng hơn vai. Dày chừng gang tay.

Thu Hằng đứng bên cạnh, tay cầm thước thép và cuốn sổ đo. Cô đo lại lần nữa, chậm rãi, từng cạnh một. Số đo khớp. Không lệch một phân. Cô gật đầu rất khẽ, rồi ghi con số vào sổ bằng nét chữ nhỏ và đều.

- Đúng kích thước rồi anh Khôi. Sai số nằm trong mức cho phép của bản vẽ.

Khôi cúi xuống nhìn mặt đá. Màu trắng không trắng tinh. Nó hơi ngả sữa, có những vân mờ chạy xiên như khói mỏng bị giữ lại trong đá. Anh đưa tay lướt nhẹ qua bề mặt, cảm thấy cái mát lạnh thấm vào đầu ngón tay. Lạnh mà khô. Không trơn.

Thầy Minh Đạo bước ra từ hiên chùa, tay áo nâu sẫm được xắn lên gọn gàng. Thầy không nói gì ngay. Thầy đi một vòng quanh giá gỗ, nhìn phiến đá từ bốn phía, rồi dừng lại ở phía đầu sân nơi nắng chiếu xiên qua tán cây bồ đề. Mấy chiếc lá rơi xuống gạch, xoay nhẹ rồi nằm yên.

- Đặt đá ở chỗ này. Ánh sáng đủ. Tay người khắc cũng cần thấy rõ từng nét.

Hai anh công nhân khiêng giá gỗ sang khoảng sân thầy chỉ. Họ làm việc lặng lẽ và cẩn thận, lót thêm hai thanh gỗ dưới chân giá để mặt đá nằm thật phẳng. Khôi giúp giữ một đầu, vai áo anh dính chút bụi trắng mịn từ mép đá. Anh không phủi. Anh đang nhìn thầy trải bộ đồ khắc lên chiếc chiếu nhỏ.

Bộ đồ nghề của thầy đơn giản đến bất ngờ. Một chiếc đục nhỏ. Một chiếc búa gỗ. Vài cây bút lông đã cũ. Một chén chu sa đỏ sẫm đặt trong đĩa sứ trắng. Một nghiên mực nhỏ. Không có gì cầu kỳ. Không có gì phô trương.

- Thầy khắc bằng tay hết sao thầy?

Thầy Minh Đạo cười hiền, nếp nhăn quanh mắt xếp lại thành những đường cong mềm.

- Tay người làm thì tay người chịu trách nhiệm. Máy khắc nhanh lắm. Nhanh quá thì lòng người theo không kịp.

Khôi không đáp. Có những việc phải chậm, vì chỉ khi chậm, người ta mới kịp nhìn thấy mình đang làm gì.

Thu Hằng mở máy ảnh của dự án, kiểm tra thẻ nhớ và mức pin. Theo kế hoạch, toàn bộ quá trình chuẩn bị phiến đá phải được ghi lại và đưa vào hồ sơ dự án như một hạng mục văn hóa của công trình. Chi phí gần như không có. Phiến đá do một cơ sở đá quen của chùa hỗ trợ. Công khắc của thầy không tính tiền.

Buổi sáng ở chùa yên tĩnh lạ thường so với vòng xoay cách đó vài con phố. Chỉ còn tiếng chim. Tiếng chổi quét sân ở góc xa. Tiếng nước nhỏ giọt từ vòi đá bên hông điện thờ.

Thầy Minh Đạo rửa tay ở chậu nước đặt cạnh chiếu. Thầy rửa chậm, từng ngón tay một, rồi lau khô bằng khăn vải đã ngả màu cháo lòng. Sau đó thầy ngồi xuống trước phiến đá, lưng thẳng, hai chân xếp bằng trên chiếu. Thầy nhắm mắt một lúc. Không lâu. Chỉ chừng nửa phút. Sân chùa lặng đi theo.

Khôi đứng cách thầy hai bước, hai tay buông dọc thân. Anh không tin vào điều gì siêu nhiên. Anh chưa từng tin. Anh chỉ kính trọng sự nghiêm túc của một người già đang làm một việc mà người ấy coi là việc phải làm cho tử tế.

Thầy mở mắt. Thầy cầm bút lông, chấm vào nghiên mực, rồi phác những nét đầu tiên lên mặt đá. Nét bút đi chậm. Mực đen nổi rõ trên nền thạch anh trắng. Khôi nhận ra đó chưa phải là phù. Đó là những đường khung, những mốc định vị để nét khắc sau này không đi lệch khỏi vị trí đã tính.

- Thầy phác trước rồi mới khắc ạ?

- Ừ. Người xưa làm việc gì cũng có phác thảo. Xây nhà có bản vẽ. Khắc đá cũng vậy thôi.

Câu nói ấy làm Khôi bật cười nhẹ. Anh là kiến trúc sư. Cả đời anh sống bằng bản vẽ và phác thảo. Hóa ra ở sân chùa này, anh và thầy già đang nói cùng một thứ tiếng, chỉ khác nhau ở chất liệu.

Thu Hằng chụp những tấm ảnh đầu tiên. Tiếng màn trập nhỏ và khô, vang lên giữa sân rồi tắt nhanh. Cô đổi góc liên tục, lúc đứng, lúc quỳ một gối xuống gạch, để ghi đủ các phía của phiến đá. Trong sổ của cô, các mốc thời gian được ghi theo từng chặng việc. Chín giờ đúng. Bắt đầu phác nét. Chín giờ hai mươi. Hoàn thành đường khung.

Thầy đặt bút xuống. Thầy cầm chiếc đục nhỏ lên, kê mũi đục vào đầu nét mực đầu tiên, rồi gõ nhẹ bằng búa gỗ. Tiếng gõ đầu tiên vang lên. Cộc. Ngắn. Gọn. Một mảnh bụi đá trắng li ti bay lên trong nắng, lấp lánh một thoáng rồi rơi xuống mặt chiếu.

Khôi đứng im, hai tay siết chặt vào nhau. Anh đã chứng kiến nhiều buổi thi công ồn ào hơn thế này gấp trăm lần. Máy khoan. Máy cắt. Tiếng búa máy nện xuống nền đường. Nhưng chưa buổi nào khiến anh tập trung như buổi sáng nay. Từng tiếng gõ một. Từng mảnh bụi đá một. Công việc tiến lên chậm đến mức người xem có thể đếm được thời gian bằng tai.

Phù Bình An dần hiện ra trên mặt đá. Khôi không đọc được những nét cổ ấy. Với anh, chúng là những đường cong và đường gãy đan vào nhau, có trật tự riêng, có nhịp riêng. Phần trên cong như mái nhà. Phần dưới khép lại như một cái nền vững. Anh chỉ biết tên của nó, và biết vì sao nó được khắc ở đây.

Giữa buổi, thầy dừng tay để nghỉ. Một chú tiểu mang ra ấm trà và mấy chiếc chén nhỏ. Trà nóng. Khói mỏng bốc lên, quyện với bụi đá còn lơ lửng trong nắng. Thầy rót trà cho Khôi và Thu Hằng trước, rồi mới rót cho mình.

- Uống đi. Việc còn dài. Tay ta già rồi, khắc một nét phải nghỉ một chút.

Khôi nâng chén trà bằng hai tay. Trà đắng nhẹ ở đầu lưỡi, rồi ngọt dần ở cuống họng. Anh nhìn xuống mặt đá đang khắc dở. Một nửa phù đã thành hình. Nét khắc sâu vừa phải, đều tay, không có đường nào run hay lệch.

- Thầy ơi, con hỏi một câu nghề nghiệp được không ạ?

- Cứ hỏi.

- Nếu phiến đá này xuống đáy hồ mà không thay đổi được gì về số liệu thì sao ạ? Con vẫn phải làm phần kỹ thuật. Vẫn phải bịt khe, thay cáp. Nhưng phần lệ cũ này, người ta sẽ nói gì?

Thầy Minh Đạo đặt chén trà xuống chiếu, tiếng sứ chạm gạch khẽ đến mức gần như không nghe thấy. Thầy nhìn Khôi một lúc lâu. Ánh mắt thầy không có ý trách. Cũng không có ý an ủi vội vàng.

- Con làm phần của con cho đúng. Ta làm phần của ta cho đúng. Đá xuống nước là việc của đá. Số liệu là việc của máy. Lòng người yên hay không yên lại là một việc khác. Ba việc ấy không nên trộn làm một, nhưng cũng không cần phải cãi nhau.

Khôi gật đầu chậm rãi. Câu trả lời ấy hợp với anh một cách kỳ lạ. Nó không hứa hẹn điều gì. Nó không khẳng định điều gì. Nó chỉ đặt mỗi thứ về đúng chỗ của nó, giống như cách anh vẫn cố làm với bản vẽ và số liệu suốt mấy tháng qua.

Nghỉ xong, thầy lại ngồi vào chiếu. Tiếng đục và búa gỗ tiếp tục vang lên trong sân. Cộc. Cộc. Cộc. Nhịp gõ đều hơn trước, như thể bàn tay già đã tìm lại được quán tính của nó sau chén trà. Thu Hằng đổi sang quay một đoạn phim ngắn, giữ máy thật chắc, không nói một lời nào để tiếng khắc đá được ghi lại trọn vẹn.

Khôi ra cổng chùa nghe điện thoại của ông Trọng.

- Xong thì chở đá về kho hiện trường. Ngày mười lăm thả đá. Đừng chậm một khâu nào nữa.

- Dạ, con nhớ. Con là người ký vào biên bản mà anh.

Anh cúp máy, quay vào sân. Thầy đã khắc tới phần cuối của phù. Những nét cuối cùng thường là những nét khó nhất, vì chúng phải khép lại toàn bộ hình mà không được phép thừa hay thiếu. Khôi đứng yên sau lưng thầy, nhìn mũi đục đi hết đường cong cuối, rồi dừng lại. Tiếng gõ tắt. Sân chùa trở lại với tiếng chim và tiếng lá.

Thầy Minh Đạo đặt đục xuống. Thầy cầm chiếc chổi lông nhỏ, phủi sạch bụi đá trên mặt phiến đá, từng đường một. Bụi trắng bay lên mỏng như khói. Rồi thầy mở chén chu sa. Màu đỏ sẫm nổi bật giữa sân nắng. Thầy dùng đầu ngón tay và một cây bút nhỏ, điểm chu sa vào những nét khắc chính, chậm rãi, để màu đỏ thấm vào rãnh đá vừa khắc.

Mặt đá thay đổi hẳn sau lớp chu sa. Những nét trắng chìm trong đá giờ nổi lên đỏ thẫm, rõ ràng, như có một dòng mạch nhỏ chạy dưới bề mặt thạch anh. Thu Hằng chụp liên tiếp mấy tấm. Khôi nghe tiếng màn trập mà không quay lại. Mắt anh vẫn ở trên mặt đá.

- Xong phần khắc rồi. Thầy nói, giọng hơi khàn sau buổi sáng dài. Còn một việc nhỏ nữa thôi.

Thầy chắp tay trước phiến đá, khấn một bài ngắn cầu an cho khu vực quanh hồ. Giọng thầy trầm và đều, không cao, không thấp, vừa đủ cho những người đứng trong sân nghe thấy. Khôi không hiểu hết lời khấn. Anh chỉ nghe rõ mấy chữ về mưa thuận gió hòa và người qua đường bình an. Chú tiểu đứng ở hiên cũng chắp tay theo. Thu Hằng hạ máy ảnh xuống, đứng yên cho tới khi bài khấn kết thúc.

Khi thầy mở mắt ra, nắng đã lên cao hơn, chiếu thẳng xuống giữa sân. Phiến đá nằm trong nắng, mặt đá sáng lên, những nét chu sa đỏ như đậm thêm một bậc. Thầy quay sang Khôi.

- Đá đã sẵn sàng. Việc còn lại là của các con và của mặt nước.

Khôi gật đầu. Anh gọi hai anh công nhân tới, cùng họ bọc phiến đá lại bằng lớp vải mềm, rồi phủ tấm bạt lên trên như lúc chở tới. Mọi động tác đều chậm và chắc. Không ai vội. Chiếc xe tải nhỏ nổ máy ngoài cổng, tiếng máy đều và thấp.

Trước khi xe lăn bánh, Khôi ghi lại toàn bộ quá trình buổi sáng theo từng mốc giờ vào sổ công tác. Chuẩn bị đá. Khắc phù Bình An. Điểm chu sa. Lễ cầu an nhỏ tại sân chùa. Anh ghi thêm một dòng ở cuối trang, nét chữ đậm hơn thường lệ. Phiến đá thạch anh trắng khắc phù Bình An đã được chuẩn bị xong.

Thu Hằng cất máy ảnh vào túi, nhìn phiến đá đã bọc kín trên thùng xe.

- Ba ngày nữa thôi anh. Mười ba kiểm tra đáy. Mười lăm thả xuống.

- Ừ. Ba ngày phải làm đúng từng khâu một.

Xe lăn bánh ra khỏi cổng chùa, hướng về phía vòng xoay. Trong đầu Khôi, bản đồ đáy hồ hiện lên rõ ràng. Một khối kim loại cũ nằm yên trong bùn. Một điểm cân bằng nằm giữa các trụ. Và một khoảng trống vừa đủ đang chờ phiến đá trắng này.

Chương khác

Xem thêm