RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 39: Phương Án Tổng
Sáng mùng mười tháng mười hai, Khôi tới văn phòng lúc bảy giờ, sớm hơn mọi người một giờ. Đêm qua anh ngủ chưa đầy bốn tiếng. Mắt cay. Đầu nặng. Nhưng…
Nội dung chương
Sáng mùng mười tháng mười hai, Khôi tới văn phòng lúc bảy giờ, sớm hơn mọi người một giờ. Đêm qua anh ngủ chưa đầy bốn tiếng. Mắt cay. Đầu nặng. Nhưng tập phương án tổng phải hoàn thiện hôm nay, vì sáng mai hội đồng dự án họp quyết định, và đó cũng là ngày cuối cùng trong mười ngày hoãn trục vớt. Anh pha một ly cà phê đặc, mở tập tin đã viết dở nhiều ngày, rồi bắt đầu rà lại từ trang đầu tiên.
Phương án tổng gồm năm điểm. Khôi viết từng điểm thành một mục riêng, mỗi mục có lý do, cách làm, thời gian, chi phí và người chịu trách nhiệm. Anh viết chậm, cân từng chữ, vì anh biết ngày mai từng chữ trong tập này sẽ bị soi dưới ánh đèn phòng họp bởi những người chỉ quan tâm tới tiền, tiến độ và trách nhiệm khi có chuyện xảy ra.
Điểm một: không trục vớt khối kim loại, giữ nguyên dưới đáy bùn như một phần di sản của công trình. Lý do anh viết rõ hai lớp. Lớp kỹ thuật: khối kim loại không phải nguyên nhân trực tiếp gây tai nạn, trục vớt không sửa được khe nứt hay cáp đèn, lại mang rủi ro xáo trộn đáy hồ và phát sinh chi phí không lường trước. Lớp cảnh quan nằm ở chỗ khác. Khối kim loại là phần vật chất còn sót của tượng rùa năm xưa theo bản vẽ gốc. Giữ lại nó, phần thuyết minh về hồ sau cải tạo sẽ có điểm tựa thật. Không ai phải dựng lại hoàn toàn bằng mô hình mới.
Điểm hai: thả phiến đá thạch anh trắng khắc phù Bình An xuống đáy hồ theo lệ cũ để cân bằng. Khôi viết mục này cẩn thận nhất. Anh ghi rõ đây là hạng mục văn hóa, thực hiện theo đề xuất của thầy Minh Đạo, một vị sư thầy ở ngôi chùa nhỏ gần hồ. Phiến đá nhỏ, đặt ở điểm cân bằng giữa các trụ, cách khối kim loại một khoảng an toàn, tuyệt đối không đụng chạm hay kéo dịch khối kim loại. Quá trình chuẩn bị và thả đá sẽ được ghi chép, chụp ảnh, có người chứng kiến, và đưa vào tài liệu dự án công khai trong nội bộ như mọi hạng mục khác.
Điểm ba: bịt toàn bộ khe rò nước ngầm ở mặt đường vòng xoay. Mục này Khôi đính kèm bản đồ khe nứt mà Thu Hằng lập từ các vị trí trượt ngã và kết quả kiểm tra hiện trường. Cách làm gồm cạo sạch khe, xử lý chống thấm từ chân khe, trám vật liệu đàn hồi chịu nước, rồi phủ lại lớp mặt đường ở các đoạn nặng nhất. Thi công vào ban đêm, theo từng đoạn, có biển báo và người điều tiết. Thời gian dự kiến một tuần nếu thời tiết thuận lợi.
Điểm bốn: thay mới cáp và đèn quanh hồ. Toàn bộ tuyến cáp cũ quanh vòng xoay sẽ bị loại bỏ, thay bằng cáp mới có vỏ chịu ẩm, các mối nối đặt trong hộp kín nước. Đèn được thay theo từng đoạn, kiểm tra qua ít nhất một đêm mưa trước khi nghiệm thu. Khôi ghi thêm điều kiện nghiệm thu rất cứng vào mục này: chỉ ký nghiệm thu khi hệ thống đèn sáng đều suốt một đêm mưa lớn, không chập một nhịp nào.
Điểm năm: giữ nguyên hồ bát giác và năm cột trong thiết kế cải tạo. Phần thiết kế cảnh quan sẽ phục hồi lan can, lối đi, cây xanh và hệ thống chiếu sáng trang trí quanh hồ trên nền hình dáng cũ. Một bảng thuyết minh nhỏ sẽ được đặt bên hồ sau này, kể lại giai thoại của hồ và tượng rùa năm xưa ở mức truyền thuyết đô thị, ghi rõ đó là chuyện tương truyền, không phải sự kiện được khẳng định. Khôi viết dòng ghi rõ ấy in đậm trong bản thảo của mình, để ngày mai không ai trong hội đồng hiểu lầm ý anh.
Viết xong năm điểm, anh chuyển sang phần theo dõi và kiểm chứng. Đây là phần ông Trọng gạch chân hai lần trong cuộc họp hôm kia. Phương án ghi rõ ba lớp theo dõi. Lớp một là số liệu trạm đo và nước ngầm, tổng hợp mỗi tháng trong quý đầu sau khi sửa chữa. Lớp hai là kiểm tra mặt đường và hệ thống đèn sau mỗi đợt mưa lớn. Lớp ba là thống kê các vụ việc giao thông quanh vòng xoay vào ban đêm, đối chiếu với bảng theo dõi cũ. Mọi kết quả theo dõi đều lập biên bản, có chữ ký của người phụ trách đo đạc và người phụ trách dự án tại hiện trường.
Phần cuối của phương án là điều khoản về rủi ro. Khôi tự tay viết phần này, không nhờ Thu Hằng soạn hộ. Anh viết rằng người đề xuất phương án là anh, Nguyễn Hoàng Khôi, kiến trúc sư trong nhóm thiết kế. Anh chịu trách nhiệm trình bày và bảo vệ phương án trước hội đồng. Nếu thực hiện đầy đủ phương án mà vẫn xảy ra vụ việc lúc nửa đêm, anh chấp nhận xem xét lại toàn bộ. Vụ việc ấy phải liên quan tới mặt đường trơn hoặc đèn chập quanh vòng xoay. Khi đó dự án có thể quay lại hướng xử lý khác đối với khối kim loại dưới đáy hồ. Anh đọc lại đoạn ấy ba lần. Tay anh không run nữa. Anh biết ngày mai hội đồng sẽ biến câu chữ thận trọng này thành một điều kiện cứng, có thể còn cứng hơn lời anh viết. Anh chấp nhận điều đó ngay từ khi đặt bút.
Thu Hằng tới văn phòng lúc tám giờ rưỡi, mang theo bản đồ khe nứt bản cuối và bảng chi phí đã chốt số. Cô đọc toàn bộ phương án tổng trong bốn mươi phút, ghi chú bên lề bằng bút chì. Cô sửa giúp anh hai chỗ diễn đạt dễ gây hiểu lầm, bổ sung một chú thích về khoảng cách an toàn giữa điểm đặt phiến đá và khối kim loại, và kiểm tra lại toàn bộ con số chi phí lần cuối.
- Đọc được, cô nói khi gấp tập bản thảo lại. Rõ ràng. Tách bạch. Không giấu gì, không thổi phồng gì.
- Mai hội đồng mà hỏi khó nhất thì họ sẽ hỏi gì? Khôi hỏi.
- Họ sẽ hỏi điều kiện quay lại, cô đáp không do dự. Họ sẽ muốn một cái móc thật chắc để treo trách nhiệm lên. Anh chuẩn bị tinh thần ký vào cái móc ấy đi.
Anh Thủy ghé qua lúc gần trưa, mang tin đội lặn đã sẵn sàng cho buổi kiểm tra vị trí đặt phiến đá nếu phương án được duyệt. Anh cũng kể thầy Minh Đạo đã chọn sẵn một phiến đá thạch anh trắng vừa kích thước dự kiến, đang để ở sân chùa chờ quyết định cuối cùng. Khôi ghi hai tin ấy vào sổ, lòng bỗng thấy mọi mảnh ghép đều đã nằm đúng chỗ, chỉ còn chờ một cái gật đầu có điều kiện vào ngày mai.
Chiều hôm ấy, Khôi mang bản phương án tổng hoàn chỉnh lên phòng ông Trọng để ông đọc trước. Ông Trọng nhận tập giấy, xem độ dày, rồi nhìn đồng hồ.
- Mai mười bốn giờ họp hội đồng, ông nói. Tôi sẽ trình tập này như đề xuất của nhóm cậu. Cậu có muốn sửa gì vào phút chót không?
- Không, thưa anh, Khôi đáp. Tôi chỉ xin một điều. Khi trình bày, xin anh đọc đủ cả năm điểm, đừng lược phần theo dõi và điều khoản rủi ro. Phương án này đứng được là nhờ hai phần ấy.
Ông Trọng gật đầu, đặt tập giấy lên chồng tài liệu họp ngày mai, ngay trên cùng. Khôi ra khỏi phòng, đi chậm xuống cầu thang. Mười ngày chạy đua sắp khép lại. Anh không biết ngày mai hội đồng sẽ gật đầu theo cách nào. Anh chỉ biết mình đã làm hết những gì số liệu cho phép, lệ cũ gợi ý và lương tâm nghề nghiệp đòi hỏi. Phần còn lại nằm ở một chữ ký có điều kiện, và ở những đêm mưa chưa tới trong nhiều tháng sắp tới.
Anh cũng chuẩn bị sẵn một tập tài liệu dự phòng để mang theo vào phòng họp ngày mai. Trong tập ấy có ảnh mẫu thép gỉ, biểu đồ chồng đường cong nước ngầm, bản đồ khe nứt và ảnh đoạn cáp mục. Hội đồng hỏi tới đâu, anh mở tới đó. Không để một câu trả lời nào phải dựa vào trí nhớ. Thu Hằng kiểm tra tập dự phòng giúp anh, bổ sung thêm biên bản đêm mưa mùng chín và danh sách ca trực có biển báo. Cô nói tập này mới là vũ khí thật sự của ngày mai. Phương án là lời hứa. Tập dự phòng là bằng chứng cho thấy lời hứa ấy có gốc rễ.
Ngoài cửa sổ, nắng chiều đã nhạt dần trên mặt hồ. Khôi thu dọn bàn làm việc, xếp tập phương án ngay ngắn vào bìa cứng. Mọi thứ đã sẵn sàng. Chỉ còn chờ tiếng gõ cửa của ngày mai.
Buổi tối hôm ấy, Khôi về nhà trọ muộn. Anh nấu gói mì, ăn qua loa, rồi mở lại bản phương án tổng trên máy tính xách tay để đọc một lượt cuối cùng với con mắt của người ngoài. Anh tự hỏi nếu mình là thành viên hội đồng, mình sẽ bắt bẻ chỗ nào trước nhất. Chỗ phiến đá, chắc chắn rồi. Anh đọc lại mục hai ba lần. Tách bạch. Rõ ràng. Có ghi chú văn hóa. Có khoảng cách an toàn. Có người chứng kiến. Anh gật đầu với chính mình, rồi chuyển sang mục theo dõi.
Đọc xong, anh gọi điện cho mẹ ở quê, một cuộc gọi ngắn như mọi tuần. Mẹ hỏi dạo này công việc có bận không. Anh nói bận, nhưng mai là ngày quyết định một việc quan trọng. Mẹ không hỏi việc gì. Mẹ chỉ dặn ngủ sớm, đừng thức khuya hại mắt. Anh vâng dạ, gác máy, rồi tắt đèn sớm thật. Nằm trong bóng tối, anh nghe tiếng xe xa dần ngoài đường lớn. Ngày mai, mười bốn giờ. Một chữ ký. Một điều kiện. Anh nhắm mắt, để đầu óc trống rỗng dần, và ngủ thiếp đi lúc nào không hay, giấc ngủ sâu đầu tiên sau nhiều đêm chập chờn vì những con số và mặt đường trơn.