THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 50: Vệt Trầy Trên Thân Bia
Tám giờ sáng ngày hai mươi tháng hai, Đức đứng ở thềm trái nhìn vệt trầy ngang trên thân tấm bia mới dưới ánh nắng đầu ngày. Vệt trầy hiện rõ hơn trong…
Nội dung chương
Tám giờ sáng ngày hai mươi tháng hai, Đức đứng ở thềm trái nhìn vệt trầy ngang trên thân tấm bia mới dưới ánh nắng đầu ngày. Vệt trầy hiện rõ hơn trong nắng sáng so với dưới đèn đường đêm trước. Nó chạy ngang qua phần thân bia ở độ cao ngang đầu gối người lớn, ăn vào mặt đá một lớp mỏng và để lộ phần đá tươi sáng màu bên dưới. Một mép nhỏ của nó chạm vào rìa nét chu sa của chữ thứ tư, nhưng không làm mất một nét chữ nào.
Ông Thông tới nhà từ lúc bảy giờ sáng để kiểm tra tấm bia sau vụ va chạm. Ông đi vòng quanh thân bia hai vòng, cúi xuống xem kỹ phần chân bia và mặt đất quanh huyệt vị. Ông dùng thước kiểm tra lại độ thẳng đứng của bia, rồi đặt tay lên phần thân không bị trầy và gõ nhẹ mấy điểm. Tiếng gõ vẫn chắc và đều như hôm ở mỏ đá. Ông đứng thẳng dậy và nói kết luận của mình cho cả nhà cùng nghe.
- Bia không nghiêng, không nứt, chân không xê dịch một phân nào. - Ông nói. - Vệt trầy này chỉ nằm ở lớp mặt ngoài của đá. Thân bia bên trong còn nguyên vẹn hoàn toàn. Việc của nhà anh bây giờ rất đơn giản. Giữ nguyên vệt trầy này. Không tô lại. Không mài nhẵn. Không xê dịch bia vì bất cứ lý do nhỏ nào. Nó là dấu của đêm mười tám, và nó phải ở lại trên thân bia như vậy.
Hiền ghi lời dặn đó vào cuốn sổ mới của gia đình, cuốn sổ chị mở từ đầu tháng hai cho những việc của nhà ở sau khi sổ công nợ của cửa hàng cũ đã khép lại. Chị ghi thêm tình trạng vòng chỉ ngũ sắc. Một sợi trong vòng chỉ bị xô lệch nhẹ trong vụ va chạm. Ông Thông tự tay chỉnh lại sợi chỉ đó về đúng vị trí cũ, bằng chính nút buộc cũ, và dặn cả nhà đó là lần chỉnh duy nhất được phép vì lý do va chạm. Từ nay về sau, không ai tự ý động vào vòng chỉ nữa.
Mảnh vỡ bia cũ vẫn nằm trong hộp gỗ ở tủ trong nhà, cạnh tấm bia ký của thợ xưa và tập hồ sơ của ngôi nhà. Sáng nay Đức mở hộp ra xem lại một lần. Nửa chữ Đương và vết chu sa sẫm màu trên mảnh vỡ nằm yên dưới lớp vải lót. Anh không mang mảnh vỡ ra thềm và không có ý định gắn nó vào bất cứ đâu. Nó ở lại trong nhà như một chứng tích, đúng như lời ông Thông đã định từ ngày nó được mang trả. Đức khép nắp hộp lại, đặt nó về chỗ cũ trong tủ.
Sáng nay cũng là buổi đi làm đầu tiên của Đức ở nhà kho của xưởng gỗ ngoài vành đai. Anh mặc chiếc áo sơ mi cũ phẳng phiu nhất của mình, bỏ theo một hộp cơm Hiền đã chuẩn bị từ sớm và một cuốn sổ tay mới tinh. Anh không còn là chủ cửa hàng nữa. Từ hôm nay, anh là người quản kho thuê, giữ chìa khóa kho của người khác, kiểm hàng ra vào bằng chính kinh nghiệm bao năm làm nghề gỗ của mình. Buổi sáng đầu tiên đó không có gì ồn ào. Chỉ có một người đàn ông bốn mươi sáu tuổi khóa cửa nhà mình lại, chào vợ con, rồi đi bộ ra đầu đường lớn bắt chuyến xe buýt đầu ngày.
Trước giờ Đức đi làm, Hiền kịp dặn anh một việc của chị trong ngày hôm nay. Sạp vải nhỏ của chị tại chợ phố đã được ban quản lý chợ xác nhận từ hôm trước. Chiều nay chị sẽ dọn sạp buổi đầu tiên, bày mấy sấp vải đầu tiên lên mặt sạp và treo tấm biển nhỏ ghi tên mình. Sạp vải không lớn, vốn không nhiều, nhưng nó là việc làm ăn của riêng chị, bắt đầu lại từ đầu bằng chính tay chị, ở một cái chợ cách nhà chưa đầy mười phút đi bộ.
Khang tiễn cha ra tới thềm. Tay phải của anh con trai nắm chặt tay nắm cửa một cách bình thường, không còn một dấu hiệu nào của những tuần bó bột hồi mùa thu. Khang đã hồi phục hoàn toàn. Anh đang chờ lịch học bù phần thực hành của học kỳ trước và phụ mẹ chuẩn bị đồ cho sạp vải trong những ngày này. Nhìn con trai đứng thẳng ở cửa, tay chân lành lặn, Đức thấy một phần rất lớn trong món nợ của chính mình với gia đình đã được thời gian trả lại, dù phần còn lại thì không bao giờ trả được nữa.
Lan là người dậy muộn nhất nhà sáng nay, vì cô bé ngủ một giấc dài và yên suốt đêm qua, ngay cả sau một buổi tối có xe va chạm ngay trước cửa nhà. Cô bé xuống nhà ăn sáng, kể rằng đêm qua mình chỉ giật mình một lần lúc nghe tiếng va chạm, sau đó ngủ lại ngay và không mơ thấy gì cả. Đức nhìn con gái ăn sáng một cách bình thản mà không nói gì thêm. Sự bình thản đó, đặt cạnh những đêm mùa thu cô bé tỉnh giấc khóc ở cửa phòng, là thước đo rõ nhất cho quãng đường cả nhà anh đã đi qua.
Buổi đi làm đầu tiên của Đức ở nhà kho diễn ra bình thường hơn mọi tưởng tượng của anh. Kho của xưởng gỗ nằm ở một khu đất rộng ngoài vành đai, hàng hóa xếp theo từng dãy dài. Chủ xưởng dẫn anh đi một vòng quanh kho, giao cho anh cuốn sổ kho còn đang ghi dở của người quản kho trước và một chùm chìa khóa gồm bốn chiếc. Cả buổi sáng, Đức làm đúng những việc anh đã làm quen tay suốt bao năm ở xưởng nhà mình. Kiểm đếm gỗ nhập. Ghi số lượng vào sổ. Sắp xếp lại một dãy hàng bị để lẫn loại. Không ai trong kho biết nhiều về chuyện cũ của anh, và anh cũng không kể. Người ta chỉ biết anh là người mới tới, làm việc cẩn thận và ghi sổ rất rõ ràng. Đức thấy như vậy là đủ cho một ngày bắt đầu lại.
Trên chuyến xe buýt về nhà vào cuối buổi chiều, Đức ngồi ở hàng ghế gần cửa sổ, nhìn phố xá đầu năm trôi qua bên ngoài. Anh nghĩ về chùm chìa khóa kho đang nằm trong túi áo mình. Đó là chìa khóa của một nhà kho không thuộc về anh, giữ hàng hóa không thuộc về anh, cho một người chủ không phải là anh. Mấy tháng trước, ý nghĩ đó có lẽ đã làm anh chạnh lòng rất lâu. Chiều nay thì không. Anh thấy rõ một điều giản dị. Đi làm thuê không lấy đi của anh thứ gì cả. Nó cho anh một công việc đều đặn, một khoản lương chắc chắn vào cuối tháng, và một cái đầu nhẹ nhõm khi trở về nhà mỗi tối. Cửa hàng cũ đã dạy anh cái giá của việc ôm quá nhiều thứ cùng một lúc. Nhà kho của người khác dạy anh sự nhẹ nhõm của việc chỉ giữ đúng phần việc của mình cho tử tế.
Anh cũng nghĩ về khoản vay của bà Sen và phần nợ ngân hàng còn lại đang trả dần. Với đồng lương quản kho sắp tới cộng với thu nhập từ sạp vải của Hiền, hai vợ chồng anh đã tính được một lịch trả nợ rõ ràng kéo dài tới hết năm nay. Lịch đó không nhanh. Nó chậm như mọi việc trong nhà anh lúc này. Nhưng nó là một lịch trả nợ có thật, dựa trên những đồng tiền có thật, và lần đầu tiên sau nhiều tháng, Đức nhìn vào nó mà không thấy một nỗi sợ nào đi kèm.
Buổi chiều cuối ngày hai mươi tháng hai, Đức đi làm về tới nhà khi trời vừa tắt nắng. Chuyến xe buýt thả anh ở đầu đường lớn. Anh đi bộ qua ngã ba, qua tiệm ăn của Lợi đang lên đèn, và dừng lại một lúc ở thềm nhà mình trước khi mở cửa. Tấm bia mới đứng ở góc thềm trái như mọi ngày. Năm đại tự đỏ sẫm dưới ánh hoàng hôn. Vòng chỉ ngũ sắc ôm sát thân bia. Đầu rồng ngẩng ra phía trục đường đâm. Và ở phần giữa thân bia, vệt trầy ngang nằm đó, sáng màu hơn phần đá xung quanh, như một dấu gạch ngang mà số phận đã kẻ lên thân đá rồi dừng tay lại.
Đúng lúc Đức còn đứng lặng ở thềm, bà Sen chống gậy sang nhà Đức. Bà mang theo một bó hương mới và một ít hoa quả đầu năm. Hiền và hai con nghe tiếng bà thì ra thềm. Cả nhà cùng bà thắp một nén hương trước tấm bia mới. Bà đứng trước bia lâu hơn mọi người, nhìn vệt trầy ngang trên thân đá, rồi gật đầu chậm rãi.
- Ngày xưa bia cũ giữ nhà này qua một vụ xe, bà còn giữ được tấm ảnh. - Bà nói. - Nay bia mới lại giữ nhà cháu qua một vụ nữa, và lần này thì bao nhiêu người trong phố đều tận mắt nhìn thấy. Vệt trầy này cháu cứ để nguyên như thế. Sau này ai hỏi, cháu chỉ vào đó mà kể. Đá không biết nói, nhưng vết của nó thì nói thay được hết.
Đức gật đầu. Anh đã nghe lời dặn giữ nguyên vệt trầy từ ông Thông trong đêm mười tám, nghe lại từ miệng ông sáng nay, và giờ nghe thêm từ bà Sen. Ba người, ba lần dặn, cùng một ý. Gia đình anh sẽ giữ vệt trầy đó như giữ một phần của tấm bia, không phải như một vết hư hỏng cần sửa chữa.
Trong nhà, Hiền vừa dọn sạp buổi đầu ở chợ về, đang kể cho hai con nghe chuyện mấy khách đầu tiên ghé sạp vải. Lan ngồi nghe mẹ kể, thỉnh thoảng cười thành tiếng. Khang bày lại mấy sấp vải chưa bán hết lên chiếc bàn ở gian tầng trệt. Ngôi nhà ngã ba sáng đèn trong buổi tối đầu năm, không còn là một cửa hàng, không còn là một nơi người ta sợ ngủ lại qua đêm. Nó chỉ là một ngôi nhà ở như mọi ngôi nhà khác trong phố, với một tấm bia đá đứng gác ở thềm trái.
Đức treo chiếc áo đi làm lên móc, rửa tay, rồi ngồi xuống bàn ăn cùng gia đình. Anh nhìn một vòng quanh gian nhà. Vợ anh có một sạp vải nhỏ. Con trai anh lành lặn và sắp quay lại xưởng thực hành. Con gái anh ngủ yên trong phòng riêng. Còn anh, từ hôm nay, là một người làm thuê giữ kho cho một xưởng gỗ của người khác. Cái giá của bài học ở thềm trái nhà này là một cửa hàng, một chiếc xe và gần như toàn bộ vốn liếng của một đời làm ăn. Cái giá đó không ai trả lại cho anh được nữa, và anh cũng không còn chờ ai trả lại.
Anh đứng dậy ra thềm lần cuối trong ngày, trước khi cả nhà khóa cửa đi ngủ. Đêm đầu năm yên tĩnh. Ngã ba thưa xe. Anh đặt tay lên phần thân bia không có vệt trầy, cảm nhận mặt đá lạnh và chắc dưới lòng bàn tay, rồi rút tay về. Tấm bia đứng đó, chôn sâu một phần ba trong lòng đất của huyệt vị cũ, giữ cho ngôi nhà này bằng chính thân đá của nó. Đức quay vào nhà, khép cửa chính lại. Đêm đó, như mọi đêm kể từ ngày mười tám tháng một, cả gia đình anh ngủ một giấc yên trọn vẹn.