THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 48: Người Giao Hàng Định Ngồi Lên Bia
Ngày mười tháng hai, gia đình Đức dành trọn buổi ban ngày để sửa lại hiên nhà lần cuối. Phần hiên từng bị xe tải lao sập hồi tháng chín đã được sửa qua…
Nội dung chương
Ngày mười tháng hai, gia đình Đức dành trọn buổi ban ngày để sửa lại hiên nhà lần cuối. Phần hiên từng bị xe tải lao sập hồi tháng chín đã được sửa qua hai đợt. Đợt đầu sửa vội để che mưa nắng. Đợt hai sửa cầm chừng trong những tháng cửa hàng còn cầm cự. Tới hôm nay, khi mọi việc lớn đã xong, Đức mới có thời gian và một khoản tiền nhỏ để sửa hiên cho tử tế hẳn. Mặt hiên được lát lại bằng đá cũ tận dụng, mép hiên bo tròn, bậc lên xuống được hạ thấp một chút cho bà Sen và Lan đi lại dễ dàng.
Đức tự tay làm phần lớn việc sửa hiên, Khang phụ cha trộn vữa và khiêng đá. Tay phải của Khang bê được xô vữa vừa phải mà không run, nét mặt không còn nhăn lại như những ngày đầu tháo bột. Tùng không có mặt trong buổi sửa hiên hôm nay. Phần việc phụ của anh ta ở nhà Đức đã kết thúc từ ngày hạ thổ, và hai bên giữ khoảng cách rõ ràng như đã thỏa thuận. Đức đoán Tùng cũng hiểu như vậy, vì suốt từ cuối tháng một tới nay anh ta không tự ý tới nhà anh thêm lần nào nữa.
Tới cuối buổi chiều, mặt hiên mới lát xong, còn ướt vữa ở các mạch đá. Hiền quét dọn thềm sạch sẽ, đặt một lư hương nhỏ trên bàn lễ kê tạm trước cửa chính. Bà Sen sang từ sớm, mang theo một bó hoa cúc vàng và một đĩa quả nhỏ. Cả nhà cùng bà thắp một nén hương tạ trước thềm vào lúc hoàng hôn. Không có lễ lớn. Không có mâm cao cỗ đầy. Chỉ là một nén hương của một gia đình thắp lên để khép lại chặng đường sửa sang ngôi nhà, từ hiên sập, thềm trống, tới tấm bia đứng lại và mặt hiên lành lặn như hôm nay.
- Nhà cửa thế này là yên rồi đấy. - Bà Sen nói khi nén hương đã cháy được một nửa. - Hiên lành, thềm sạch, bia đứng đúng chỗ. Bà ở phố này mấy chục năm, nhìn một ngôi nhà đi qua được từng ấy chuyện mà còn nguyên vẹn cả người lẫn nhà, bà mừng cho nhà cháu thật lòng.
Đức đứng bên cạnh bà, nhìn khói hương bay lên trong ánh nắng cuối ngày. Anh không nói những lời lớn lao đáp lại. Anh chỉ nghĩ tới những thứ đã không còn nguyên vẹn. Cửa hàng không còn. Chiếc xe bán tải không còn. Vốn liếng bao năm không còn. Nhưng con người trong nhà này thì còn đủ cả bốn người, không thiếu một ai, và ngôi nhà vẫn đứng ở ngã ba như một chỗ ở yên ổn. Anh thấy như vậy đã là phần thắng lớn nhất mà gia đình anh giành lại được.
Trong lúc chờ mặt hiên se vữa, Đức dành một phần buổi chiều để kiểm tra lại toàn bộ phần thềm quanh tấm bia. Anh quét sạch bụi vữa bám ở mặt đất quanh chân bia bằng chổi mềm, không để một giọt vữa nào bắn lên thân bia trong suốt buổi sửa hiên. Ngay từ sáng, anh đã tự tay che một tấm ván mỏng ở phía mặt bia hướng ra hiên, đề phòng vữa và bụi đá bay vào làm bẩn nét chữ. Tới cuối buổi, anh tháo tấm ván ra và kiểm tra mặt bia dưới nắng chiều. Năm đại tự vẫn đỏ đều, vòng chỉ ngũ sắc vẫn ôm sát thân, không một vết vữa nào dính lên đá. Đức gật đầu hài lòng. Giữ cho tấm bia sạch sẽ trong một ngày sửa sang bừa bộn chính là một phần của việc giữ lệ, và anh muốn việc đó thành thói quen của cả nhà chứ không chỉ của riêng mình.
Khang hỏi cha trong lúc dọn đồ nghề vì sao mặt hiên không lát cao lên bằng luôn với chân bia cho liền một khối nhìn cho đẹp. Đức đáp ngay rằng phần đất quanh chân bia không được động vào, và mặt hiên phải giữ thấp hơn chân bia đúng như hiện trạng từ ngày hạ thổ. Anh giải thích thêm cho con trai nghe. Vẻ đẹp của mặt tiền là thứ đã từng làm anh ra lệnh đập tấm bia cũ. Từ nay, mọi quyết định sửa sang trong ngôi nhà này đều phải hỏi một câu trước tiên. Việc đó có chạm gì tới tấm bia ở thềm hay không. Nếu câu trả lời là có, việc đó dừng lại để hỏi người hiểu nghề trước. Khang nghe xong thì gật đầu và tự tay gạt phẳng lại phần vữa thừa ở mép hiên phía xa chân bia, không để nó tràn thêm về phía góc thềm trái một phân nào nữa.
Hiền từ trong nhà mang ra một ấm nước chè xanh và mấy chiếc cốc, đặt lên chiếc bàn nhỏ kê ở gian tầng trệt. Cả nhà nghỉ tay uống nước trong lúc chờ nén hương tạ được thắp lên. Chị kể dự định ngày mai sẽ mang mấy sấp vải đầu tiên ra chợ để xem mặt sạp và đo lại kích thước kệ bày. Sạp vải của chị sẽ chính thức mở bán đúng ngày rằm, khi ban quản lý chợ hoàn tất việc bàn giao. Đức nghe vợ nói về sạp vải mà thấy một niềm vui rất lặng trong lòng. Gia đình anh đang bắt đầu lại từ những việc nhỏ nhất, một mặt hiên lát lại, một sạp vải ở chợ, một chỗ làm thuê ở nhà kho xa. Không việc nào lớn lao. Nhưng việc nào cũng là việc thật, làm bằng tay thật, và không việc nào phải trả giá bằng sự bình yên của ngôi nhà này nữa.
Buổi tối hôm đó trôi qua yên tĩnh. Lan làm bài tập ở gian tầng trệt rồi lên phòng ngủ sớm. Khang ra ngoài gặp bạn cùng lớp và về nhà trước hai mươi mốt giờ. Đức kiểm tra lại mặt hiên còn ướt, căng một sợi dây ngang lối lên thềm để người qua đường không bước lên phần vữa chưa khô. Anh chừa lại lối đi nhỏ sát phía tấm bia cho người nhà ra vào trong đêm.
Đúng hai mươi hai giờ, Đức nghe tiếng một chiếc xe máy dừng ngay trước thềm nhà mình, rồi tiếng máy tắt hẳn. Chiếc xe cứ dừng ở đó rất lâu, không có tiếng nổ máy đi tiếp, cũng không có tiếng người nhận hàng xuống lấy đồ. Trong nhà, qua khung cửa đã khép, Đức chỉ nghe được từng âm thanh rời rạc của đêm tháng hai. Một tiếng bước chân bước lên thềm. Một tiếng xuýt xoa khe khẽ vì lạnh. Rồi không gian trước thềm lại im ắng một cách khác thường.
Đức ghé mắt nhìn qua khung cửa. Trong ánh đèn đường hắt vào, anh chỉ thấy lờ mờ một người đàn ông đang đứng sát tấm bia mới ở thềm trái, thân người hơi ngả xuống như sắp ngồi lên vai bia. Đúng lúc đó, tiếng gậy của bà Sen vang lên ở thềm nhà bên cạnh. Bà chưa ngủ. Bà đã chống gậy ra đứng ở cửa nhà mình và lên tiếng ngay, giọng bà không to nhưng rất rành rọt trong đêm vắng.
- Này cháu, đừng ngồi lên tấm bia đó. - Bà nói. - Bia đã khai quang rồi, không ai được ngồi lên cả. Người đang dơ bẩn mồ hôi, ngồi lên vật trấn của nhà người ta là thất lễ lắm. Cháu đứng tựa vào lan can bên kia mà chờ, hoặc sang ngồi ở bậc thềm tiệm ăn đối diện cũng được.
Ngay sau lời nhắc, Đức nghe tiếng bước chân vội bước xuống khỏi thềm và một giọng đàn ông trẻ rối rít xin lỗi vọng vào. Người đó phân trần mình là người ở nơi khác tới giao hàng cho nhà bên cạnh, không biết tấm đá đó là bia trấn của nhà, chỉ tưởng là một trụ đá trang trí bên đường. Rồi tiếng bước chân lùi hẳn ra mép đường và dừng lại ở sát chiếc xe máy, không còn tiếng bước nào lên thềm thêm nữa.
Đức nghe tiếng nói chuyện thì mở cửa ra thềm. Anh đã nghe được phần cuối câu nhắc của bà Sen qua khung cửa. Anh nhìn người giao hàng đang đứng co ro ở mép đường, rồi nhìn sang bà Sen đang chống gậy ở cửa nhà bên. Đức không nặng lời với người giao hàng. Anh chỉ nói ngắn gọn rằng bà cụ nói đúng, tấm bia này là vật trấn của nhà anh, cả nhà giữ lệ không ai ngồi lên và không ai xê dịch nó. Rồi anh mang ra một chiếc ghế nhựa nhỏ từ trong nhà, đặt ở góc thềm phía xa tấm bia, mời người giao hàng ngồi chờ trên ghế đó cho đỡ mỏi chân.
Người giao hàng cảm ơn rối rít, ngồi xuống chiếc ghế nhựa và không nhìn về phía tấm bia thêm lần nào nữa. Ít phút sau, người nhận hàng ở nhà bên xuống lấy đồ. Anh ta trả ghế lại cho Đức, cúi đầu chào bà Sen một lần nữa rồi nổ máy đi khuất ở khúc cua ngã ba. Tiếng xe nhỏ dần trong đêm.
Bà Sen vẫn đứng ở cửa nhà mình sau khi chiếc xe đi khuất. Đức sang thềm nhà bà, đỡ bà vào trong và nói lời cảm ơn. Anh nói nếu không có bà ra kịp lúc, người giao hàng đã ngồi lên bia thật, và dù việc đó không làm bia hư hại gì về mặt đá, nó vẫn là điều cả khu phố này không nên để xảy ra với một vật trấn đã khai quang.
- Bà già rồi, ngủ ít, nghe tiếng xe lạ dừng lâu là bà phải ra xem. - Bà Sen đáp. - Giữ lệ cho tấm bia không phải việc của riêng nhà cháu nữa đâu. Người phố cũ còn ai thì người đó nhắc. Sau này bà không còn nữa, cháu phải dặn lại con cháu trong nhà y như bà dặn cháu hôm nay. Bia đứng được lâu hay không là ở chỗ lệ có được giữ qua từng đời người hay không.
Đức gật đầu và ghi nhớ câu nói đó rất kỹ. Anh về nhà, mở cuốn sổ riêng và ghi lại việc nhỏ của đêm mười tháng hai. Một người giao hàng lạ định ngồi lên bia, bà Sen ngăn lại kịp lúc, không có xô xát, không có hư hại. Anh ghi thêm dòng dự định sẽ dặn lại Lan và Khang về việc giữ lệ này, như một việc trong nhà chứ không phải một điều mê tín để đem ra bàn tán.
Trước khi đi ngủ, Đức ra thềm kiểm tra tấm bia một lần cuối trong ngày. Nó vẫn đứng thẳng ở góc thềm trái, vòng chỉ ngũ sắc ôm sát thân, năm đại tự đỏ sẫm lại dưới ánh đèn đường đêm. Mặt hiên mới lát bên cạnh đã bắt đầu se vữa. Ngôi nhà sau lưng anh yên tĩnh, cả hai con đều đã ngủ. Anh đứng yên một lúc trong cái lạnh đêm tháng hai, rồi quay vào nhà khép cửa lại. Việc giữ gìn, anh tự nhủ, đôi khi chỉ nhỏ bằng một câu nhắc đúng lúc của một bà cụ chưa ngủ, ở một thềm nhà bên cạnh.