THẠCH CẢM ĐƯƠNG NGÃ BA PHỐ CỔ - Chương 45: Đặt Lại Đúng Huyệt Vị Cũ

Mười lăm giờ ba mươi phút ngày mười tám tháng một, việc hạ thổ tấm bia mới bắt đầu đúng giờ đã định. Hố đặt bia đã được đào xong từ đầu giờ chiều, ngay…

Nội dung chương

Mười lăm giờ ba mươi phút ngày mười tám tháng một, việc hạ thổ tấm bia mới bắt đầu đúng giờ đã định. Hố đặt bia đã được đào xong từ đầu giờ chiều, ngay bên trong hình chữ nhật căng dây ở thềm trái. Hố đào đúng vị trí huyệt vị đã chốt bằng bia ký của thợ xưa, lệch bốn mươi phân so với dự đoán ban đầu của ông Thông. Đất trong hố được gạt sạch đá vụn, đáy hố được đầm phẳng và rải một lớp cát mịn mỏng.

Độ sâu của hố được ông Thông kiểm tra bằng thước gỗ trước mặt cả nhà. Khối đá cao một mét tám. Phần chôn xuống đất phải đúng một phần ba thân bia, tức là sáu mươi phân. Ông đo từ miệng hố xuống đáy hố ba lần, mỗi lần đều dừng ở đúng vạch sáu mươi phân trên thước. Ông nói rõ trước khi bia xuống. Chôn nông hơn thì bia đứng không vững trước sức gió và sức rung của xe qua ngã ba. Chôn sâu hơn thì cột chữ bị mặt đất nuốt mất một phần. Một phần ba là con số của người xưa để lại, và nhà này làm đúng con số đó, không thêm không bớt.

Xe cẩu nhỏ quay lại thềm từ đầu giờ chiều, đỗ ở vị trí đã tính từ buổi sáng. Dây chằng được vòng quanh thân bia ở hai điểm chắc chắn, tránh đúng vòng chỉ ngũ sắc và tránh mặt chữ đã tô chu sa. Tùng đứng ở phía chân bệ, giữ một đầu dây phụ để thân bia không xoay trong lúc nhấc lên. Đức đứng ở mép hố, tay cầm sợi dây dọi và chiếc thước thăng bằng dài. Ông Thông đứng ở vị trí nhìn thẳng được cả mặt bia lẫn trục đường đâm.

Thân bia rời khỏi bệ gỗ rất chậm. Nó đung đưa nhẹ một nhịp rồi đứng yên trong không trung, năm đại tự đỏ tươi hướng ra phía đường. Người điều khiển cẩu hạ bia xuống hố theo từng đoạn ngắn. Mỗi lần hạ được chừng mười phân, ông Thông lại ra hiệu dừng, cúi xuống nhìn vị trí chân bia so với bốn cọc đánh dấu quanh miệng hố. Chân bia vào đúng giữa hình chữ nhật của huyệt vị, không chệch sang phía nào.

Khi phần chôn đã vào gần hết lòng hố, việc kiểm tra thẳng đứng bắt đầu. Đức treo dây dọi sát mặt bên của thân bia. Quả dọi đứng yên, sợi dây song song với mặt đá từ đỉnh xuống chân, không lệch ra ngoài cũng không áp sát bất thường. Ông Thông đặt thước thăng bằng lên đỉnh bia, bọt nước nằm đúng giữa vạch. Ông kiểm tra lại lần thứ hai bằng dây dọi ở mặt chính. Tấm bia đứng thẳng hoàn toàn, không nghiêng về bất cứ hướng nào.

- Điều cấm kỵ thứ nhất của việc hạ thổ đã giữ được. - Ông Thông nói. - Bia không chôn nghiêng lệch một phân nào. Bia nghiêng là thế phản sát, hại ngược lại gia chủ. Nhà anh từ nay nhìn thấy bia đứng thẳng thế này thì yên tâm ở điểm đó.

Việc kiểm tra hướng mặt chữ được làm ngay sau đó. Ông Thông đứng ra giữa trục đường đâm, ở vị trí một chiếc xe mất lái sẽ lao tới, rồi nhìn thẳng về phía thềm. Mặt bia với năm đại tự hướng thẳng ra phía ông, không lệch một góc nào khỏi trục đường. Đầu rồng ở đỉnh bia ngẩng cùng hướng với mặt chữ, sừng rồng dựng ra phía sau, không một bộ phận nhọn nào của đỉnh bia quay ngược vào phía cửa chính của ngôi nhà.

- Hướng cũng đã đúng. - Ông Thông nói khi quay lại thềm. - Mặt chữ hứng ra trục đường đâm. Mũi nhọn không quay vào nhà. Điều cấm kỵ thứ hai đã giữ được. Giờ mới được lấp đất.

Đất được lấp xuống hố theo từng lớp mỏng. Mỗi lớp đất dày chừng một gang tay lại được đầm chặt bằng chày gỗ trước khi lớp tiếp theo xuống. Tùng và Khang thay nhau đầm đất ở hai phía của thân bia. Đức đứng giữ dây dọi trong suốt quá trình lấp, mắt không rời khỏi sợi dây, vì chỉ cần đất đầm lệch một phía là thân bia có thể nghiêng theo. Tới lớp đất cuối cùng bằng với mặt thềm, sợi dây dọi vẫn đứng song song với mặt đá như lúc đầu.

Khi mặt đất quanh chân bia đã phẳng lại như cũ, ông Thông đi một vòng quanh tấm bia, kiểm tra lần cuối cả bốn mặt. Phần thân bia nhô lên khỏi mặt đất cao một mét hai, đúng bằng hai phần ba còn lại của khối đá. Năm đại tự đỏ tươi đứng dọc trên phần thân đó, vòng chỉ ngũ sắc ôm sát ở phần giữa, đầu rồng ngẩng ra phía ngã ba. Ông gật đầu rồi quay sang Đức, nói câu chốt của cả chặng đường dài.

- Tới giờ phút này, tấm bia mới được đặt lại đúng huyệt vị cũ. - Ông nói. - Việc hóa giải của nhà anh đã hoàn tất đủ các bước, đúng trình tự, không thiếu một bước nào.

Đức nghe câu đó mà phải vịn tay vào mép thềm một lúc. Anh nhớ lại từng bước đã qua. Buổi khảo sát hồi tháng mười, khi ông Thông lần đầu nói nhà đã mất lá chắn. Chuyến xe lên mỏ đá Lương Sơn trong tháng mười hai. Năm ngày tiếng đục vang trong sân sau. Buổi sáng khai quang với cây bút lông sói và chén chu sa pha rượu hùng hoàng. Và buổi chiều hôm nay, khi tấm bia xuống đúng chỗ nó phải đứng. Mỗi bước đều chậm, đều tốn kém, và đều không thể làm tắt.

Hiền mở cuốn sổ tay ra ngay tại thềm. Chị ghi ngày giờ hạ thổ hoàn tất, độ sâu chôn đúng một phần ba, kết quả kiểm tra thẳng đứng và hướng mặt chữ. Chị ghi thêm một dòng riêng ở cuối trang. Từ hôm nay, các cấm kỵ của bia đã khai quang được cả nhà giữ như một lệ trong nhà, không cần ai nhắc lại nữa. Đức đọc lại dòng đó rồi gật đầu. Anh bảo vợ chép thêm một bản nữa, dán cạnh tờ giấy ghi cấm kỵ đã dán trong tủ bếp hồi tháng mười.

Người thợ già đứng ở cuối thềm suốt buổi hạ thổ, không tham gia vào việc nặng. Khi đất đã lấp xong, ông bước tới gần tấm bia, đứng cách thân bia một khoảng vừa phải và nhìn đầu rồng một lúc lâu. Ông không chạm tay vào bia. Ông chỉ chắp tay trước ngực, cúi đầu một cái rất nhẹ về phía tấm bia, rồi quay sang nói với Đức.

- Việc của thầy trò tôi với tấm bia này tới đây là trọn vẹn. - Ông nói. - Thầy tôi đặt nó xuống lần đầu năm xưa. Tôi đặt nó xuống lần nữa hôm nay, qua tay anh và ông Thông. Từ nay nó đứng đây giữ nhà cho anh. Anh giữ lệ cho nó, nó giữ yên cho nhà anh.

Bà Sen thắp một nén hương trên bàn lễ nhỏ còn đặt ở thềm từ buổi sáng. Cả nhà đứng yên trước tấm bia mới trong ánh nắng cuối ngày. Ngã ba trước mặt bắt đầu đông xe trở lại sau giờ nghỉ trưa muộn. Từng chiếc xe qua khúc cua đều giảm tốc từ xa, đèn pha quét qua mặt bia đỏ chữ rồi mới rẽ đi. Đức nhìn cảnh đó mà thấy lòng mình lặng xuống một cách lạ lùng. Thềm trái nhà anh không còn trống nữa. Sau hơn bốn tháng, ở đó lại có một tấm bia đứng thẳng, chôn sâu một phần ba trong đất, mặt chữ hướng thẳng ra trục đường đâm.

Trước khi xe cẩu rút đi và thềm được dọn dẹp, ông Thông dặn cả nhà thêm mấy việc sinh hoạt cụ thể quanh tấm bia vừa đặt xuống. Chân bia không được kê bất cứ vật gì lên, kể cả chậu cây hay thùng đồ tạm. Thềm quanh bia phải quét dọn thường xuyên cho sạch, nhưng không ai được dùng hóa chất tẩy rửa mạnh xịt thẳng lên mặt bia. Nước mưa đọng ở chân bia sau mỗi trận mưa phải được gạt đi cho khô ráo, tránh để chân bia ngâm nước lâu ngày. Những việc đó không phải lễ nghi gì cao xa. Chúng là cách một gia đình giữ cho một khối đá đứng được lâu dài ở góc thềm nhà mình.

Hiền hỏi thêm về nén hương bà Sen vừa thắp và những lần thắp hương sau này. Ông Thông nói nhà có thể thắp hương trước bia vào ngày rằm và mùng một như lệ thường của các nhà trong phố, đặt lư hương ở vị trí cố định cách thân bia một khoảng vừa phải. Số lần thắp hương không phải điều cốt yếu. Điều cốt yếu là không ai trong nhà được tự ý thay đổi bất cứ thứ gì trên thân bia, từ nét chữ, vòng chỉ cho tới vị trí của nó, khi chưa hỏi ý ông hoặc người hiểu nghề. Hiền ghi từng điều vào sổ, đọc lại một lượt cho chồng và hai con cùng nghe ngay tại thềm, để cả bốn người trong nhà đều thuộc những lời dặn này như nhau.

Khang đứng nghe mẹ đọc xong thì hỏi một câu rất thực tế. Nếu sau này có việc sửa chữa lớn ở thềm, chẳng hạn như thay lại toàn bộ mặt đá lát, thì gia đình phải làm thế nào với tấm bia. Ông Thông đáp rằng việc sửa thềm cứ làm bình thường ở phần đất xung quanh, chỉ cần không đào vào phần đất ôm chân bia và không làm rung chuyển thân bia. Nếu có việc nào bắt buộc phải chạm tới phần chân bia, gia đình phải mời người hiểu nghề tới xem trước, không được tự ý quyết định trong một buổi. Đức ghi câu trả lời đó vào sổ riêng của mình, ngay dưới dòng ghi giờ hạ thổ.

Đức cũng tự đặt ra cho mình một việc ngay trong buổi chiều hôm đó. Anh lấy tấm ván gỗ nhỏ, ghi lên đó mấy dòng chữ ngắn gọn bằng sơn trắng, rồi dựng tấm ván ở phía trong cửa sân sau, nơi chỉ người nhà nhìn thấy. Tấm ván ghi ngày đặt bia, độ sâu chôn và một dòng nhắc không xê dịch bia khi chưa hỏi người hiểu nghề. Anh nói với vợ đây không phải bảng hiệu cho người ngoài xem. Đây là thứ để con cháu trong nhà sau này, khi anh và chị không còn nữa, vẫn biết tấm bia ở thềm đã được đặt xuống như thế nào và phải được giữ ra sao.

Tối hôm đó, Đức ghi vào sổ riêng của mình dòng cuối cùng của chặng đường hóa giải. Anh không ghi những lời lớn lao. Anh chỉ ghi ngày giờ, vị trí và một câu ngắn về việc tấm bia đã đứng lại ở thềm. Rồi anh lên gác, đứng ở cửa sổ phòng ngủ nhìn xuống. Dưới ánh đèn đường vàng nhạt, tấm bia mới đứng im ở góc thềm trái, vòng chỉ ngũ sắc thẫm lại trong bóng tối. Đức tự nhủ từ đêm nay, cả nhà anh sẽ ngủ những giấc ngủ đầu tiên không còn phải chờ đợi một điều gì treo lơ lửng trên đầu nữa.

Chương khác

Xem thêm