ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 50: Sương Tan Trên Mặt Kênh

Năm giờ bốn mươi lăm phút sáng ngày mười tám tháng mười một, Lê Quốc Trung đứng ở mũi sà lan khảo sát và nhìn sương tan trên mặt kênh Vĩnh Tế. Lớp sương…

Nội dung chương

Năm giờ bốn mươi lăm phút sáng ngày mười tám tháng mười một, Lê Quốc Trung đứng ở mũi sà lan khảo sát và nhìn sương tan trên mặt kênh Vĩnh Tế. Lớp sương sớm hôm nay mỏng và sáng, không còn cái đặc quánh đã phủ kín đoạn kênh trong đêm cao trào, và khi những tia nắng đầu tiên chạm xuống mặt nước. Nó rút đi từng mảng một, để lộ ra mặt kênh phẳng lặng chạy dài từ khúc cua hiểm tới tận rặng cây phía sau đình Vĩnh Tế Sơn. Đỗ Minh Quân ngồi trong phòng điều khiển với màn hình quét đáy mở sẵn cho ca kiểm tra cuối cùng theo lịch bàn giao. Và dải tín hiệu chạy trên màn hình phẳng đều từ đầu hành lang tới cuối hành lang, không một điểm bất thường nào dừng lại trên tuyến đáy mà đội từng theo dõi suốt hơn một tháng qua. Anh gọi vọng ra boong cho Trung nghe kết quả, giọng bình thản như mọi buổi sáng làm việc bình thường khác, và Trung gật đầu. Ghi giờ của ca kiểm tra cuối vào trang áp chót của cuốn sổ nhật ký hiện tượng đã theo anh từ ngày đầu tiên của dự án.

Trần Hữu Phước cho thuyền máy chạy một vòng chậm dọc theo hành lang cũ, theo yêu cầu bàn giao cuối cùng của lịch trực. Rồi quay về cập mạn sà lan và nói rằng mặt nước phía đó yên như mặt nước của bất kỳ đoạn kênh bình thường nào khác trong mùa nước rút. Không vệt sóng lạ, không luồng chảy bất thường, chỉ có mấy chiếc ghe sớm của người dân đang chèo ra đồng, người trên ghe gật đầu chào ông như chào một người quen của vùng đất này. Võ Văn Sơn đứng trên boong phụ Phước thu dây neo của chuyến kiểm tra, hai tay làm việc đều nhau một cách chậm rãi. Cổ tay trái chỉ còn quấn lớp băng thun mỏng mà ông nói sáng nay sẽ tháo ra luôn sau chuyến này, vì việc trên mặt nước của đội ở đoạn kênh này kể từ hôm nay đã chuyển hẳn sang giai đoạn bàn giao. Thạch Văn Kha đứng cạnh ông, nhìn về phía khúc cua một lúc rồi nói một câu rất ngắn, rằng người làng sáng nay vẫn chèo qua khúc cua bằng cái im lặng quen thuộc của họ. Và có lẽ cái im lặng đó từ nay sẽ lại chỉ là một thói quen hiền lành của vùng đất này, như nó đã từng là suốt bao nhiêu năm trước khi sà lan của dự án tới neo ở đây.

Trước khi rời sà lan, Trung ngồi lại một mình trong phòng điều khiển và viết những dòng cuối cùng vào cuốn sổ nhật ký. Anh viết chậm rãi, không vội, ghi lại giờ sương tan của buổi sáng hôm nay, kết quả ca quét kiểm tra cuối cùng. Tình trạng mặt nước ở hành lang cũ trong chuyến vòng kiểm tra của Phước, và một dòng ngắn về việc cuốn sổ sẽ được nộp vào hồ sơ dự án trong buổi sáng nay. Cùng một bản sao của nó sẽ nằm lại ở đình Vĩnh Tế Sơn. Viết xong, anh đọc lại trang đầu tiên của cuốn sổ, trang giấy anh đã viết vào buổi sáng ngày mùng năm tháng mười ngay khi sà lan vừa neo xuống đoạn kênh này. Với những dòng chữ còn mang đầy vẻ tự tin của một kỹ sư chỉ mới nhìn thấy một công trường mới và một thời hạn hoàn thành. Anh không sửa một chữ nào ở trang đầu tiên đó. Anh chỉ khép sổ lại, buộc sợi dây đánh dấu trang bằng một nút thắt mới, và đặt cuốn sổ vào cặp hồ sơ của mình, ở ngăn riêng mà suốt hơn một tháng qua chưa một tài liệu nào khác được phép nằm cùng.

Huỳnh Ngọc Mai lên sà lan vào lúc nắng vừa lên khỏi rặng cây bên bờ, mang theo một gói trà của người làng gửi cho đội và cuốn sách cũ bọc bìa nilon đã theo bà suốt từ ngày đầu tiên bà tới đây. Bà ngồi với Trung ở khoảng boong trước mũi sà lan, uống chén trà đầu tiên của buổi sáng cuối cùng này. Và nói rằng bà sẽ ở lại vùng Châu Đốc thêm ít ngày nữa để hoàn tất phần ghi chép điền dã của mình về mùa lũ năm nay. Trong đó có một chương riêng về buổi lễ tế bên bờ kênh và về cách một dự án xây dựng thời nay học được cách tránh đường cho người đã khuất của hai trăm năm trước. Bà nói bà sẽ không viết một cái tên riêng nào của người phu đào kênh trong chương đó, vì không ai biết được những cái tên ấy, và chính sự vô danh trọn vẹn của họ mới là điều mà người đọc cần phải nhớ. Trung nghe bà nói, nhìn ra mặt kênh đang sáng dần, và đáp rằng nếu cuốn sách của bà sau này tới được tay những người làm công trình trên các đoạn kênh khác. Thì có lẽ đó mới là phần việc lâu dài nhất mà tất cả bọn họ, người của đội, người của làng và cả những người đã nằm lại dưới lòng kênh này. Cùng nhau làm được trong mùa lũ năm nay.

Vào giữa buổi sáng, Trung mang cuốn sổ nhật ký hiện tượng lên văn phòng dự án tại Châu Đốc và nộp nó vào hồ sơ chính thức của dự án trước sự chứng kiến của Bùi Quốc Anh và cán bộ lưu trữ. Cuốn sổ đã dày và nặng hơn hẳn lúc anh mở nó ra viết trang đầu tiên ở bến neo đầu mùa lũ, các trang giấy ngả màu vì hơi nước sông. Nét chữ thay đổi theo từng giai đoạn của hơn một tháng làm việc, có những trang chữ viết vội trong đêm trực, có những trang chữ nắn nót của những buổi lập biên bản quan trọng. Và có hai trang ở gần cuối mà nét chữ của anh đã run lên trong một đêm sương đặc. Anh ký vào phiếu nộp lưu ở mục người bàn giao, nhìn cán bộ lưu trữ đóng dấu tiếp nhận lên bìa sổ và đặt nó vào đúng vị trí trong tủ hồ sơ của dự án. Cạnh tập biên bản đổi tuyến và tập bản đồ hành lang, rồi đứng yên thêm một lúc trước cánh tủ vừa khép lại. Như chào tạm biệt một người bạn đã đi cùng mình qua hết một mùa lũ nhiều sóng gió. Anh nói với anh rằng bộ hồ sơ này từ nay thuộc về dự án, và nếu những năm sau có một đội khảo sát khác tới làm việc trên đoạn kênh này. Ông mong họ sẽ mở cuốn sổ đó ra đọc trước khi neo chiếc sà lan đầu tiên xuống mặt nước.

Trước khi rời văn phòng, Phạm Thanh Hà đưa cho Trung bản sao của cuốn sổ nhật ký mà cô đã tự tay sao chụp và đóng tập trong hai ngày làm việc hồ sơ vừa qua. Bìa tập bản sao được cô ghi nắn nót dòng chữ ghi rõ đây là bản sao lưu tại đình Vĩnh Tế Sơn theo đúng đề nghị của bà Nguyễn Thị Lệ và bà Huỳnh Ngọc Mai từ ngày làm lễ. Cô nói rằng sức khỏe của cô đã ổn định hoàn toàn theo kết luận khám lại mới nhất, hồ sơ an toàn của dự án do cô phụ trách đã khóa đủ mọi sự cố và mọi cảnh báo của cả mùa làm việc. Và sáng nay cô sẽ cùng anh mang bản sao này về đình, vì đó là phần việc cuối cùng mà cô muốn tự mình có mặt. Hai người đi ghe máy về đình Vĩnh Tế Sơn trong nắng sáng đã lên cao, và bà Lệ đón họ ở gian giữa của đình với chiếc hộp gỗ quen thuộc đã mở sẵn nắp trên bàn. Chiếc hộp mà đình vẫn dùng để giữ những giấy tờ quan trọng nhất của làng qua nhiều thế hệ. Bà nhận tập bản sao bằng hai tay, đặt nó vào hộp bên cạnh những văn bản cũ của đình, và nói rằng từ nay. Mỗi mùa lũ về, khi người làng thắp hương ở đình này, sẽ có thêm một cuốn sổ của người sống hôm nay nằm cùng chỗ với giấy tờ của người xưa. Để con cháu trong làng sau này biết rằng đã có một mùa lũ mà người của dự án và người của làng cùng nhau giữ cho đoạn kênh này được yên.

Ngoài sân đình, Võ Văn Sơn và Thạch Văn Kha đang chờ để phụ bà Lệ cất chiếc hộp gỗ lên kệ cao trong gian giữa, vị trí cao nhất và khô nhất của ngôi đình, nơi nước lũ của bất kỳ mùa nào cũng chưa từng chạm tới. Sơn là người nâng hộp lên bằng cả hai tay, chậm rãi và chắc chắn, đặt nó ngay ngắn vào ô kệ đã dọn sẵn. Và khi ông buông tay ra, lớp băng thun mỏng ở cổ tay trái đã tuột lỏng xuống từ lúc nào mà chính ông cũng không để ý. Kha nhặt lớp băng đó lên, đưa lại cho ông và nói rằng có lẽ từ hôm nay ông không cần tới nó nữa. Sơn cầm lớp băng thun trong tay một lúc, cuộn nó lại thành một cuộn nhỏ gọn gàng, bỏ vào túi áo của mình và nói rằng ông sẽ giữ nó làm kỷ niệm của mùa lũ này. Một mùa lũ mà ông ra về với đầy đủ cả hai bàn tay lành lặn và một câu chuyện mà chắc chắn con cháu ông ở Châu Đốc sẽ còn được nghe kể lại nhiều lần. Mỗi lần kể đều bắt đầu bằng một buổi chiều thuyền chao mạnh trên mặt kênh đỏ phù sa.

Ở phía ngoài kênh, công việc của dự án vẫn tiếp tục trong buổi sáng hôm đó theo nhịp bình thường của nó. Sà lan khoan ở tuyến mới vận hành ca sáng với tổ khoan của nhà thầu có mặt đầy đủ và đúng giờ. Đặng Trọng Nghĩa đứng trên boong sà lan của mình xem ca khoan đầu giờ rồi mới quay về văn phòng để giải quyết phần giấy tờ còn lại của nhà thầu. Và từ boong sà lan khảo sát nhìn sang, mọi thứ trên mặt nước đều mang dáng vẻ của một công trường đang làm việc nghiêm túc và yên ổn. Trung quay lại sà lan vào lúc gần trưa, đi một vòng cuối quanh boong, kiểm tra lại các đầu cáp neo và cuốn nhật ký ca trực đã bàn giao cho ca tiếp theo. Rồi đứng ở mũi sà lan nhìn ra mặt kênh một lần nữa trong ánh nắng đã lên tới đỉnh đầu. Nước lũ đang rút đi từng ngày, mặt kênh rộng và sáng, ghe thuyền của người dân qua lại nhiều hơn trên tuyến nước đã yên. Và ở phía khúc cua hiểm, một chiếc ghe nhỏ chở đầy rau xanh vừa chèo qua trong cái im lặng quen thuộc, người đàn bà ở mũi ghe hạ giọng nói chuyện với đứa cháu ngồi ở lái ghe. Tiếng nói nhỏ dần theo mặt nước phẳng, cho tới khi chiếc ghe khuất hẳn sau vệt cây xanh ở bờ bên kia và mặt kênh trở lại trống trải. Phẳng lặng và đầy nắng.

Chương khác

Xem thêm